Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-30T19:30:54.967082+00:00

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых: Тхылъэу «Апэрэ Самуел»

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых: Тхылъэу «Апэрэ Самуел»

1. Пэублэ гущыӀ

1. Тхылъэу «Апэрэ Самуел»

1. ГущыӀалъ

Пэублэ гущыӀ

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

Апэрэ Самуел ЯтӀонэрэ Самуел

Тхылъэу «Апэрэ Самуел»

Тхылъэу «Апэрэ Самуел»

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

29. 29

30. 30

31. 31

УблапӀэ

Лъытэныгъэ зыфэтшӀырэ тхылъеджэр!

Библием щыщ тхылъитӀоу адыгабзэкӀэ зэдзэкӀыгъэхэр уапашъхьэ илъых. Библиер – фэдэ къэмыхъугъэу тхылъ гъэшӀэгъонэу щыт, сыда пӀомэ Тхьэ закъом нэмыкӀ тхьэ щымыӀэу зылъытэрэ динищэу ехъудэим, чыристаным, ислъамым ар зэрэщытэу е щыщ иӀахьыгъохэр ялъапӀэх.

Библиер тхылъ 60-м къехъоу зэхэт. ЛӀэшӀэгъубэмэ къакӀоцӀ цӀыф зэфэшъхьафмэ ахэр атхыгъэх, дунаир къэгъэшӀыгъэу зыхъугъэм къыщегъэжьагъэу тилъэхъан иапэрэ лӀэшӀэгъухэм анэс къэхъугъэхэр къаӀуатэ.

Библиер Ӏахьыгъо инитӀоу зэхэт – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэмрэ ЗэзэгъыныгъакӀэу КъэбарышӀу зыфаӀорэмрэ. ЗэзэгъыныгъакӀэр Исусрэ ащ гъусэ фэхъугъэхэмрэ ящыӀэкӀагъэм, яӀофшӀагъэхэм, апэрэ чылысым, ар зэрэуцугъэмрэ хэхъоныгъэхэр зэришӀыгъэмрэ къатегущыӀэ. Ар адыгабзэкӀэ къыхаутыгъах.

Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм къыхиубытэхэрэр: «Мосэ итхылъитф», «ТхьэлӀыкӀомэ ятхылъхэр», «Гъэсэпэтхыдэхэр, тарихъхэр, усэхэр зыдэт тхылъхэр». «Мосэ итхылъитф» дунаир къэгъэшӀыгъэу зэрэхъугъэмрэ апэрэ цӀыфхэмрэ къатегущыӀэх. Джащ фэдэу Тхьэм Ибрахьимэ зэзэгъыныгъэ къызэрэдишӀыгъагъэр, яӀэшъхьэтетышхоу Мосэ япащэу Ибрахьимэ къыкӀэхъухьэгъэ джуртхэр Тхьэм Мысырым щыряӀэгъэ гъэрыпӀэм къызэрэрищыжьыгъагъэхэри ахэм къаӀуатэ. Джуртхэр Мысырым къызекӀыжьхэм ыуж ахэр зэрыгъозэнхэ фэе унэшъуипшӀыри нэмыкӀ унашъохэри Тхьэм къафыригъэхыгъэх. Зы Тхьэ закъом шъхьащэ фашӀын фаеу къызэрафагъэпытагъэр, тхьэ нэпцӀхэм афэмыпщылӀынхэр, ежьхэм анэмыкӀ цӀыфхэри шӀу алъэгъунхэр купкӀ шъхьаӀэу ахэм апкъырылъыгъ. А унашъохэр агъэцакӀэ зыхъукӀэ, къохьапӀэмкӀэ щыӀэ Средиземнэ хым, къокӀыпӀэмкӀэ щыӀэ псыхъоу Иордан, къыблэмкӀэ щыӀэ шъофнэкӀым азыфагу дэлъ гъэбэжъулъэ хэгъэгоу КъэнэӀаныр аӀэ къырилъхьанэу Тхьэм джуртхэр къыгъэгугъагъэх. Ау Тхьэр зыфаер замышӀэкӀэ, Тхьэм къариӀуагъэр замыгъэцакӀэкӀэ, тхьамыкӀэгъуабэхэр апэкӀэкӀынхэу щытыгъ.

Мы тызхэт лъэхъаныр къыригъэжьэным ыпэкӀэ, я ХӀ-рэ лӀэшӀэгъум иублэгъум, джуртхэм КъэнэӀаныр псэупӀэ афэхъугъ. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм щыщ мы тхылъитӀоу пӀыгъыр джа охътэ шъыпкъэр ары къызтегущыӀэхэрэр. Ахэр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъагъэх, цӀыфэу зытхыгъэр гъэнэфагъэу щытэп. ТхьэлӀыкӀошхомэ ащыщыгъэу, илъэпкъ ицӀыф пэрытщтыгъэу зиӀофшӀагъэхэр къаӀотэрэ Самуел ыцӀэкӀэ шъхьэхэу «Апэрэ Самуел», «ЯтӀонэрэ Самуел» зыфиӀохэрэр афашӀыгъэх. Урыс синодальнэ Библиеми ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытхэу «Септуагинтми» а тхылъхэм ашъхьэхэр зэрарытхэр «Пачъыхьагъухэм я Апэрэ тхылъ», «Пачъыхьагъухэм я ЯтӀонэрэ тхылъ», сыда пӀомэ джуртхэм яапэрэ пачъыхьагъэхэми джащ фэдэу ахэр къатегущыӀэх. Ау адыгабзэкӀэ зэтыдзэкӀыжьыгъэхэм, ижъырэ джуртыбзэмкӀэ зэратхыгъагъэм фэдэу, «Апэрэ Самуел», «ЯтӀонэрэ Самуел» зыфиӀохэрэр цӀэу афэтшӀыгъэх.

Пачъыхьагъур илъэпкъ дызезыхьащт пачъыхьэхэр Тхьэм къызэрахихщтыгъэхэмрэ къызкӀахихщтыгъэхэмрэ тхылъитӀуми апкъырылъ гупшысэ шъхьаӀэмэ ащыщыр анахьэу зэхьылӀагъэр. Тхьэм къыфигъэнэфагъэр Саул зэримыгъэцэкӀагъэр, Даут Тхьэм зэредэӀугъэр ащ дакӀоуи ахэм къаӀуатэ. Ау хэтырэ Ӏэшъхьэтети джуртхэм пащэу яӀагъэми, Тхьэр сыдигъуи япачъыхьагъ.

«Апэрэ Самуел» зыфиӀорэ тхылъыр джурт лъэпкъым пачъыхьэ джыри зыщыримыӀэщтыгъэ лъэхъаным къыщырегъажьэ. Ащ ыпэкӀэ ягъунэгъу лъэпкъхэм зао къызырашӀылӀэкӀэ, Тхьэм къахихыгъэ цӀыфхэр пащэ фэхъущтыгъэх. Ахэм хьыкумышӀкӀэ яджэщтыгъэх. Лъэпкъым иаужырэ хьыкумышӀщтыгъэу, дзэм ипащэщтыгъэу, къурмэнышӀщтыгъэу, тхьэлӀыкӀоныгъэри зипшъэрылъыгъэ Самуел ары тхылъым иапэрэ пычыгъо къызтегущыӀэрэр. Самуел япащэу япый анахь лъэшэу фылистхэм язаохэзэ, джуртхэм текӀоныгъэр пчъагъэрэ къыдахыгъ. Самуел жъы зэхъум ащ фэдэу Ӏушэу, губзыгъэу пэщэныгъэ къадызезыхьан зылъэкӀыщтыр зэрахэмытыжьыщтым ыгъэгумэкӀыщтыгъэхэти, пачъыхьэр тырагъахьэмэ яӀофхэр нахьышӀу хъунэу ахэм къащыхъущтыгъэ. Ау Тхьэм зэрэрихъухьагъэмкӀэ, пачъыхьэ яӀанэу щытыгъэп шъхьае, ар яӀаным бэрэ кӀэдэугъэхэти, ахэр зыфаер Тхьэм къафишӀагъ. Ау пачъыхьагъур загъэуцум къин мыухыжьмэ ахэфагъэх.

Саул Израилым иапэрэ пачъыхьагъ. Хабзэу щыӀагъэмкӀэ, зитетыгъо зыухырэ пачъыхьэм ыкъо ащ ычӀыпӀэ пачъыхьагъум техьащтыгъ. Ау зэремыдэӀугъэм пае Тхьэм Саул итетыгъо къыридзыхыгъ. Саул ычӀыпӀэ Даут къыхихыгъ, ар Израилым ипачъыхьэшхоуи идзэпащэуи щытыгъ.

«ЯтӀонэрэ Самуел» зыфиӀорэ тхылъыр Даут пачъыхьагъур зэрэзэрихьагъэмрэ ар зэригъэпытэщтыгъэмрэ къатегущыӀэ. Бэрэ язаозэ, ыӀэ илъ чӀыгумэ ягъунапкъэхэр хэпшӀыкӀэу ащ зэӀуигъэкӀотыгъэх. Ау текӀоныгъэу къыдихыгъэхэм апэу нахь гъэшӀэгъонэу щытыр ежь Даут игъэпсыкӀ. Зыгу-зыкӀуачӀэу, псынкӀэу къилъырэ цӀыфэу щытыгъэми, Тхьэм гъунэнчъэу цыхьэ фишӀыщтыгъэ, зэпстэумэ апэу Ар тегъэкӀапӀэу иӀагъ, хэукъоныгъэу ышӀхэрэр къыфигъэгъунхэу елъэӀущтыгъэ.

Тхылъыр Даут Тхьэм пае къурмэншӀыпӀэ зэригъэуцурэмкӀэ къеухы. Даут зэлӀэм ыуж бащэ темышӀэу ыкъоу Сэлмэн джа чӀыпӀэм пэмычыжьэу Тхьэм иунэ щешӀы. Ау ащ икъэбар Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм щыщ тхылъхэу мыщ къыкӀэлъыкӀохэу адыгабзэкӀэ зэрадзэкӀыщтхэм къаӀуатэ.

Ӏ. 1-рэ – я 7-рэ шъхьэхэр. ХьыкумышӀхэм яӀэшъхьэтетыныгъэ ыкӀэм зэрэфакӀорэр. Самуел пчэгум ит.

ӀӀ. Я 8-рэ – я 15-рэ шъхьэхэр. Пачъыхьагъур зэрагъэуцурэмрэ Саул апэрэ пачъыхьэу зэрэтехьэрэмрэ. Саул пчэгум ит.

ӀӀӀ. Я 16-рэ – я 31-рэ шъхьэхэр. Саул пачъыхьагъур зэрэзыӀэкӀигъэкӀрэр. Тхьэм Даут пачъыхьаныгъом зэрэфигъэхьазыррэр. Даут пчэгум ит.

Ӏ. 1-рэ – я 4-рэ шъхьэхэр. Даут Израилым икъыблэ лъэныкъо щыпсэурэ ехъуд лъэпкъым ипачъыхьэу зэрэхъурэр.

ӀӀ. Я 5-рэ – я 24-рэ шъхьэхэр. Даут Израилым ис лъэпкъ пстэуми япачъыхьэу зэрэхъурэр.

Мы тхылъхэу адыгабзэкӀэ зэдзэкӀыгъэхэр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъагъэм (масоретмэ атхыгъэм) техыгъэх. Тэ зэтыдзэкӀыжьыгъэм ичӀыпӀэ зырызхэр Урыс синодальнэ Библием тефэхэрэп.

Зэтемыфэхэрэр скобкэ плӀэмыехэм адэтхэу, узгъэгъозэрэ тамыгъэхэр ягъусэхэу ехьыхыгъэх.

ГущыӀэм пае, «Апэрэ Самуел» и 1-рэ шъхьэ ия 5-рэ усэ:

Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [ащ сабыйхэр иӀагъэпти]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

Библием хэт къэӀокӀэ зырызхэр занкӀэу къырыпӀошъунхэу адыгабзэм гущыӀэхэр хэтхэп. Ахэр узгъэгъозэрэ тамыгъэхэр ягъусэхэу тхылъхэм арытых.

Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэт цӀэ унаехэр адыгэ макъэхэм якъэӀуакӀэ тетэу тхыгъэх. КъэӀуакӀэхэр гущыӀэлъэ кӀэкӀэу зэхэгъэуцуагъэхэу тхылъхэм акӀыгъух.

Библием изэдзэкӀынкӀэ Институтыр зэдзэкӀакӀохэм, редакторхэм, зэкӀэ Ӏофым изэшӀохын хэлэжьагъэхэм, джащ фэдэу мы тхылъхэм якъыдэгъэкӀынкӀэ зишӀуагъэ къэзгъэкӀуагъэхэм афэраз. Адыгэ тхылъеджэхэр яныдэлъфыбзэкӀэ ахэм яджэн алъэкӀынэу амал зэрагъотыгъэм тегъэгушӀо.

Библием изэдзэкӀынкӀэ Институтыр, Москва

Апэрэ шъхьэр

Самуел икъэхъукӀэрэ Тхьэм фэлэжьэнэу ар зэраратыгъэмрэ

1^1Цыуф лӀакъом щыщэу, ефрат лъэпкъым къыхэкӀыгъэу, Елкъан ыцӀэу зы лӀы горэ Ефраим къушъхьэлъэ хэкум итыгъэ къалэу Рэмэтэим-Цэфим дэсыгъ. Ащ ятагъэр Ерэухъам, ятэжъыгъэр Елыхъу, ятэжъым ятагъэр Цыуф ыкъо Тэхъу. 2Елкъан шъузитӀу иӀагъ: зым ыцӀагъэр Хъаннэ, адрэм – Пынин. Пынин лъфыгъэхэр иӀагъэх, ау Хъаннэ сабый хэкӀыщтыгъэп.

3Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэ Тхьэм шъхьащэ фишӀынэуи, Ащ ыцӀэкӀэ къурмэн ышӀынэуи а лӀыр зыщыщ къалэм икӀыти илъэсым зэ къалэу Щылэу кӀощтыгъэ. Алый икӀэлитӀоу Хъофныйрэ Пинхъасрэ къурмэнышӀхэу Зиусхьаным Щылэу щыфэлажьэщтыгъэх+. 4Елкъан къурмэн зишӀыкӀэ ишъхьагъусэу Пынинрэ ащ къылъфыгъэ кӀалэхэмрэ пшъашъэхэмрэ Ӏахьэхэр аритыщтыгъэх+. 5Адрэмэ афэмыдаӀоу Хъаннэ шъхьафэу Ӏахьэ ритыщтыгъ[*], сыда пӀомэ Хъаннэ шӀу ылъэгъущтыгъэ, Зиусхьаным сабый къыримытщтыгъэ нахь мышӀэми. 6Зиусхьаным сабый къызэрэримытрэр гукъао щыхъунэу тӀуанэу иӀэм къызэрэрихъонщтыгъэм Хъаннэ ыгу къыгъэцӀыкӀущтыгъэ. 7Илъэс къэс Зиусхьаным иунэ зыкӀокӀэ, тӀуанэм ыгу къыхигъэкӀыщтыгъэ, мыдрэр, гукъао зэриӀэм нахь хэмылъэу, шхэщтыгъэп. 8Арти ишъхьагъусэу Елкъан мыщ фэдэу къыриӀуагъ: «Хъаннэ! Сыда узкӀэгъыри, узкӀэмышхэри, угу къэзгъэцӀыкӀури? ШъэуипшӀэу уиӀэн ылъэкӀыщтыгъэм оркӀэ сыанахь лъэпӀэнба сэ?»+

9-11Зы илъэс горэм Щылэу кӀохи Зиусхьаным иунэ зыщэшхэхэм, зыщешъохэм Хъаннэ къэтэджыжьыгъ. Лъэш дэдэу ыгу еӀэжьыгъэти, пчъэнымрэ гъынымрэ зэдыхэтхэу бзылъфыгъэр Зиусхьаным елъэӀузэ, тхьэлъанэ ышӀыгъ: «Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэр! СигукӀае къыплъэӀэсмэ, ащ ипэгъокӀэу гукӀэгъу къысфэпшӀынышъ, сыпщымыгъупшэу, угу сыкъэкӀыжьэу, уиӀумэт шъао къептмэ, ежь къыгъэшӀэщтым фэлэжьэнэу, Зиусхьаным ар естынэу[*], ышъхьашъо егъашӀэми чан нэсымыгъэсыхэнэу тхьэлъанэ сэшӀы».

А уахътэм къурмэнышӀэу Алый пчъэихьапӀэм дэжь щытыгъэ тетӀысхьапӀэм тесэу Зиусхьаным иунэ лъапӀэ чӀэсыгъ++.

12ЫӀупэхэр хъублаблэхэу ар Зиусхьаным бэрэ елъэӀуфэ Алый къыӀуплъыхьагъ. 13ЫгукӀэ зэриӀожьзэ, ышъхьэ фэгущыӀэжьрэм фэдэу, ыӀупшӀэхэр ыгъэхъублаблэхэу Хъаннэ щысыгъэти, ар утэшъуагъэу Алый къышӀошӀыгъ. 14Арти Алый ащ риӀуагъ: «Сыдигъо нэс уутэшъуагъэу ухэтыщта? Чэфыр зыкӀэгъэкӀыжь». 15Ащ иджэуап Хъаннэ къыритыжьыгъ: «Хьау, сизиусхьан, сэ гукӀаем сызэлъиштэгъэ бзылъфыгъ, унагъуи сис, узгъэутэшъони зыӀузгъэфахэрэп, ау сыгу илъыр зэкӀэ Зиусхьаным фэсэӀуатэ. 16УсиӀумэт, ау бзылъфыгъэ мыхъатэ фэдэу укъысэмыплъ, сигуузышхорэ сызгъэчэфынчъэмрэ якъэбар джы нэс сӀотагъэ». 17Алый ащ къыриӀожьыгъ: «Зыгъэрэхьати шъуадэжь гъэзэжь, узэрелъэӀугъэр Израилым и-Тхьэ къыпфишӀэщт». 18Арти къыриӀожьыгъ: «УиӀумэт уинэшӀукӀэ еплъ!» Ар къыӀуи игъогу техьажьыгъ, шхэуи ар хъужьыгъэ, нахьыпэм фэдэуи чэфынчъэжьыгъэп+.

19Пчэдыжьым Елкъан ибын къэтэджыжьыгъ. Зиусхьаным шхьащэ фашӀи ядэжь, Рамэ, къагъэзэжьыгъ. Елкъанрэ Хъаннэрэ зызэкӀэгъухэм бзылъфыгъэм илъэӀу Зиусхьаным къызэхихыгъ. 20Уахътэ зытешӀэм Хъаннэ ышъо сабый хэфагъ, шъауи къыфэхъугъ. Самуел цӀэу ащ фиусыгъ. Хъаннэ ыӀощтыгъ: «Зиусхьаным селъэӀугъэти, ар къыситыгъ».

Самуел Тхьэм фэлэжьэнэу зэрэратыгъэр

21Зиусхьаным илъэс къурмэн фашӀынышъ, Ащ елъэӀунхэм пае Елкъанрэ унагъом исхэмрэ зэгъусэхэу Щылэу кӀуагъэх. 22Хъаннэ ахэм адэмыкӀоу илӀ риӀуагъ: «Сабыир быдзыщэм пызгъэзыжьэу зыкъызиӀэткӀэ, сэр-сэрэу Зиусхьаным иунэ сщэнышъ, Зиусхьаным ыпашъхьэ итэу фэлэжьэным пае егъэшӀэрэу къэзгъэнэщт». 23Ишъхьагъусэу Елкъан шъузым къыриӀуагъ: «Узэрэфаеу зекӀо; быдзыщэр екъуфэ егъашъу; Зиусхьаным ыӀуагъэр къыбдэрэхъу». Шъузыр къани зегъэшъокӀыфэ сабыир быдзыщэм ригъэшъуагъ. 24КӀалэм ибыдзешъон зекъум, илъэсищ зыныбжь шкӀэхъужъыр, шъонтым из санэр, хьаджыгъэ дзыожъыер къыздаштэхи янэрэ ыкъорэ Зиусхьаным иунэу Щылэу дэтым кӀуагъэх. А лъэхъаным кӀалэр джыри сабыигъ. 25[*] ШкӀэхъужъыр шӀуабзи, янэ шъэожъыер Алый къыфищагъ. 26Хъаннэ къыӀуагъ: «О сизиусхьан, упсэ Зиусхьаным бэ регъэгъашӀ! Уапашъхьэ исэу Зиусхьаным елъэӀущтыгъэ бзылъфыгъэр къэошӀэжьмэ, сизиусхьан, ар сэры; 27Мы кӀалэр ары Ащ сызфелъэӀугъагъэр, сызэрелъэӀугъэри Зиусхьаным къысфишӀагъ. 28Ежь къыгъэшӀэщтым фэлэжьэнэу Зиусхьаным джы ар сэ есэты, сыда пӀомэ ар къыситынэу Зиусхьаным селъэӀугъагъ». Ар къызеӀом ыуж Зиусхьаным фэлэжьэнэу Хъаннэ кӀалэр ащ къыгъэнагъ.

ЯтӀонэрэ шъхьэр

Хъаннэ итхьалъэӀу орэд

2^1«Джаузэ Зиусхьаным елъэӀузэ, Хъаннэ къыӀуагъ:

Зиусхьаным гушӀуагъо дэзгъотыгъ;
КӀуачӀэу схэлъым Тхьэм хигъэхъуагъ;
ГущыӀэкӀэ сипыйхэм сапырикъугъ;

Зиусхьаным ишӀуагъэкӀэ щыӀэныгъэм сыкӀэгушӀу+.

2Зиусхьаным нахь шыихъ щыӀэп,
Ощ нэмыкӀ гори щыӀэп,
Ти-Тхьэ ебгъэпшэнэу пытапӀэ щыӀэп+.

3ШъукъызшӀошӀыжьэу бащэ шъумыӀо,
ГущыӀэ дысхэр къызжэдэшъумыгъэкӀых;
Зиусхьаныр – зэпстэуми ащыгъозэ Тхьэр ары,
ЦӀыфмэ ашӀэрэр зэкӀэ къызэпещэчы.

4Лъэшмэ ящэбзащэхэр къызэпэкӀых,

Хъыбэйхэм кӀуачӀэкӀэ зарегъэузэнды;+

5ШхэкӀыгъэхэм ягъомылэ къалэжьыжьы,

Гъаблэ хэтыгъэхэм аӀотэжьы;

Сабый къызхэмыкӀыщтыгъэр гъогогъуиблэ къэгъэгъагъ,

Сабыибэ зиӀагъэр чъыг гъугъэу къэнагъ+.

6Зиусхьаным дунаир къыуегъэбгынэ, псэр къыпегъэкӀэжьы,

Хьадрыхапчъэр къыпфызэӀуехы, хьадрыхэ гъогу укъытырещыжьы;+

7Зиусхьаным гъончэнджынчъэу укъегъанэ, былымыр хышхоу къыпфегъакӀо,

УеушъхьакӀу, уакъыхеӀэтыкӀы+.

8ТхьамыкӀэхэр сапэм къыхещыжьых,

Ащыгъупшэжьыгъэхэр ежьэ Ӏуашъхьэм къыхехыжьых,

Лъэрыхьэмэ ахегъэуцожьых,

ЕгъэшӀэрэ щытхъум итетыгъо къареты.

ЧӀыгум ылъапсэ Зиусхьаным къыщежьагъ,

Тызтет дунайри ащ тыригъэуцожьыгъ+.

9Шъыпкъэныгъэ зыхэлъ ицӀыфхэм ялъагъохэр къыухъумэщт,

Хэбзэнчъэмэ ялъагъо шӀункӀым ыдырыщт,

Къарыу закъор арэп цӀыфыр зыгъэлъэшырэр+.

10Енэкъокъурэр зэкӀэ Зиусхьаным рихьаджыхьащт;

Ошъогум шыблэ мэкъэшхоу къыщыгъогъощт[*].

Дунаир зэрэщытэу Зиусхьаным ыухэсыщт,

Ипачъыхьи пытагъэ къыритыщт,
и-Тхьэихэхи[*] ыкӀуачӀэ зыдыригъэӀэтэещт»+.

11Елкъан ядэжь, Рамэ, ыгъэзэжьыгъ, ишъао Алый къурмэнышӀым дэжь, Зиусхьаным фэлэжьэным пае къыгъэнагъ.

Алый ыкъохэм ябзэджэшӀагъэхэр

12Алый ыкъохэр цӀыф хъэтагъэхэп; ахэр Зиусхьаным шӀолӀыкӀщтыгъэхэп+. 13КъурмэншӀынымкӀэ Тхьэм къафигъэуцугъэ хабзэхэу къурмэнышӀым цӀыфмэ аригъэлэжьынэу щытхэр аукъощтыгъэх. Зыгорэм къурмэн зишӀыкӀэ лым игъэжъогъум къурмэнышӀым иӀофтабгэ цацэр ыӀэдакъэ чӀэгъэнагъэу къэсыти, 14ар зыщыжъорэ лэгъупым рыхэӀабэщтыгъ, цацэм къыпыфэрэр къурмэнышӀым фихьыщтыгъ. Щылэу къэкӀорэ израил цӀыф пстэуми джары зэрадэзекӀощтыгъэхэр. 15КъурмэнышӀым иӀофтабгэ шэр джыри амыгъэстызэ къэсыти къурмэн зышӀырэм риӀощтыгъ: «КъурмэнышӀым ыгъэжъэнэу лы къысэт, лы жъуагъэр ащ пӀихыщтэп, зэрэцӀынэзэ къаштэ». 16«Хабзэм тетэу Тхьэм пае шэр загъэстыхэкӀэ о узыфаем фэдиз етӀанэ штэ» зыгорэм къызыриӀокӀэ, мыдрэм риӀожьыщтыгъ: «Хьау, джыдэдэм къаштэ, армырмэ, кӀуачӀэкӀэ птесхыщт». 17А кӀалэмэ псэкӀодышхо Зиусхьаным ыпашъхьэ щызэрахьэщтыгъ, сыда пӀомэ Зиусхьаным ыцӀэкӀэ ашӀырэ къурмэныр зэщагъакъощтыгъ.

КӀалэу Самуел Щылэу щыӀ

18КӀалэу Самуел къурмэншӀыгъом къурмэнышӀ чэтэнӀабгъур ыбг пыпхагъэу Зиусхьаным фэлажьэщтыгъ. 19Илъэс къэс атефэрэ къурмэныр ашӀынэу янэрэ ятэрэ зэгъусэхэу къакӀощтыгъэхэти, щыгъын кӀыӀутелъ цӀыкӀур ным къыфидыти, ащ къыфихьыщтыгъ. 20Алый Елкъанрэ ишъхьагъусэрэ Зиусхьаным ынэшӀу къащыфэнэу афелъэӀущтыгъ: «Зиусхьаным фэбгъэшъошэгъэ кӀалэм ычӀыпӀэ мы уишъуз къыхэкӀыгъэу сабыйхэр Зиусхьаным къыпферэгъэхъух!» ЕтӀанэ ахэр ядэжь къэкӀожьщтыгъэх.

21Зиусхьаныр Хъаннэ къыфеплъыгъ, кӀэлищрэ пшъэшъитӀурэ ышъо хыригъадзи, джыри къыритыгъ. Самуел Зиусхьаным ынаӀэ къытетэу зыкъиӀэтыщтыгъ.

22Алый жъы дэдэ хъугъагъэ. ИкӀалэхэр зэкӀэ израил цӀыфхэм зэрадэзекӀохэрэм, Тхьэм ицӀыфхэр зэкӀолӀэрэ чэтэнгъэӀэгъэ лъапӀэм щылэжьэрэ бзылъфыгъэхэм зэращыкӀыгъухэрэм якъэбархэр зэхихыщтыгъэти,+
23ахэм ариӀуагъ: «Сыд пае аущтэу зыжъугъэпсыра? ЗэкӀэ цӀыфхэм гущыӀэ Ӏае нэмыкӀ къышъуаӀуалӀэу зэхэсхырэп. 24Хьау, сикӀалэхэр, къэбар дэгъоп къыслъыӀэсхэрэр[*], Зиусхьаным ицӀыфхэр къызэӀэшъогъахьэх. 25Зы цӀыфым адрэ цӀыфым лые зырихкӀэ, Тхьэм изэхэфын, ау хэта лӀыкӀо фэхъущтыр Зиусхьаным емыкӀун бзаджэ зышӀэрэм?» Ау кӀалэхэр ятэ къыӀорэм едэӀугъэхэп, сыда пӀомэ Зиусхьаным хьадэгъур ахэм афигъэнэфэгъэхагъ.

26КӀалэу Самуел ыныбжь нахьи нахь хахъощтыгъэ, Зиусхьаныри цӀыфхэри шӀукӀэ ащ къыпэгъокӀыщтыгъэх+.

Къэхъущтыр зышӀэрэм Алый икӀалэхэм къяхъулӀэщтыр къызэрариӀуагъэр

27Тхьэм илӀыкӀо Алый дэжь къакӀуи къыриӀуагъ:

«Зиусхьаным ыӀорэр мары:

„Фирхьауным Мысыр хэгъэгум шъущигъэпщылӀ зэхъум

Уятэжъ ятэжъхэм закъыфэзгъэнэфэгъагъэба+?

28О плъэпкъба къурмэнышӀэу къысфэлэжьэнэу
Израил лъэпкъ пстэумэ къахэсхыгъэр,
СикъурмэншӀыпӀэ шъукъекӀолӀэным,

Гъомэ ӀэшӀухэр къызпихырэ чъыг мыстхъухэр щыжъугъэстыным,

КъурмэнышӀ чэтэнӀабгъур шъубгмэ апыпхагъэу
Сапашъхьэ шъуитыным пае?
Израил цӀыфхэм сэ сцӀэкӀэ
МашӀокӀэ агъэстырэ къурмэн пстэумэ ащыщхэр
УкъызхэкӀыгъэхэм къаӀузгъэкӀагъэба+?

29Сыд пае шъуӀупс къафечъэра
Сэщ пае ашӀырэ къурмэнхэмрэ гъомылэ тынхэмрэ?
Сыда зытехъухьэрэр Сэщ нахь лъэшэу
УикӀалэхэр бгъэлъэпӀэнхэр?
Израил цӀыфхэм сэ къысфагъэшъошэрэ шӀухьафтын

Анахь дэгъухэр къызыфыхэпхыжьзэ, уишӀугъо ухъуныр?“»

30Ащ пае Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэм
Джы ыӀорэр мары:
«А лъэхъаным унашъо къышъуфэсшӀыгъагъ:
„О уиуни уятэ иуни егъашӀэм
Сапашъхьэ шъуимыкӀэу шъукъысфэлэжьэнэу“».
Ау Зиусхьаным джы къыӀорэр мары:
«Ар хъужьыхэщтэп, сыда пӀомэ
Сэ зищытхъу сӀотэщтыр
Сищытхъу зыӀуатэхэрэр ары,
Ау мыхъун Ӏаягъэхэр къыспызыӀухьэхэрэр
ЦӀыфхэм япхъэтэпэмыхьэу хъущтых+.

31Мары лъэхъан къэсыщт

Ори укъызхэкӀыгъэ уяти шъуилъэкӀ сыкъыхэӀанэу.

Уиунагъо щыщ горэми игъашӀэ жъыгъом нэсыщтэп+.

32Израилым итхьамыкӀагъо къэплъэгъужьыщт[*],
Зиусхьаным ынэшӀу Израилым къызэрэщыфэзи,
О уиунагъо ис горэми
ИгъашӀэ жъыгъом нэсыщтэп.

33Сиунэ лъапӀэ къурмэнышӀэу чӀэтынэу,
Зы нэбгырэ закъу ныӀэп къэзгъэнэщтыр,
ЫнапӀэхэр къэонтэгъунхэм,
Ыпсэ хэӀэжьыным пае[*].
Ау уиунэ къихъорэ пстэури
Гурыт ныбжьым итэу лӀэщт.

34УикӀэлитӀоу ХъофныйкӀи ПинхъаскӀи

ГъэунэфыпӀэ сэ къыпфэсшӀыщт:

А зы мафэм ахэр зэдэлӀэщтых,

КъыосӀуагъэм ишъыпкъапӀэ бгъэунэфыщт+.

35Къысфэшъыпкъэщт къурмэнышӀыр сэ къахэсхыщт,
Сыгу илъым къытыригъафэу,
Сыгу илъыр къышӀэу ар зекӀощт.
Иунагъо щыщхэр егъашӀэм къурмэнышӀыщтых,
Тхьэихэхым ыпашъхьэ ар итэу
ЕгъашӀэм Ащ фэлэжьэщт+.

36Уиунагъо щыщэу псэоу къэнагъэм пэпчъ

А къурмэнышӀым ыдэжь къакӀозэ шъхьащэ фишӀыщт,

Тыжьын ахъщэ тӀэкӀурэ хьалыгъу такъыррэ
Къыритынхэу ащ елъэӀущт.
„КъурмэнышӀым ыгъэцэкӀэн ылъэкӀыщт
ӀофшӀэн горэм сыфэгъаз,

Сшхын тӀэкӀу горэ къырызгъэхъэн слъэкӀынэу“, –
ащ риӀощт».

Ящэнэрэ шъхьэр

Тхьэм Самуел къызэрахихыгъэр

3^1КӀэлакӀэу Самуел Алый унашъохэр къыфишӀзэ, Зиусхьаным фэлажьэщтыгъ. А лъэхъаным Зиусхьаным ипсалъэ цӀыфхэм бэрэ зэхаригъэхщтыгъэп, къаригъэхъулӀэщтхэри бэрэ къаригъэлъэгъущтыгъэхэп+.

2Алый ынэхэм лъэшэу къащыкӀагъэу, хъатэуи ымылъэгъужьэу чэщ горэм игъолъыпӀэ хэлъыгъ. 3ТхьэлъэӀупӀэм ыпашъхьэ щытыгъэ остыгъэр джыри мыкӀосагъэу Зиусхьаным иунэу, Тхьэм иунэшъуипшӀ зытетхэгъэ мыжъобгъуитӀур зыдэлъ пхъонтэ лъапӀэр[*] зычӀэтым Самуел илъыгъ.

4Зиусхьаныр Самуел къеджагъ: «Самуел, Самуел!» Арти мыдрэм къыӀуагъ: «Мары сыщыт!» 5Самуел Алый ыдэжь чъи риӀуагъ: «Укъысэджагъэшъ, мары сыкъыпкӀэлъырыт». Ау адрэм къыриӀожьыгъ: «Сыоджагъэп. КӀожьи, гъолъыжь». Ар кӀожьи гъолъыжьыгъэ. 6Ау Зиусхьаныр джыри Самуел къеджагъ. ИкӀэрыкӀэу Самуел Алый ыдэжь къакӀуи, къыриӀуагъ: «Мары сыщыт. Укъысэджагъэба». Арти адрэм къыриӀуагъ: «Сыоджагъэп, сикӀал. Гъэзэжьи гъолъыжь». 7Зиусхьаным ымакъэ Самуел зэхихыгъэу, Ащ ипсалъэ къыфызэӀуихыгъэу щытыгъэп. 8Ящэнэрэу Зиусхьаныр Самуел къеджагъ. ИкӀэрыкӀэу ар Алый дэжь кӀуи риӀуагъ: «Мары сыщыт! Укъысэджагъэба». Ащ дэжьым Алый къыгурыӀуагъ Зиусхьаныр кӀалэм къызэреджэрэр. 9Арти Алый Самуел риӀуагъ: «КӀожьи гъолъыжь. Ар къызыуаджэкӀэ, еӀу: „КъаӀо, Зиусхьан, уиӀумэт укъызэхехы“». Самуел кӀожьи ичӀыпӀэ гъолъыжьыгъэ. 10Арти Зиусхьаныр къакӀуи къэуцугъ, ыпэрэмэ афэдэу къеджагъ: «Самуел! Самуел!» Самуел къыӀуагъ: «КъаӀо, уиӀумэт укъызэхехы». 11Зиусхьаным Самуел къыриӀуагъ: «Зы Ӏофыгъо Израилым щызгъэцэкӀэщтышъ, икъэбар зэхэзыхырэм зэригъэшӀагъорэм нахь хэмылъэу ытхьакӀумэнэӀусхэр къыӀуигъэощтых+. 12Алый иунагъо есӀолӀагъэр зэкӀэ а мафэм згъэцэкӀэжьыщт, дэсыублэнышъ, а Ӏофыр ыкӀэм нэзгъэсыжьыщт. 13Тхьэм къемыкӀунэу икӀалэмэ зызэрагъэпсырэм щыгъуазэ пэтзэ, ахэр ыӀэжэнхэ зэримылъэкӀыгъэм пае егъашӀэм зыхэмыкӀыжьын бэлахьэ иунагъо къызэрэфезгъэхыщтыр ащ есӀогъагъ. 14Джащ къыхэкӀэу иунагъо телъ лажьэр къурмэнхэмкӀи нэмыкӀ шӀухьафтынхэмкӀи егъашӀэм зэримыпщыныжьышъущтымкӀэ гущыӀэ пытэ сэшӀы».

15Самуел пчэдыжьым нэс чъыягъэу Зиусхьаным иунапчъэхэр къыӀуихыгъэх, ылъэгъугъэм икъэбар Алый фиӀотэным тещыныхьэщтыгъ. 16Ау Алый Самуел къеджи къыриӀуагъ: «СикӀалэу Самуел!» Адрэм риӀожьыгъ: «Мары сыщыт!» 17Алый къеупчӀыгъ: «Сыда къыуаӀуагъэр? СшӀомыушъэф. КъыуаӀуагъэм щыщ зысшӀоуушъэфкӀэ, уифэшъуашэр Тхьэм уигъэгъотыщт, нахьыбэжьи къыуишӀэщт»+. 18Самуел зыпари шӀуимыушъэфэу зэкӀэри къыфиӀотэжьыгъ. Арти Алый къыӀуагъ: «Ар – Зиусхьан, зэрэшӀоигъоу зэкӀэ ышӀэн ылъэкӀыщт»+.

Самуел тхьэлӀыкӀоныр пшъэрылъ зэрэфэхъугъэр

19Самуел хэхъуагъ. Зиусхьани ащ игъусагъ. Ащ къыриӀогъэ гущыӀэмэ ащыщэу зы закъо гори мыгъэцэкӀэжьыгъэу къэнагъэп+. 20ТхьэлӀыкӀонэу, Зиусхьаным къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къышӀынхэу Самуел пшъэрылъ къызэрэфехыгъэр зэрэ-Израилэу, Дан къалэм къыщегъэжьагъэу БэрщэбаӀ къалэм нэсыжьэу къэбарыр щызэлъашӀагъ. 21Щылэу дэс Самуел Зиусхьаным ипсалъэ къыфыригъэхи, зыкъызырегъашӀэм ыуж зэпымыоу ипсалъэкӀэ Самуел Щылэу къыщылъыӀэсыщтыгъ[*].

ЯплӀэнэрэ шъхьэр

1Самуел зэрэ-Израилэу псалъэкӀэ зыфигъэзагъ.

Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ зэратырахыгъэр

Израил цӀыфхэр фылистхэм заокӀэ апэгъокӀыгъэх, АбэнхъаӀэзэр пэблагъэу ахэр агъэуцугъэх, фылистхэр Афэкъ дэжь къыщыуцугъэх. 2Фылистхэр израил цӀыфхэм къязэонхэу къэуцухи, заор къарашӀылӀагъ. Фылистхэр израил цӀыфхэм къатекӀуагъэх, ахэм ащыщэу нэбгырэ миниплӀ фэдиз а чӀыпӀэм къыщаукӀыгъ. 3Псэоу къэнэжьыгъэхэм уцупӀэм къызагъэзэжьым, Израилым инахьыжъ упчӀэжьэгъухэм къаӀуагъ: «Сыда Зиусхьаным фылистхэр къызкӀыттыригъэкӀуагъэхэр? Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэу Щылэу щыӀэр мыщ къызытщэкӀэ, Зиусхьаныр тигъусэ хъунышъ, заом тызыкӀокӀэ, типыйхэм ащ тащиухъумэщт». 4Арти Щылэу агъакӀохи Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэм ипхъонтэ лъапӀэу Ар къэрыубхэм[*] атесэу зытешӀыхьагъэр къахьыгъ. Алый ыкъуитӀоу Хъофныйрэ Пинхъасрэ Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ къыдэкӀуагъэх+.

5Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ уцупӀэм къызагъэсым израил цӀыфхэм куо мэкъэшхоу къаӀатыгъэм чӀыгур къыгъэгырзыгъ. 6Фылистхэм а гушӀогъо куо мэкъэшхохэр зэхахыгъэти, зэупчӀыжьыгъэх: «Сыд фэдэ куо мэкъэшхоха джуртмэ яуцупӀэ зыдэщыӀэ лъэныкъомкӀэ къыщыӀухэрэр?» Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ уцупӀэм къызэрэнагъэсыгъэр ахэм къашӀагъ. 7Арти фылистхэм къэщтагъэхэу зэраӀожьыгъ: «Ахэм яуцупӀэ Тхьэр къэсыгъ. ТхьамыкӀэгъошхор къытфэкӀуагъ, сыда пӀомэ тыгъуаси тыгъоснахьыпи ащ фэдэ хъугъэп. 8ТхьамыкӀэгъошху къытфэкӀуагъэр. А Тхьэ кӀочӀэшхомэ хэт тащызыухъумэщтыр? А Тхьэ дэдэхэр ары мысырхэр шъофнэкӀым тхьамыкӀагъомэ ащыхэзыдзагъэхэр. 9Фылистхэр, лӀыгъэ къызыхэжъугъаф, зыжъугъэпыт. Ежьхэр гъэры зэрэтшӀыгъэхэм фэдэу, джуртмэ гъэры тэ тамышӀыжьыным пае, шъуязау. ЛӀыгъэ къызхэжъугъаф, ахэм шъуязау».

10Ащ лъыпытэу фылистхэр къязэуагъэх, израил цӀыфхэм ахэр къатекӀуагъэх, израил цӀыфхэм къыкӀаӀажьи, чэтэнгъэӀагъэмэ ачӀэлъэдэжьыгъэх. Хьалэч къырагъэфагъэх, израил лъэсыдзэм щыщэу нэбгырэ мин щэкӀ хэкӀодагъ. 11Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ фылистхэм зыӀэкӀагъэхьагъ. Алый ыкъуитӀоу Хъофныйрэ Пинхъасрэ къаукӀыгъэх+.

Алый дунаир зэрихъожьыгъэр

12Бынямин цӀыф горэм зэуапӀэр къыбгыни къыкӀиӀэжьыгъ. А мэфэ дэдэм Щылэу ащ къыгъэзэжьыгъ. Къэбар гухэкӀышхо зэриӀэм ишыхьатэу ищыгъынхэр зэӀытхъыгъагъэх, ышъхьэ ятӀэр къыхэтэкъущтыгъ. 13Ар къызэсым, Алый Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ икъэбар ымышӀэу зэгоутыщтыгъэти, гъогум пэмычыжьэу къэлапчъэм дэжь щыт тетӀысхьапӀэм тесэу гъогум рыплъэщтыгъ. Бынямин цӀыфыр къэси къэбарыр къызафеӀуатэм, къалэм дэс цӀыфхэм хьадэгъэшхо къаӀатыгъ. 14Алый гъог макъэхэр зызэхехым къяупчӀыгъ: «Сыд фэдэ куо-хьау макъэха къэӀухэрэр?» Къэбарыр къафэзыхьыгъэр Алый къекӀуалӀи къэхъугъэм щигъэгъозагъ. 15Алый ащ дэжьым илъэс тӀокӀиплӀрэ пшӀырэ ыныбжьыгъ, ынэхэр икӀосыкӀыгъагъэх, зыпари ылъэгъужьыхэщтыгъэп+. 16А цӀыфым Алый къыриӀуагъ: «Сэ дзэм изэуапӀэ къэсыбгынэгъэ къодый, непэ зэуапӀэм сшъхьэ къыӀусхыжьыгъ». Алый къеупчӀыгъ: «Сыда къэхъугъэр, сикӀал?» 17Арти къэбарыхьэм къыриӀожьыгъ: «Израил цӀыфхэр фылистхэм къафыгъэх. Заом дзэкӀолӀыбэ хэкӀодагъ, хьалэчыр къахагъэхьагъ. О уикӀэлитӀуи, Хъофныйрэ Пинхъасрэ, хэкӀодагъэх, Тхьэм ипхъонтэ лъапӀи аштагъ». 18Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ игугъу къызешӀым, тетӀысхьапӀэм къефэхи, Алый кӀыбкӀэ къызэхэфагъ, жъы дэдэ зэрэхъугъэмрэ зэрэонтэгъугъэмрэ къахэкӀэу ытхыкъупшъхьэ зэриути лӀагъэ. Ар илъэс 40-рэ Израилым ихьыкумышӀщтыгъ.

Пинхъас ишъхьагъусэ зэрэлӀагъэр

19Алый инысэу, Пинхъас ишъхьагъусэ лъэрмыхьагъ, сабый къыфэхъункӀэ макӀэ къыфэнэжьыгъагъэр. Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ зэратырахыгъэм, ипщырэ ишъхьагъусэрэ зэрэщымыӀэжьхэм якъэбар зызэхехым бзылъфыгъэр етӀысэхыгъ, хъушъэныр къэси сабый къыфэхъугъ. 20Ащ лӀэныгъэр къызештэм, къыкӀэрытыгъэ бзылъфыгъэхэм раӀуагъ: «УмыгумэкӀ, о шъао къыпфэхъугъ». Ау адрэм зыпари къариӀожьыгъэп, хъатэуи къапылъыжьыгъэп+. 21Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ затырахым, ипщырэ ишъхьагъусэрэ зэлӀэхэм ауж сабыим Ихабод[*] цӀэу фиуси ыӀуагъ: «Щытхъум Израилыр къыбгынагъ». 22Ащ къыӀуагъ: «Щытхъум Израилыр къыбгынагъ, сыда пӀомэ Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ атырахыгъ»+.

Ятфэнэрэ шъхьэр

Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ фылистхэм бэлахь къызэрафихьыгъэр

5^1Фылистхэм Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ АбэнхъаӀэзэр къыращи къалэу Ащдэд къащагъ. 2Фылистхэм Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ тхьэу Дагон ыцӀэкӀэ агъэуцугъэ унэм рахьи Дагон исынэ кӀэрагъэуцуагъ. 3Ащдэд дэсхэр пчэдыжьым жьэу къызэтэджыжьхэм Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ ыпашъхьэ Дагон ынэӀу егъэзыхыгъэу чӀыгум телъ. Арти Дагон къаӀатыжьи зыдэщытыгъэ чӀыпӀэм агъэуцужьыгъ. 4КъыкӀэлъыкӀорэ мафэм пчэдыжьым жьэу къызэтэджыжьхэм Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ ыпашъхьэ Дагон ынэӀу егъэзыхыгъэу чӀыгум телъ; Дагон ышъхьи ыӀитӀуи гоупкӀыгъэхэу пчъэшъхьаӀум телъыгъэх. Дагон ыпкъ закъо къэнагъ. 5Джащ пае Дагон фэлэжьэрэ къурмэнышӀхэри Дагон иунэу Ащдэд дэтым ихьэрэ пстэури а мафэм къыщегъэжьагъэу джы къызнэсыгъэми ащ ипчъэшъхьаӀу зэрэнэмысынхэм фэсакъхэзэ темыуцохэу елъэбакъох.

6Зиусхьаным ынае Ащдэд дэсхэм къащыфагъ, бэ тхьамыкӀагъоу ахэм къафыригъэхыгъэр, яфэшъуашэм ипэгъокӀэу Ащдэд щыщхэми ащ иӀэгъо-блэгъухэм ащыпсэухэрэми апкъышъолхэм къахигъэбэгыкӀыгъэх[*].

7Ащдэд дэсхэу хъугъэр зылъэгъугъэхэм аӀуагъ: «Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ тадэжь къанэ хъущтэп, сыда пӀомэ тэри титхьэу Дагони Зиусхьаным ынае къытщыфагъ». 8Фылист иӀэшъхьэтетхэм зэкӀэми макъэ арагъэӀуи, къызэӀуагъакӀэхи яупчӀыгъэх: «Сыда Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ етпэсыщтыр?» Арти Гъат дэсхэм къаӀуагъ: «Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ Гъат къарэщэжь». Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ Гъат къарагъэщэжьыгъ. 9Ар зарагъэщэжьым ыуж Зиусхьаным ынае къалэм къыщыфагъ, дэсхэр гукӀодыгъошхо хэфагъэх, ахэм зэкӀэми, кӀэлэцӀыкӀумэ къащегъэжьагъэу инмэ анэсыжьэу, апкъышъолхэм къахигъэбэгыкӀыгъэх. 10ЕтӀанэ Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ Ашкъэлэн арагъэщагъ. Ашкъэлэн зынагъэсым Ашкъэлэн дэсхэм куо-хьау къаӀатыгъ: «Тэри тлъэпкъи зэрэщытэу тагъэкӀодыным пае Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ къытфахьыгъ». 11Арти макъэ арагъэӀуи фылист Ӏэшъхьэтетхэр зэкӀэ къызэфащэсхи араӀуагъ: «Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ къыздырахыгъэ чӀыпӀэм арэхьыжь, тэри тлъэпкъи темыкӀодылӀэнхэм пае». Сыдэу щытми зэрэкъалэу щынэгъошхом зэлъиштагъ, Тхьэми ынае ащ дэсхэм къащыфагъ. 12Яфэшъуашэм ипэгъокӀэу апкъышъолхэм къахигъэбэгыкӀыгъэх, гуӀэным хэт къэлэдэсхэм ягъог макъэ ошъогум нэс зиӀэтщтыгъэ.

Яхэнэрэ шъхьэр

Фылистхэм Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ ичӀыпӀэ зэрахьыжьыгъэр

6^1Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ мэзиблэ фылист хэкум щыӀагъ[*]. 2Фылист цӀыфхэм якъурмэнышӀхэмрэ усэрэжъхэмрэ къызэӀуагъакӀэхи яупчӀыгъэх: «Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ сыда етпэсыщтыр? Ар ичӀыпӀэ зэрэнэдгъэсыжьыщт шӀыкӀэм тыщыжъугъэгъуаз». 3Адрэхэм къаӀуагъ: «Израилым и-Тхьэ ипхъонтэ лъапӀэ къыздырахыгъагъэ чӀыпӀэм яжъугъэхьыжьыщтмэ, зыгорэ ешъумыпэсэу яшъумыгъэхьыжь, псэкӀодэу шъушӀагъэм пае псэкӀодышӀыкӀэгъожь къурмэн зышъушӀыкӀэ, шъухъужьынышъ, Тхьэм ынае къызкӀышъущыфагъэри къыжъугурыӀожьыщт». 4Арти цӀыфхэр къэупчӀагъэх: «ПсэкӀодышӀыкӀэгъожь къурмэнэу сыда тшӀыщтыр?» Адрэмэ къараӀожьыгъ: «Фылист Ӏэшъхьэтетхэр нэбгырэ пчъагъэу зэрэхъурэм телъытагъэу пкъышъолхэм къахигъэбэгыкӀыгъэхэм ятеплъэ зиӀэ дышъитфырэ дышъэ цыгъуитфырэ яжъугъэшӀ. ШъуиӀэшъхьэтетхэми шъори зэкӀэми зэфэдэу пщыныжь къышъуфехыгъэшъ ары. 5Арышъ, шъупкъышъолмэ къахигъэбэгыкӀыгъэхэмрэ шъуигубгъохэр зэхэзышхыхьэгъэ цыгъохэмрэ ятеплъэ яӀэу шъушӀи, Израилым и-Тхьэ рыжъугъэлъапӀэу фэжъугъэшъуашэх. Ащ шъуихьазаб нахь псынкӀэ къышъуфишӀынышъ, шъуитхьэхэми шъуичӀыгуи ынэшӀу къащыфэнкӀи мэхъу. 6Сыд пае мысыр цӀыфхэмрэ фирхьаунхэмрэ афэдэу шъугухэмкӀэ зыжъугъэжъалымра? Зиусхьаным ыкӀуачӀэ зынэсырэр къызарегъашӀэм, къамытӀупщыжьыщтыгъэхэр шъхьафит къашӀыжьхи, ахэм яхэгъэгу къагъэзэжьыгъ+. 7Арышъ, зы кукӀэ къэжъугъэпс, бжьыр зыпшъэ нэмысыгъэ чэм щыпэлъфитӀу кум кӀашъушӀ, шкӀэу акӀэсхэр къакӀэшъущхи, ядэжь шъущэжьых+. 8Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ кум ижъугъэуцуи, шъуихьакъкӀэ Зиусхьаным къурмэн фэшъушӀыщт дышъэ пкъыгъохэр нэмыкӀ пхъуантэ дашъулъхьэхи, ыбгъукӀэ къыгожъугъэуцуи, кур шъутӀупщи, зыфаем орэкӀо. 9Шъулъыплъ, пхъуантэр къыздыращыгъэ чӀыпӀэм, Бэтщэмэщ ылъэныкъокӀэ кум занкӀэу зигъазэкӀэ, ащыгъум Тхьэр ары мы тхьамыкӀэгъошхор къытфезыгъэхыгъэр. Ащ фэдэу зымыхъукӀэ Тхьэм ар къызэрэтфимыхьыгъэр, ошӀэ-дэмышӀэу къызэрэтэхъулӀагъэр къытфэнэфэщт». 10Фылистмэ джащ фэдэу ашӀыгъ: чэм щыпэлъфитӀу къаубыти кум кӀашӀагъэх, шкӀэу акӀэсыгъэхэр къакъырэм къычӀанагъэх. 11Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀи дышъэ цыгъохэмрэ апкъышъолхэм къахигъэбэгыкӀыгъэхэм ятеплъэ зиӀэхэмрэ зыдалъхьэгъэ пхъуантэри кум рагъэуцуагъэх. 12Чэмхэм Бэтщэмэщ кӀорэ гъогум фаузэнкӀыгъ; а гъогум тетхэу кӀощтыгъэх, кӀохэзэ быущтыгъэх, ау джабгъумкӀи сэмэгумкӀи дэхыщтыгъэхэп; фылист Ӏэшъхьэтетхэр ахэм ауж итхэу кӀохэзэ, Бэтщэмэщ иӀэгъо-блэгъухэм анэсыгъэх.

13Бэтщэмэщ щыщ цӀыфхэм а уахътэм коцыр лъэгум щахыщтыгъ, плъэхи Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ къызалъэгъум, гушӀуагъэх. 14Кур къакӀозэ, Бэтщэмэщ щыщ Ехъошыуа ичӀыгу Ӏахьэ къэси, ащ хэлъ мыжъошхом дэжь къыщыуцугъ. Кур гъэстыныпхъэу зэхакъутагъ, чэмэу ащ кӀэшӀэгъагъэхэр Зиусхьаным къурмэнгъэст фашӀыгъэх. 15Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀи дышъэм хэшӀыкӀыгъэ пкъыгъохэр зыдэлъыгъэри лэуйхэм[*] къаӀатхи джа мыжъошхом тырагъэуцуагъэх. А мафэм Бэтщэмэщ дэсхэм Зиусхьаным ыцӀэкӀэ къурмэнгъэстхэри нэмыкӀ къурмэнхэри ашӀыгъэх. 16Фылист Ӏэшъхьэтетитфым а зэпстэур алъэгъуи, а мэфэ дэдэм Ӏэкърэн къагъэзэжьыгъ.

17Апкъышъолхэм къахигъэбэгыкӀыгъэхэм ятеплъэ зиӀэ дышъитфыр псэкӀодышӀыкӀэгъожь къурмэнэу фылистхэм Зиусхьаным фашӀыжьыгъэх: зыр Ащдэд, зыр Ӏаззэ, зыр Ашкъэлэн, зыр Гъат, зыр Ӏэкърэн пае; 18джащ фэдэу дышъэм хэшӀыкӀыгъэ цыгъохэри пытапӀэхэр зиӀэ фылист къалэхэмрэ къэмышӀыхьэгъэ къуаджэхэмрэ зыӀэ илъыгъэ Ӏэшъхьэтетитфым ателъытэгъагъ. Бэтщэмэщ дэсхэм Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ зытырагъэуцогъэгъэ мыжъошхор непэ къызнэсыгъэми Бэтщэмэщ щыщ Ехъошыуа ичӀыгу Ӏахьэ зэрэхэлъ.

Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ Къыриат-ЕӀэрим зэрагъэкощыжьыгъэр

19[*] Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ зэрэдэплъагъэхэм пае Бэтщэмэщ дэсхэм Зиусхьаным ынае къащыфагъэти, нэбгырэ мин 50-м щыщэу нэбгырэ 70 ыукӀыгъ. Зиусхьаным бэлахьышхо къызэрафыригъэхыгъэм пае Бэтщэмэщ дэс цӀыфхэм хьадэгъэшхо къаӀэтыгъ+. 20Бэтщэмэщ дэс цӀыфхэр къэупчӀагъэх: «Хэта Зиусхьаным, Тхьэу лъапӀэу лъагэм, ыпашъхьэ иуцон зылъэкӀыщтыр? Тэ зыхядгъэщыжьмэ, хэт дэжь Ар ядгъэхьыщта?» 21Арти къэбарыр алъагъэӀасынэу Къыриат-ЕӀэрим дэсхэм адэжь лӀыкӀохэр агъэкӀуагъэх: «Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ фылист цӀыфхэм къарагъэхьыжьыгъэшъы, шъукъакӀуи, ар шъуадэжь шъухьыжь».

Яблэнэрэ шъхьэр

7^1Къыриат-ЕӀэрим дэсхэр къакӀохи Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ къашти, Абинэдау иунэу Ӏуашъхьэм тетым къахьыгъ, ащ ыкъо ЕлыӀазер зырагъэукъэбзи Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ ынаӀэ тыригъэтынэу пшъэрылъ фашӀыгъ+.

2Пхъонтэ лъапӀэр Къыриат-ЕӀэрим къызагъэкощыжьым ыуж охътабэ тешӀагъ, илъэс 20 фэдиз горэ блэкӀыгъ. Израилым ицӀыфхэм Зиусхьаным зыфагъэзэжьыгъ.

Самуел Израилым ихьыкумышӀ зэрэхъугъэр

3ЕтӀанэ Самуел израил цӀыф пстэумэ ариӀуагъ: «Хэмэ тхьэхэри Астарти[*] къэшъубгынэхи, шъугухэмкӀэ Зиусхьаным зыфэжъугъаз, а зы закъом шъуфэлажь, джары фылистхэм шъуащызыухъумэщтыр»+. 4Арти израил цӀыфхэм БэӀалрэ[*] Астартрэ щагъэзыехи, Зиусхьан закъом зыфагъэзэжьыгъ. 5Ащ ыуж Самуел макъэ ыгъэӀугъ: «Израил цӀыфхэр зэкӀэ Мыцпэ къыщызэӀужъугъакӀэхи, шъощ пае зэкӀэми Зиусхьаным селъэӀущт». 6Арти Мыцпэ къыщызэӀукӀагъэх. КъызэӀукӀагъэхэм псыр къахьи, апсэ Зиусхьаным зэрэфагъазэрэм ищысэу чӀыгум щыракӀутыгъ, а мафэми анэкӀыгъ. ЕтӀанэ аӀуагъ: «Зиусхьаным ыпашъхьэ псэкӀод щытшӀагъ». Ӏэшъхьэтетэу Самуел Мыцпэ къыщызэӀукӀэгъэ израил цӀыфхэр хьыкум ышӀыгъэх+.

7Израил цӀыфхэр Мыцпэ къызэрэщызэӀукӀагъэхэм икъэбар фылистхэм зызэхахым, фылист Ӏэшъхьэтетхэр Израилым къытебэнэнхэу къежьагъэх. Израил цӀыфхэм ар зызэхахым фылистхэм ащыщтагъэх. 8Арти ахэм Самуел раӀуагъ: «Фылистхэм тащиухъумэнэу ти-Зиусхьанэу Тхьэм тэщ пае зэпымыоу тфелъэӀу»[*].

9Самуел быдзыщэм джыри ешъорэ шъынэр Зиусхьаным пае къурмэнгъэст ышӀи, Израилым пае Зиусхьаным зелъэӀум, Зиусхьаным ар къызэхихыгъ+. 10Самуел къурмэнгъэстыр ышӀызэ фылистхэр Израилым къезэонхэу къэсыгъэх. Зиусхьаным а мафэм мэкъэшхохэр къыгъэӀузэ, фылистхэр лъэшэу къыгъэщтагъэхэти, шъхьэджэ-псаджэу ахэм Израилыр къабгынагъ+. 11Израил цӀыфхэм зэоныр Мыцпэ щырагъажьи фылистхэм язаохэзэ, ахэр къызэкӀафэхи, Бэткъар чӀыпӀэм нэс къафхи, щызэхакъутагъэх.

12ЕтӀанэ Самуел зы мыжъо горэ къышти Мыцпэрэ Ешанрэ азыфагу щигъэтӀылъыгъ, «Мы чӀыпӀэм нэс Зиусхьаныр къыддэӀэпыӀагъ» ыӀозэ, АбэнхъаӀэзэркӀэ[*] ащ еджагъ+. 13Джащ тетэу фылистхэр агъэӀэсагъэх, ащ нахьыбэрэ ахэр Израилым ичӀыгу къихьажьыгъэхэп, Самуел щэӀэфэ фылистхэр Зиусхьаным иунашъо пэшӀуекӀошъугъэхэп. 14Фылистхэм Ӏэкърэн къыщегъэжьагъэу Гъат нэс щаштэгъэгъэ къалэхэр Израилым къызӀэкӀигъэхьажьхи, ахэм ягъунапкъэхэри фылистхэм къаӀэкӀихыжьыгъэх. Ащ ыуж Израилрэ амэрхэмрэ мамырныгъэ зэдыряӀагъ.

Самуел Израилым ихьыкумышӀ

15Самуел щэӀэфэ Израилым ихьыкумышӀщтыгъ. 16Илъэс зэкӀэлъыкӀохэм къакӀоцӀ къалэхэу Бэтэл, Гъылгъал, Мыцпэ ащ къызэпикӀухьэхэзэ, а чӀыпӀэ пстэуми израил цӀыфхэм ящыхьыкумышӀщтыгъ. 17ЕтӀанэ Рамэ къыгъэзэжьыщтыгъ, сыда пӀомэ иунэ ащ дэтыгъ. Мыщи израил цӀыфхэм ящыхьыкумышӀщтыгъ. А къалэми Зиусхьаным ыцӀэкӀэ къурмэншӀыпӀэ ащ щишӀыгъ.

Яенэрэ шъхьэр

Пачъыхьэр къафытырагъэхьаным цӀыфхэр зэрэфэягъэхэр

8^1Самуел жъы зэхъум икӀалэхэр Израилым хьыкум щашӀынэу тыригъэхьагъэх. 2ИкӀэлэ нахьыжъ ыцӀагъэр Иоел, ятӀонэрэ кӀалэм ыцӀагъэр Абие; ахэр БэрщэбаӀ ихьыкумышӀщтыгъэх. 3Ары шъхьае кӀалэхэр тым игъогу рыкӀощтыгъэхэп, мылъкум зыдырагъэхьыхыгъэу, къуалъхьэхэр къаӀахыщтыгъэх, шъыпкъэм тетэу хьыкум ашӀщтыгъэп+.

4Арти Израилым инахьыжъ упчӀэжьэгъухэр зэкӀэ къэзэрэугъойхи Самуел дэжь, Рамэ, къакӀохи 5къыраӀуагъ: «Мары жъы ухъугъ, ау уикӀалэхэр уигъогу тетхэп; адрэ лъэпкъхэм афэдэу, типэщэнэу пачъыхьэ къытфытегъахь»+. 6«Типэщэнэу пачъыхьэ къытфытегъахь» къызэрэраӀуагъэр ыгу рихьыгъэпти, Самуел Зиусхьаным елъэӀугъ. 7Зиусхьаным Самуел къыриӀуагъ: «ЦӀыфмэ къыуаӀорэ пстэуми едэӀу, сыда пӀомэ щагъэзыерэр сэры нахь орэп, сыряпачъыхьэным ахэр фаехэп; 8Мысырым къызщисщыжьыгъэхэ мафэм къыщегъэжьагъэу непэ къызнэсыгъэми джары ахэр зэрэзекӀохэрэр, сэ сыкъабгынэти нэмыкӀ тхьэхэм ялъэӀущтыгъэх, ори джащ фэдэу къыбдэзекӀох. 9Арышъ, ахэм къаӀорэм едэӀу, ау пачъыхьэ яӀэ зыхъукӀэ, яӀэшъхьэтет фитныгъэу иӀэщтхэр зыфэдэхэри агурыгъаӀу».

10Арти, Самуел пачъыхьэ афытыригъэхьанэу къелъэӀурэ цӀыфхэм Зиусхьаным игущыӀэхэр зэкӀэ ариӀожьи, 11къыӀуагъ: «Пащэу шъуиӀэщт пачъыхьэм ифитныгъэхэр мыщ фэдэщтых: шъуикӀалэхэр ыштэнхэшъ, зэоным фытегъэпсыхьэгъэ кухэм алъыплъэнхэу ыгъэнэфэщтых, адрэхэр ишыухэм ахигъэхьащтых, нэмыкӀхэри ику зэкӀэшӀагъэмэ апэ итхэу чъэщтых;+
12зыгорэхэр нэбгырэ мин, нэбгырэ шъэныкъо хъурэ дзэ купхэм яӀэшъхьэтетыщтых; адрэхэм игубгъохэр алэжьыщтых, илэжьыгъэхэр Ӏуахыжьыщтых, Ӏэшэ-шъуашэхэмрэ зэоным фытегъэпсыхьэгъэ кухэм ящыкӀэгъэщтхэмрэ ашӀыщтых, 13шъупхъухэри ащ ыштэщтых мэ ӀэшӀухэр зыпихырэ щыфэн зэхэлъхэр агъэхьазырынхэм, пщэрыхьанхэм, хьалыгъу агъэжъэным пае; 14шъуилэжьыгъэшӀэпӀэ, шъуисэнэшъхьэлэжьыпӀэ, зэйтыншӀэпӀэ анахь дэгъухэри ащ ыштэнхэшъ, иунэӀутхэм аритыщтых;+
15лэжьыгъэу хэшъулъхьагъэмрэ сэнашъхьэу шъулэжьырэмрэ азыпшӀани пичынышъ, ичырэхэмрэ иунэӀутхэмрэ аритыщтых; 16шъуипщылӀ хъулъфыгъэхэри, бзылъфыгъэхэри, шъуичэм нахь лъэпкъышӀухэри шъуищыдхэри шъуӀихынхэшъ, ежь ышъхьэ иӀофхэм апае къызфигъэфедэщтых; 17шъуимэл-пчэнхэм азыпшӀани ыштэщт, шъори ащ шъуриунэӀутыщт; 18етӀанэ шъор-шъорэу къыхэшъухыгъэ пачъыхьэм шъукъыгъэтхьаусыхэу Зиусхьаным шъузелъэӀукӀэ, зыпари къышъуфишӀэжьыщтэп»+.

19Самуел ариӀуагъэм цӀыфхэр къедэӀунхэу фэягъэхэп: «Хьау, – аӀуагъ, – пачъыхьэм тыфай, 20адрэ лъэпкъхэм тэри тафэдэщт: типачъыхьэ типэщэщт, тапашъхьэ итыщт, заоу ятшӀылӀэщтхэмкӀи пащэу тиӀэщт». 21Самуел цӀыфмэ къаӀорэ пстэуми едэӀуи, зэхихыгъэр Зиусхьаным фиӀотэжьыгъ. 22Зиусхьаным Самуел къыриӀуагъ: «Зэрэфаехэу пачъыхьэр афытегъахь». Ащ ыуж Самуел израил цӀыфхэм ариӀуагъ: «Джы шъхьадж икъалэ орэкӀожь».

Ябгъонэрэ шъхьэр

Тхьэм Саул пачъыхьэнэу къызэрэхихыгъэр

9^1Бынямин лъэпкъым щыщэу лӀы бэлахьэ горэ Къыщ ыцӀэу щыӀагъ. Ар бынямин горэм къыхэкӀыгъэ Афые икӀалэу Бэхъорат къаригъэлъфыгъэ Цырэур ыкъо Абиел икӀалэу щытыгъ+. 2Саул ыцӀэу ащ кӀалэ иӀагъ, ныбжьыкӀэу, дахэу: Саул фэдэу дахэу Израилым щыщхэм зы нэбгыри ахэтыгъэп, илъэгагъэкӀэ зэрэлъэпкъэу ар къахэщыщтыгъэ.

3Зэгорэм Саул ятэу Къыщ ищыдыбзхэр шӀокӀодыгъэхэти, Къыщ Саул риӀуагъ: «Тэджи, унэӀутхэм ащыщ горэ гъусэ шӀи, щыдыбзхэм шъукъалъыхъунэу шъукӀу». 4Джащ тетэу ащ Ефраим къушъхьэр зэпичыгъ, чӀыпӀэу Щалищ къызэпикӀухьагъ, ау зылъежьагъэхэр къагъотыгъэхэп. Ащ ыуж чӀыпӀэу ЩэӀалим къызэпакӀухьагъэти, ащи къыщагъотыгъэхэп. ЕтӀанэ Бынямин хэкур къызэпакӀухьагъ шъхьае, мыщи рагъотагъэхэп+. 5Джаузэ Цыуф чӀыпӀэм зынэсхэм, унэӀутэу игъусагъэм Саул риӀуагъ: «Тэгъэгъэзэжь, армырмэ тятэ щыдыбзхэри щыгъупшэжьыгъэхэу къытлъыримыгъэжьагъохэт». 6Арти унэӀутым ащ къыриӀожьыгъ: «Мы къалэм Тхьэм ицӀыф, лъытэныгъэ фашӀэу, ыӀорэ пстэури тефэу дэс. Ащ ыдэжь тыгъакӀуи, зыдэдгъэзэн фэе лъэныкъор къытиӀонкӀи мэхъуба»+. 7Саул иунэӀут риӀожьыгъ: «ТыкӀомэ, а цӀыфым сыда фэтхьыщтыр? Тиматэмэ хьалыгъу арылъыжьэп, шӀухьафтыни тиӀэп, Зиусхьаным ицӀыф еттынэу сыда тӀэкӀэлъыр?» 8Арти унэӀутым Саул риӀожьыгъ: «Тыжьын ахъщэм ызыплӀанэ сӀыгъышъ, Зиусхьаным ицӀыф ар естынышъ, лъэныкъоу зыдэдгъэзэщтыр къытиӀощт». 9-11Джыри Саул иунэӀут риӀуагъ: «КъапӀорэр дэгъу, некӀо». Тхьэм ицӀыф зыдэс къалэм дэхьагъэх. Ӏуашъхьэм тет къалэм дэкӀуаехэзэ, псыхьэ кӀорэ пшъашъэхэр апэ къифагъэхэти, ахэм яупчӀыгъэх: «Усэрэжъыр мыщ дэса?» НахьыпэкӀэ Тхьэм еупчӀынхэ зыхъукӀэ Израилым щыщхэм аӀощтыгъэ: «Усэрэжъым дэжь некӀо»; сыда пӀомэ тхьэлӀыкӀокӀэ джы заджэхэрэм пасэм усэрэжъкӀэ ягугъу ашӀыщтыгъэ. 12Адрэхэм джэуап къатыжьыгъ: «Дэс, мары ар, шъуапэ итэу макӀошъ, шъуелъэкӀони шъукӀахь, къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэм цӀыфхэм мэфэкӀ къурмэн щашӀти, ар непэ къалэм къэкӀуагъ;+
13къалэм шъунэсмэ, шъуӀукӀэщт, щэджэгъуашхэ къыщишӀынэу къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэм дэмыкӀуаезэ шъуфэзыщт. Ар къэмысэу цӀыфхэм шхэныр рагъэжьэщтэп, къурмэным пае Тхьэм зелъэӀухэкӀэ ары къырагъэблэгъагъэхэр зышхэщтхэр. Арышъ, шъукӀу, джыри ежьагъэпышъ, шъуӀукӀэщт». 14Джащ тетэу ахэр къалэм кӀуагъэх. Къэлэгум зынэсхэм лъэгапӀэм ежьэгъэ Самуел апэ къифагъ.

15Саул къэкӀонкӀэ зы мафэ къэнэжьыгъэу Зиусхьаным Самуел къыриӀогъагъ: 16«Неущ мы уахътэм тефэу Бынямин хэкум щыщэу зы цӀыф горэ уадэжь къэзгъэкӀощтышъ, сиизраил лъэпкъ ипэщэщтым ышъхьэ дагъэ щыф – ащ силъэпкъ фылистхэм атыригъэкӀощт; итхьаусыхэ макъэ къыслъыӀэсыгъэшъ, силъэпкъ сыфэгумэкӀы»+. 17Самуел Саул къызелъэгъум Зиусхьаным ащ къыриӀуагъ: «Джары цӀыфэу зигугъу къыпфэсшӀыгъагъэр; джары силъэпкъ зыгъэӀорышӀэщтыр». 18Саул къэлапчъэм зынэсым Самуел екӀуалӀи еупчӀыгъ: «Усэрэжъым иунэ зыдэщытыр къысэпӀона?» 19Самуел Саул къыриӀожьыгъ: «Сэры усэрэжъыр, сапэ уитэу къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэм дэкӀуай, непэ щэджэгъуашхэ къыздэшъушӀыщт, неущ пчэдыжьым устӀупщыжьыщт, угу илъыр зэкӀэ къыосӀощт; 20мэфищкӀэ узэкӀэӀэбэжьмэ пшӀокӀодыгъэ щыдыбзхэм уафэмыгумэкӀ; ахэр къагъотыжьыгъэх. Хэта зыӀэ илъыщтыр Израилыр зэрэщытэу зыкӀэхъопсырэ пстэури? Ар орэп шъуӀуа, уятэ иунагъо зэрэщытэу арэп шъуӀуа?» 21Арти Саул къыриӀожьыгъ: «Израилым ис лӀэкъо нахь цӀыкӀухэм ащыщэу быняминба сыкъызхэкӀыгъэр? Бынямин лӀакъом щыщхэм анахь зыхамылъытэ-рэр арба сэ сыкъызхэкӀыгъэр? Сыда ар къызкӀысапӀорэр?»

22Самуел Саулрэ ащ иунэӀутрэ зэригъэгъусэхи унэшхом зыдырищагъэх, нэбгырэ щэкӀ фэдиз хъухэу къыригъэблэгъагъэхэм апшъэкӀэ ыщэхи ыгъэтӀысыгъэх. 23Самуел пщэрыхьакӀом къеджи риӀуагъ: «„ГъэтӀылъ“ зыфасӀуи къыостыгъэгъэ лы Ӏахьэр къахь». 24ПщэрыхьакӀом блантхъэ зэпытыр къыхьи Саул ыпашъхьэ къырилъхьагъ. Самуел ащ риӀуагъ: «Мыр дгъэтӀылъыгъагъэшъ, уапашъхьэ илъхьи шхы, цӀыфхэр къызщызэӀузгъэкӀэщтхэ мы уахътэм тефэу ощ пае ар къэдгъэнэгъагъ». Джаущтэу а мафэм Саул Самуел щэджэгъуашхэ дишӀыгъ. 25ЕтӀанэ ахэр къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэм къехыжьхи къалэм къызэкӀожьхэм, Саул унашъхьэм пӀэ щыфашӀи, чэщым ар ащ щычъыягъ[*].

26Нэф къэшъи тыгъэр къызыкъокӀым, Самуел унашъхьэм телъыгъэ Саул еджагъ: «Къэтэджи, узгъэкӀотэжьыщт». Арти Саул къэтэджыжьи, тӀури зэгъусэу щагум къыдэкӀыгъэх.

Саул пачъыхьагъум зэрэтехьагъэр

27Къэлэ гъунэм зыщынэсынхэм Самуел Саул риӀуагъ: «Тапэ итэу кӀонэу унэӀутым еӀу». Адрэр апэ иуцуагъ. «О джы къэуцуи Тхьэм къыӀуагъэр къыпфэсӀотэщт», – риӀуагъ.

ЯпшӀэнэрэ шъхьэр

10^1Ащ ыуж Самуел дагъэр зэрыт бжъэр къышти, итыр Саул ышъхьэ тырикӀи, ебэуи риӀуагъ: «Мары Зиусхьаным икӀэн, Ащ илъэпкъ пэщэныгъэ дызепхьанэу Ӏэшъхьэтетэу уегъэнафэ[*]+. 2Садэжь уикӀыжьэу укӀожьзэ, Бынямин чӀыгум ит псэупӀэу Цэлцахъ узынэсыжькӀэ, Рахъэл икъашъхьэ дэжь нэбгыритӀу уапэ къыщифэщт. Ахэм къэбар уагъэшӀэщт: „Узлъежьэгъэ щыдыбзхэр къагъотыжьыгъэх шъхьае, уятэ щыдыбзхэри щыгъупшэжьыгъэхэу, ‘СикӀалэ сыда икъэбарыр?’ ыӀозэ, мэгумэкӀы“+. 3Ащ ыуж уапэкӀэ ебгъэхъунышъ, чӀыпӀэу Табор ит чъыгаем нэс укӀощт, ащ дэжь Тхьэм елъэӀунхэу Бэтэл кӀорэ нэбгырищыр къыщыппэгъокӀыщт: зым чыцӀищ ыӀыгъыщт, адрэм – хьалыгъу хьакушищ, ящэнэрэм санэр зэрыт нэтыр ыхьэу плъэгъущт. 4УзаӀукӀэкӀэ, ахэм шӀуфэс къыуахыщт, етӀанэ хьалыгъуитӀу къызыуаткӀэ къаӀыпхыщт. 5ЕтӀанэ Зиусхьаным и-ГъыбӀэкӀэ заджэхэрэ Ӏуашъхьэу фылист дзэ купыр къызщыуцугъэм унэсыщт. Къалэм уздахьэкӀэ, тхьэлӀыкӀоныр зипшъэрылъ цӀыф купэу, бзэпсхэр зэрыщэгъэ пхъонтэпщынэм, шъонтырыпым, къамылым къяозэ, къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэм къехрэм уӀукӀэщт. Тхьэм кӀочӀэ лыеу къахилъхьагъэм зэлъиштагъэхэу, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр ахэм къашӀызэ, Ащ ищытхъу аӀуатэ. 6Джащ дэжьым Зиусхьаным и-Псэ къыпхэхьанышъ, ори ахэм урягъусэу, Тхьэм кӀочӀэ лыеу къыпхилъхьагъэм узэлъиштагъэу, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къадэпшӀызэ, Ащ ищытхъу адэпӀотэщт, фэшъхьаф цӀыфи ухъущт. 7Ахэр къызыохъулӀахэкӀэ, угу къыуиӀорэр шӀэ, Тхьэу уигъусэм къыбдигъэхъущтышъ. 8Сэ сынэмысзэ о Гъылгъал кӀо, Зиусхьаным пае къурмэнгъэстрэ зэгурыӀоныгъэ къурмэнрэ щысшӀынхэу сэри сыкъэкӀощт. Уадэжь сыкъакӀоу пшӀэщтыр къыосэӀофэкӀэ мэфиблэ къысаж». 9Саул ыгъэзэжьыгъэу Самуел ыдэжь икӀыжьзэ, Тхьэм ащ ицӀыф гъэпсыкӀэ къызэблихъугъ, къыриӀуагъэхэри зэкӀэ а мэфэ шъыпкъэм къехъулӀагъэх. 10КъакӀохэзэ, ахэр къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэм къызэсхэм, тхьэлӀыкӀоныр зипшъэрылъ цӀыф купым ӀукӀагъэх. Тхьэм и-Псэ ащ къылъыӀэси, Тхьэм кӀочӀэ лыеу къыхилъхьагъэм зэлъиштагъэу, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къышӀхэу, Ащ ищытхъу адиӀуатэу ежьми ригъэжьагъ. 11НахьыпэкӀэ ар зышӀэщтыгъэхэу, тхьэлӀыкӀоныр зипшъэрылъ цӀыфмэ ахэтэу, Тхьэм кӀочӀэ лыеу къыхилъхьагъэм зэлъиштагъэу, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр ащ къызэришӀрэр зылъэгъухэрэм зым адрэм риӀожьщтыгъэ: «Сыда Къыщ ыкъо къыщышӀыгъэр? Адэ Саул тхьэлӀыкӀоныр зипшъэрылъ цӀыфхэм джы ащыщ хъугъа?» 12Ащ дэжьым щытыгъэмэ ащыщ горэм къыӀуагъ: «Адрэмэ хэта ятэр?» Джары гущыӀэжъым хэлъэу зыкӀэхъугъэри: «Адэ Саул тхьэлӀыкӀоныр зипшъэрылъ цӀыфхэм джы ащыщ хъугъа?»+
13ЕтӀанэ Тхьэм къыхилъхьэгъэ кӀочӀэ лыеу зэлъызыштагъэм ар къызебгынэм, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къызэришӀрэр, Тхьэм ищытхъоу ыӀуатэрэр зэпигъэуи, къурмэн зыщашӀырэ лъэгапӀэм дэкӀоягъ. 14Ащ ыуж Саул ятэшыр ежьми иунэӀути къяупчӀыгъ: «Тыда шъуздэкӀогъагъэр?» Арти риӀожьыгъ: «Щыдыбзхэм талъыхъунэу тыщыӀагъ, ахэр къызэтэмыгъотхэм, Самуел дэжь тыӀухьэгъагъ». 15Арти ятэшым Саул къыриӀуагъ: «Самуел къышъуиӀуагъэр къысфэӀотэжь». 16Саул ятэшым риӀуагъ: «Щыдыбзхэр къагъотыжьыгъэхэу ащ къытиӀуагъ». Ау зэрэпачъыхьэщтым ехьылӀагъэу Самуел къыриӀуагъэм икъэбар хигъэгъозагъэп.

Саул пачъыхьэу зэрэтырагъэхьагъэр

17ЕтӀанэ Зиусхьаным игухэлъ щигъэгъозэнхэм пае Самуел цӀыфхэр Мыцпэ къащызэӀуигъакӀэхи, 18израил цӀыфхэм ариӀуагъ: «Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэм ыӀорэр мары: „Израил Мысырым къисщыжьи, мысыр цӀыфхэм шъуакъыӀэкӀэсхыжьыгъ, шъузгъэпщылӀщтыгъэ пачъыхьагъу пстэуми ягъэрыпӀэ шъукъисщыжьыгъ. 19Ау шъуи-Тхьэу тхьамыкӀэпӀэ пстэуми шъукъарызыщыжьэу, шъуигумэкӀыгъо шъушъхьащызыхрэр джы щыжъугъэзыий, Зиусхьаным шъо ешъуӀуагъ: ‘ТиӀэшъхьэтетынэу пачъыхьэ къытфытегъахь’. Арышъ, лъэпкъ-лъэпкъэу, лӀэкъо-лӀакъоу, лъэпкъэгъу-лъэпкъэгъоу Зиусхьаным ыпашъхьэ джы шъуиуцу“».

20Самуел израил лъэпкъ пстэуми къяджи, бынямин лӀакъор къахихыгъ. 21Арти бынямин лӀакъом чэзыур зынэсым, ар зэрэзэтефыгъэ зэкъошхэмкӀэ зэхэушъхьафыкӀыгъэхэу къекӀолӀэнхэу ариӀуи, матыр лъэпкъэгъур къахихыгъ. ЕтӀанэ матыр лъэпкъэгъум щыщ хъулъфыгъэхэр къызыхащхэм, Къыщ ыкъо Саул ыцӀэ къыраӀуагъ. Ащ лъыхъугъэх, ау къагъотыгъэп. 22Арти Зиусхьаным еупчӀыгъэх: «Саул къэкӀуагъэба?» Зиусхьаным къариӀожьыгъ: «Мары ар, ӀапӀэхэм захигъэбылъхьагъ». 23Лъагъачъэхи ар къащи цӀыфхэм къызахэуцом, илъэгагъэкӀэ зэрэлъэпкъэу къахэщыгъ. 24Самуел зэкӀэми къариӀуагъ: «Зиусхьаным къыхихыгъэр шъолъэгъуа? Зэрэлъэпкъэу ащ фэдэ хэтэп». Ащ дэжьым цӀыфхэр зэкӀэ къэзэрэгъэкууагъэх: «Пачъыхьэр орэпсэу!»+

25ЕтӀанэ Самуел упачъыхьэным унашъоуи фитныгъэуи пылъхэр зыфэдэхэр цӀыфхэм къафиӀотагъ. КъафиӀуати, ахэр зыдитхэгъэ тхылъыр Зиусхьаным ыпашъхьэ рилъхьагъ, ащ ыуж къекӀолӀагъэхэр шъхьадж пэпчъ иунэ кӀожьынэу зэбгыритӀупщыжьыгъэх+. 26Саули ядэжь, ГъыбӀэ, зегъэзэжьым, Тхьэр зыгу къихьэгъэ лӀэхъупхъэхэу къыхихыгъэхэр игъусэхэу кӀожьыгъэх. 27Ары шъхьае зэӀышӀэкӀо цӀыфхэм аӀощтыгъэ: «Ара тыкъэзыухъумэщтыр?» Джаущтэу пхъэтэпэмыхь ашӀыгъ, шӀухьафтынхэри фахьыгъэхэп; ау адрэм зыпари ымылъэгъурэм фэдэу зишӀщтыгъэ+.

ЯпшӀыкӀузэнэрэ шъхьэр

Саул Ӏамон лъэпкъым зэрэтекӀуагъэр

11^1Ӏамон лъэпкъым щыщэу Нэхъащ ГъылыӀад хэкум ит къалэу Яощ къыдзыхьагъ. Арти Яощ дэс хъулъфыгъэхэм зэкӀэми Нэхъащ раӀуагъ: «Зэзэгъыныгъэ къыддэшӀи тыбготыщт, къулыкъуи пфэтшӀэщт»+. 2Арти Ӏамон лъэпкъым щыщэу Нэхъащым ахэм ариӀуагъ: «Зэзэгъыныгъэ къыжъудэсшӀыщт унашъо пылъэу: шъуащыщ пэпчъ ынэ джабгъу къискӀынышъ, зэрэ-Израилэу ынапэ тесхыщт». 3Арти Яощ дэс нахьыжъ упчӀэжьэгъухэм къыраӀожьыгъ: «Израил ичӀыпӀэ пстэуми тилӀыкӀохэр тӀофтэнхэм пае мэфибл къытэт, тыкъыдэзыщыжьын гори зытымыгъоткӀэ, тыкъыпфэкӀощт». 4Ащ ыуж лӀыкӀохэр агъэкӀуагъэх Саул зыдэс къалэу ГъыбӀэ, къэбарыр цӀыфхэм къызафаӀуатэм, ахэм куо-хьаушхо къаӀатыгъ, гъыныри къыхадзагъ.

5Ащ тефэу Саул губгъэм щыӀагъэти, цухэм ауж итэу къызыдэхьажьым къяупчӀыгъ: «Сыда цӀыфхэм къяхъулӀагъэр, сыда ахэр зыкӀэгъыхэрэр?» Арти Яощ къикӀыгъэхэм къахьыгъэ къэбарым ар щагъэгъозагъ. 6КъаӀорэр зэхэзыхыгъэ Саул Тхьэм и-Псэ куоу къыхахьи, лъэшэу къызэкӀигъанэу къэгубжыгъ+. 7ЕтӀанэ цуитӀур пкъырыпкъэу зэхиупкӀэтагъэх, Саулрэ Самуелрэ ауж имыхьэхэрэм зэкӀэми яцухэм джащ фэдэу зэрадэзекӀощтхэр лӀыкӀоу къаӀофтагъэхэм ащ лъыпытэу Израилым ичӀыпӀэ пстэуми къэбарэу аригъэхьыжьыгъ. Арти Зиусхьаным къаришӀэн ылъэкӀыщтым цӀыфхэр зэкӀэ ыгъэщынагъэхэти, зэгурыӀохи, зыч-зыпчэгъоу заом зэдежьагъэх. 8КӀохэзэ, Бэзэкъ зынэсхэм ахэр Саул къызызэпеплъыхьэхэм, Израилым щыщхэр нэбгырэ мин шъищ, Ехъудэм щыщхэр нэбгырэ мин щэкӀ хъухэу къычӀэкӀыгъ+. 9Арти лӀыкӀоу къэкӀуагъэхэм араӀуагъ: «ГъылыӀад ит къалэу Яощ дэсхэм макъэ яжъугъэӀужь: неущ тыгъэм къыгъэплъэу зыригъажьэкӀэ, ӀэпыӀэгъур къышъулъыӀэсыщт». ЛӀыкӀохэм къагъэзэжьи, Яощ дэсхэр къэбарым зыщагъэгъуазэхэм, адрэхэр лъэшэу гушӀуагъэх. 10Яощ дэсхэм Нэхъащ къэбар фарагъэхьыжьыгъ: неущ тыкъышъупэгъокӀыщтышъ, шъузыфаер къыташъушӀ. 11КъыкӀэлъыкӀорэ мафэм Саул ицӀыфхэр купищэу зэхидзи къежьэхи, тыгъэр къызэрэкъокӀэу Ӏамонхэм яуцупӀэ къэсыгъэх. Тыгъэнэстыр къэхъуфэ ахэр зэхакъутагъэх. Псэоу къэнагъэхэр пэкӀэ-пакӀэу зэбгырычъыжьыгъэх.

12Ащ ыуж цӀыфхэм Самуел къыраӀуагъ: «Тыдэ щыӀэха „Саула ыкӀи типачъыхьэщтыр?“ зыӀуагъэхэр? Ахэр къытӀэкӀэжъугъахьэхи, апсэ хэтхыщт». 13Ау Саул ар афидагъэп: «Мы мафэм зыми ыпсэ хэпх хъущтэп, сыда пӀомэ Зиусхьаным непэ Израил къыгъэнэжьыгъ».

14Ащ ыуж Самуел цӀыфхэм ариӀуагъ: «Гъылгъал тыкӀонышъ, пачъыхьэр зэрэтехьэрэр къэдгъэшъыпкъэжьыщт»+. 15Арти цӀыфхэр зэкӀэ зэрэзэхэтхэу Гъылгъал кӀохи, Зиусхьаныр ишыхьатэу Саул Гъылгъал ипачъыхьэу тырагъэхьагъ. ЕтӀанэ зэгурыӀоныгъэ къурмэнхэр Зиусхьаным пае ашӀхи, Саули израил цӀыфхэри зэкӀэ лъэшэу ащ щычэфыгъэх.

ЯпшӀыкӀутӀонэрэ шъхьэр

Самуел цӀыфхэм псалъэ зэрадишӀыгъэр

12^1Самуел зэрэ Израилэу риӀуагъ: «ЗэкӀэми къысашъуӀорэм сыкъедэӀуи, пачъыхьэр къышъуфытезгъэхьагъ,+
2мары, пачъыхьэр джы шъуапашъхьэ ит; сэ жъы сыхъугъ, сшъхьацхэри тхъуагъэх; сикӀалэхэри къышъухэтых; сикӀэлэгъум къыщегъэжьагъэу непэ къызнэсыгъэм шъуапашъхьэ ситыгъ; 3мары сыщыт, Зиусхьанри щыгъуазэу, Тхьэм къахихыгъэ пачъыхьэми шъукъызэхихэу, къашъуӀо: хэта зицу зыӀысхыгъэр, хэта зищыд зыӀысхыгъэр, хэта зыгу хэзгъэкӀыгъэри сиягъэ зэзгъэкӀыгъэри, хэта къуалъхьэ къызӀысхи, зилажьэ сыушъэфыгъэри, – ащ фэдэ къышъухэкӀмэ, Ӏысхыгъэр къестыжьыщт»+. 4Арти къыраӀожьыгъ: «О тыгу хэбгъэкӀыгъэп, тишъхьафитныгъи ттепхыгъэп, зыгорэми зыпари Ӏыпхыгъэп». 5ЕтӀанэ ащ ариӀуагъ: «Лажьэ гори симыӀэу къызэрэшъуӀуагъэмкӀэ мы мафэм Зиусхьаныри Тхьэихэхыри шъуишыхьатых». Адрэхэм къыраӀожьыгъ: «Ары, тӀури тишыхьат».

6Арти Самуел цӀыфхэм ариӀуагъ: «Зиусхьаныр Мосэрэ Хьарунэрэ къытезгъэхьагъэхэу, шъуятэхэр мысыр чӀыгум къизыщыжьыгъэр ары. 7Джы шъукъэуцуи, Зиусхьаным тыкъызэхихэу Зиусхьаным шъори шъуятэхэми шӀоу къышъуфишӀэгъэ пстэури шъугу къэзгъэкӀыжьзэ, сышъодэощт. 8Якъубэ Мысырым зэкӀом шъуятэхэр агурэ апсэрэ еӀэжьыгъэхэу Зиусхьаным елъэӀухэу зырагъажьэм, Зиусхьаным Мосэрэ Хьарунэрэ къафигъакӀохи, ахэм шъуятэхэр Мысырым къыращыжьхи, мы чӀыпӀэм къагъэтӀысыгъэх+. 9Ау ахэм я-Зиусхьанэу Тхьэр зыщагъэгъупшагъэти, къязаощтыгъэхэм, Хъэцэр идзэпащэу Сисрэ, фылистхэми, мэуаб пачъыхьэми ахэр Ащ аригъэгъэпщылӀыгъэх. 10Арти, агурэ апсэрэ еӀэжьыпагъэхэу, ахэр Зиусхьаным елъэӀугъэх: „Тыхэукъуагъ ти-Зиусхьан къызэтэбгынэм, тхьэ нэпцӀхэу БэӀалхэмрэ Астартхэмрэ тафэӀорышӀэу зэтэублэм. Джы типыйхэм такъыӀэкӀэхыжьи, тыпфэлэжьэщт“. 11Арти Зиусхьаным ЕрыубэӀали, Баракъи, Ифтахъи, Самуели къыгъэкӀуагъэх, пыеу шъукъэзыуцухьэщтыгъэмэ шъуакъыӀэкӀихижьи, щынэгъончъэу шъущыӀагъ+. 12ЕтӀанэ Ӏамон ипачъыхьэу Нэхъащ къышъозэонэу къызэрежьагъэр къызэшъолъэгъум шъукъысэлъэӀугъ: „Хьау, пачъыхьэм ыӀэмычӀэ терэлъ“, Зиусхьанэу Тхьэр шъуипачъыхьэу щыт нахь мышӀэми+. 13Арышъ, мары пачъыхьэу хэжъудзыгъэр, шъузыфэягъэр: Зиусхьаным пачъыхьэр къышъуфытыригъэхьагъ. 14Зиусхьаным шъущэрэщын, шъуфэрэлажь, Зиусхьаным ыӀорэм шъуерэдэӀу, Зиусхьаным иунашъохэм шъуапэрэмыуцужь, шъори шъуипачъыхьэу зыӀэ шъуилъри шъуи-Зиусхьанэу Тхьэм ыуж шъуерэт. 15Зиусхьаным ыӀорэм шъуемыдэӀоу, Ащ иунашъохэм шъуапэуцужь зыхъукӀэ, шъуятэхэм аришӀагъэр къышъуишӀэщт, ынае къышъущыфэщт+. 16Джы шъукъэуцуи, шъуинэрылъэгъоу Зиусхьаным Ӏофышхо зэрэзэшӀуихыщтым шъукъеплъ: 17коцым джы иӀухыжьыгъоба? Ау Зиусхьаным селъэӀунышъ, шыблэри къыгъэгъогъощт, ощхыри къыригъэщхыщт, пачъыхьэ къышъуфытыригъэхьанэу Зиусхьаным шъузелъэӀум лъэшэу шъузэрэхэукъуагъэр зыдышъуигъэшӀэжьыщт». 18Арти Самуел Зиусхьаным елъэӀуи, Зиусхьаным шыблэри ощхыри а мафэм къытӀупщыгъэх, цӀыфхэр Зиусхьаными Самуели лъэшэу ащыщынагъэх.

19Ащ ыуж цӀыфхэр зэкӀэ Самуел елъэӀугъэх: «Зиусхьанэу уи-Тхьэ тфелъэӀу уиӀумэтхэр ымыгъэлӀэнхэу, пачъыхьэ къытфигъэкӀонэу тызелъэӀум хэукъоныгъэу тиӀагъэхэм джыри зы ахэдгъэхъуагъэшъ ары». 20Арти Самуел цӀыфхэм ариӀожьыгъ: «А хэукъоныгъэхэр шъушӀыгъахэми, шъумыщын, ау Зиусхьаныр зыкӀи шъумыбгын, шъугукӀэ шъуфэхьалэлэу Зиусхьаным шъуфэлажь. 21ШӀуагъэ зыхэмылъ, шъукъыхэзымыщыжьыщт Ӏофмэ шъуапымылъ, ахэр зэрэбылым щыӀэп+. 22ИӀорэ ишӀэрэ зэрэзэтетхэм, ыцӀэ лъагэ илъэпӀагъэ къызэриухъумэрэм ялъытыгъэу Зиусхьаным ыгъэлъэпӀэгъэ лъэпкъыр къыбгынэщтэп, сыда пӀомэ Зиусхьаным шъурилъэпкъ шӀоигъоу шъукъахихыгъ+. 23Сэри джащ фэдэу Зиусхьаным ыпашъхьэ псэкӀод щысшӀэщтэп. ГъогушӀу шъузэрэтетыным шъуфэзгъэсэщт+. 24Ау Зиусхьаным шъущыщын, шъыпкъагъэ фышъуиӀэуи шъугукӀи шъуфэкъабзэу шъуфэлажь, шъуинэрылъэгъугъэба гъэунэфыпӀэшхо къызэрэшъуишӀылӀагъэр+. 25Армырмэ бзэджагъэхэр зызешъухьэхэкӀэ, шъори шъуипачъыхьи шъузэрзэпылъэу шъуритэкъухьащт».

ЯпшӀыкӀущэнэрэ шъхьэр

Фылистхэм апэшӀуекӀорэ заомрэ Саул къурмэныр зэриукъуагъэмрэ

13^1Джащ тетэу Саул ятӀонэрэ илъэсым пачъыхьагъэ[*].

2Саул израил лъэпкъым щыщэу нэбгырэ минищ къахихыгъ: нэбгырэ минитӀур игъусэу къалэу Мыхмэсрэ Бэтэл къушъхьэмрэ ащыӀагъэх, адрэ миныр Саул ыкъо Ионэтан игъусэу Бынямин хэкум ит къалэу ГъыбӀэ щыӀагъэх; адрэ цӀыфхэр ячэтэнгъэӀагъэхэм якӀужьынхэу ащ зэбгыритӀупщыжьыгъагъэх. 3Ащ ыуж Ионэтан фылист дзэ купэу ГъыбӀэ къыщыуцугъэм тебани зэрэзэхикъутагъэм икъэбар фылистхэм зэхахыгъ. Арти, Саул гъоупщынэм[*] епщэзэ, къэхъугъэм икъэбар зэрэхэгъэгоу щызэхаригъэхыгъ. 4ЕтӀанэ Саул фылист дзэ купыр зэрэзэхикъутагъэм, фылистхэм Израилым агу зэрэщыкӀыгъэм икъэбар зэрэ Израилэу зызэхехым, цӀыфхэр къэзэрэугъойхи, Саул дэжь Гъылгъал къэкӀуагъэх.

5Арти фылистхэр Израилым къезэонхэм пае зэоным фытегъэпсыхьэгъэ ку мин щэкӀ шыкоо нэбгырэ миних ягъусэжьэу, хы Ӏушъом Ӏулъ пшахъом ибагъэм фэдиз хъунэу, цӀыф бэ дэдэ хъухэу къэзэрэугъойхи къежьагъэх. Бэтаон икъокӀыпӀэ лъэныкъокӀэ дзыгъэу щыӀэ Мыхмэс къэсхи къыщыуцугъэх. 6Джуртхэр лъэныкъо пстэумкӀи къаухъурэигъэхэти, ахэр къащтэхи къушъхьэ гъочӀэгъхэми, къушъхьэ тӀуакӀэхэми, мыжъошхохэмрэ къэхэмрэ акъогъуи, псы зэӀугъэкӀапӀэхэми гъэбылъыпӀэкӀэ якӀужьыгъэх; 7джуртмэ ащыщхэр псыхъоу Иордан зэпырыкӀхи, Гъад, ГъылыӀад хэгъэгумэ ячӀыгумэ анэсыгъэх. Саул Гъылгъал къыдэнэгъагъэ нахь мышӀэми, ыуж итэу къэкӀогъэ цӀыфхэр зэкӀэ зэрэщынэщтыгъэхэм къыхэкӀэу кӀэзэзщтыгъэх.

8Самуел къыфигъэнэфэгъэ уахътэр къэсыфэ Саул мэфиблэ ащ ежагъ. Ау Самуел Гъылгъал къызэмыкӀом, цӀыфхэм Саул къабгынэу рагъэжьагъ+. 9Арти Саул ариӀуагъ: «Къурмэнгъэстрэ зэгурыӀоныгъэ къурмэнрэ сшӀыщтхэшъ, ищыкӀагъэхэр къысфашъущэх». Ежьым къурмэнгъэст ышӀыгъ. 10Къурмэнгъэстыр ыухыгъэ къодыеу Самуел къэсыгъ. Саул шӀуфэс рихынэу ащ пэгъокӀыгъ. 11«Сыд джы пшӀагъэр?» – ыӀуи Самуел къызеупчӀым, Саул риӀожьыгъ: «Сигъусэ цӀыфхэр зэрэзэбгырычъыжьхэрэр слъэгъугъэ, ау къэбгъэнэфэгъэ мафэхэм яхъулӀэу укъызэмыкӀом, фылистхэри Мыхмэс къыщызэрэугъоигъэхэти, 12укъэсыфэ сегупшысыгъ: „Сэ Зиусхьаным ӀэпыӀэгъу къытитынэу джыри семылъэӀузэ, фылистхэр Гъылгъал къэсынхэшъ, къысэзэощтых“. Джары къурмэнгъэстхэр зыкӀэсшӀыгъэхэр». 13Ау Самуел Саул риӀуагъ: «Делагъэу узекӀуагъ. Уи-Зиусхьанэу Тхьэм къыуиӀорэр бгъэцэкӀагъэп. Ащ къыӀорэм ублэмыкӀыгъагъэмэ, уилӀакъо егъашӀэм Израилым ипачъыхьэщтыгъ+. 14Ау джы уипачъыхьагъу укъытенэжьыщтэп. Зиусхьаным ыгу рихьэу, Ежь ыӀорэм шӀомыкӀынэу лӀы къыгъотыгъ, илъэпкъ ипэщэнэу Зиусхьаным ащ унашъо фишӀыгъ, сыда пӀомэ Зиусхьаным къыпфишӀыгъэ унашъор о бгъэцэкӀагъэп»+. 15ЕтӀанэ Самуел Гъылгъал къыбгыни Бынямин хэкум ит къалэу ГъыбӀэ кӀуагъэ[*].

Саул игъусэхэр къызелъытэм нэбгырэ шъих Ӏэпэ-цыпэ хъоу къычӀэкӀыгъ. 16Саулрэ ыкъо Ионэтанрэ дзэкӀолӀэу ягъусэхэри Бынямин ит къалэу ГъыбӀэ къыщыуцугъэх. Адрэ фылистхэм къалэу Мыхмэс уцупӀэкӀэ хахыгъ. 17Арти фылистхэм яуцупӀэ дзэ купищ къыдэкӀыгъ апэ къифэрэ чӀыгур зэрапхъонэу. Зыр хэкоу ШыуӀал ит къалэу Ӏофрэ лъэныкъомкӀэ кӀорэ гъогум техьагъ, 18адрэ купым Бэтхъорэн екӀурэ гъогур хихыгъ, ящэнэрэм ЦыоӀим лъэгум игъунапкъэкӀэ щыӀэ шъофнэкӀым фигъэзагъ.

19А лъэхъаным зэрэ Израил хэгъэгоу гъукӀэхэр исыгъэхэп, сыда пӀомэ джуртхэм чатэхэмрэ пчыпыджынхэмрэ ашӀынэу фылистхэм къафадэщтыгъэп. 20ЯшӀуанэхэр, яотычхэр, ягъупчъэхэр алъынхэм пае джуртхэр зэкӀэ фылистхэм адэжь кӀонхэ фэягъ. 21Къэуцэкугъэ пхъэӀэшацэхэр, шӀонажэхэр зэрафалъхэрэм пае фылист гъукӀэхэм тыжьын ахъщэу грамми 8 фэдиз аӀахыщтыгъэ, Ӏэмэ-псымэ папцӀэхэмрэ отычхэмрэ ягъэлъын уасэу фашӀыщтыгъэр тыжьын ахъщэу грамми 4 фэдиз. 22Арти зэзаохэ зыхъукӀэ Саулрэ Ионэтанрэ ягъусэгъэ дзэкӀолӀхэм зэкӀэми чатэхэмрэ пчыпыджынхэмрэ аӀыгъщтыгъэхэп, Саулрэ ащ икӀалэу Ионэтанрэ ары ныӀэп Ӏашэхэр зиӀагъэхэр.

23ЕтӀанэ фылист дзэ купыр Мыхмэс зэпырыкӀыпӀэм къэсыгъ.

ЯпшӀыкӀуплӀэнэрэ шъхьэр

Ионэтан лӀыгъэ зэрэзэрихьагъэр

14^1Зы мафэ горэм Саул икӀалэу Ионэтан иашъоджэнэзехьэ риӀуагъ: «МодрабгъукӀэ щыӀэ фылист дзэ купым дэжь тыгъакӀу». Ау а къэбарым ятэ щигъэгъозагъэп. 2Саул къалэу ГъыбӀэ къыпэгъунэгъу чӀыпӀэу Мигърэун къыщыкӀырэ нар чъыгым ычӀэгъ чӀэсыгъ. Нэбгырэ шъих фэдиз ащ кӀыгъугъ. 3Ахэм ахэтыгъ Зиусхьаным фэлэжьэрэ къурмэнышӀэу къурмэнышӀ чэтэнӀабгъур зыбг пыпхэгъэгъэ Ахъые. Ар Ихабод ышэу Ахъытыу икӀэлагъ. Ихабод къызхэкӀыгъэр Пинхъас, Пинхъас зыкъуагъэр Щылэу дэсыгъэ къурмэнышӀэу Алый ары. Ау Ионэтан зэрежьагъэм цӀыфхэр щыгъозагъэхэп+. 4Ионэтан фылист дзэ купым зэрекӀолӀэнэу фэегъэ лъэныкъуитӀумкӀи къушъхьэ цэкӀэ лъэгэшхохэр къапэӀутыгъэхэти, ахэм дэкӀыпӀэу афэхъущтым Ионэтан егупшысщтыгъэ. Зы къушъхьэ цакӀэм зэреджэщтыгъэхэр Боцэц, адрэм – Сэн; 5зыр Мыхмэс итемыр лъэныкъокӀэ гъэзагъэу, адрэр ГъыбӀэ икъыблэкӀэ нахь дзыгъэу щытыгъ.

6Ионэтан иашъоджэнэзехьэ риӀуагъ: «Сунэт амышӀыгъэ фылист дзэ купым тегъэкӀу. Тэ тишӀуагъэкӀэ Зиусхьаным татыригъэкӀонкӀи мэхъуба. Зиусхьаныр къэзгъэуцушъун щыӀэп, нэбгырабэкӀи зы нэбгырэкӀи укъигъэнэжьын ылъэкӀыщт». 7Ашъоджэнэзехьэм къыриӀожьыгъ: «Угу къызэрэуиӀорэм тетэу зекӀо. Сэ сыуигъусэщт, угу зэрилъым фэдэу сызекӀощт». 8Ионэтан ащ риӀожьыгъ: «Фылистхэм якъэрэгъулхэм благъэу тякӀолӀэнышъ, тыкъалъэгъунэу тыуцущт. 9Ежьхэр къытэкӀолӀэфэхэ тымыхъыенэу, тыщытынэу унашъо къызытфашӀкӀэ, тыкъызэтеуцощт, къушъхьэм тыдэкӀоещтэп. 10Ау тякӀолӀэнэу унашъо къызытфашӀкӀэ, къушъхьэм тыдэкӀоещт, сыда пӀомэ Зиусхьаным ахэм тызэратыригъэкӀощтым инэшанэу тэркӀэ ар хъущт». 11ЕтӀанэ Ионэтанрэ иашъоджэнэзехьэрэ кӀохэзэ, фылист дзэ купым иплъапӀэ зефэхэм, фылист къэрэгъулхэм аӀуагъ: «Зызщагъэбылъыгъэ къушъхьэ тӀуакӀэхэм джуртхэр къызэрадэпшыжьхэрэм модэ шъуеплъ»+. 12Фылист дзэ купым хэтхэр Ионэтанрэ ащ иашъоджэнэзехьэрэ къякуугъэх: «Моу шъукъыдэкӀуай. Зыгорэ къышъодгъэлъэгъущт!» Арти Ионэтан иашъоджэнэзехьэ риӀуагъ: «Сауж къихь, Зиусхьаным ахэр джы Израилым ыӀэ къырилъхьагъэх». 13Ионэтан къушъхьэм дэпшыенэу зежьэм, иашъоджэнэзехьи ыуж ихьагъ. Ионэтан фылистхэр риутхи, иашъоджэнэзехьэ ахэр ыукӀыжьыгъэх. 14Ахэм яапэрэ илъыгъо а чӀыпӀэу гектарым ипшӀэниплӀ фэдиз хъурэм нэбгырэ тӀокӀ фэдиз щызэхаукӀагъ. 15Арти губгъэм итыгъэ фылист дзэ пстэури, апэ итхэу къэкӀорэ дзэ купхэри, аубытыгъэ чӀыгухэр зезыпхъощтыгъэхэри лъэшэу къэщтагъэх, чӀыгури зэрэщытэу къэтӀыгурыгугъ, зыздагъэзэщтри амышӀэжьэу гузэжъогъушхо хэфагъэх.

Фылистхэм зэратекӀуагъэхэр

16Саул иухъумакӀохэу Бынямин хэкум ит къалэу ГъыбӀэ дэсыгъэхэм фылист дзэкӀолӀхэр шъхьадж ыпакӀэ зэрэхэлъэдэжьхэрэр къалъэгъугъ. 17Саул игъусэ цӀыфхэм ариӀуагъ: «ЦӀыфхэр къызэпэшъуплъыхьэхи, тэ тиемэ ащыщэу уцупӀэм дэкӀыгъэр къызэжъугъашӀ». Къызаплъыхьэхэм Ионэтанрэ ащ иашъоджэнэзехьэрэ ахэмытыжьхэу къычӀэкӀыгъ. 18Арти Саул къурмэнышӀэу Ахъые риӀуагъ: «Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ къахь». Сыда пӀомэ а уахътэм Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ израил цӀыфхэм зыдаӀыгъыгъ. 19Саул къурмэнышӀым джыри зыгорэхэр риӀощтыгъэх фылистхэм яуцупӀэ гумэкӀыгъом нахь зыкъызщеӀэтым. Арти Саул къурмэнышӀым риӀуагъ: «Хъугъэ, икъущт!» 20ЕтӀанэ Саул цӀыфхэр къыугъойхи, зэуапӀэм зэдыӀухьагъэх, фылист дзэкӀолӀхэр къыкӀащтэхи, зэзэожьхэу рагъэжьагъ. 21Фылистхэм агохьэгъэ джуртхэу, ахэм яуцупӀэ щыӀагъэхэр Саулрэ Ионэтанрэ ягъусэгъэ джуртхэм къагохьажьыгъэх. 22Адрэ израил цӀыфхэу Ефраим къушъхьэмэ защызгъэбылъгъагъэхэм фылистхэм ашъхьэ зэрэрахьыжьэжьыгъэр зызэхахым, ахэм язаохэрэм къахэхьажьхи фылистхэр афыхэу аублагъ. 23Зиусхьаным а мафэм Израил атыригъэкӀуагъ. Бэтаон нэсэу заор щыкӀуагъ[*].

Саул цӀыфхэм афигъэпытагъэр

24Израил цӀыфхэр а мафэм лъэшэу зэхэукӀэгъагъэх, сыда пӀомэ ипыйхэм яфэшъуашэр аремыгъэгъотыжьыфэ, пчыхьэ охъуфэ зы нэбгыри Ӏулъхьэ римыгъэхынэу Саул цӀыфхэм афигъэпытэгъагъ. Ар зымыгъэцакӀэрэм Зиусхьаным нэлат рихыщтэу ыӀуи афигъэпытагъэти, цӀыфхэм ащыщ горэми гъомлапхъэ зыӀуигъэфагъэп. 25ЕтӀанэ цӀыфхэр кӀохэзэ мэз горэм зынэсхэм, шъоур боу зэрылъ гъэхъунэм ихьагъэх. 26ДзэкӀолӀэу кӀощтыгъэхэм шакомэ къадэчъырэ шъоур къалъэгъугъ, ау ащыщ горэми ар зыӀуигъэфагъэп, сыда пӀомэ афагъэпытэгъагъэр аукъонкӀэ щынагъэх. 27Ионэтан ятэ цӀыфхэм зэрафигъэпытагъэр зэхихыгъэпти, бэщэу ыӀыгъым ыӀэпакӀэ шъоум хигъауи ыжэ зыфехьым, нахь къызэгурыӀожьи, ынэхэр къэлыдыгъэх. 28Арти дзэкӀолӀмэ ащыщ горэм мыразэу Ионэтан къыриӀуагъ: «„Непэ Ӏулъхьэ езыгъэхрэр Зиусхьаным ерэгъэунэхъу“ ыӀуи, уятэ къызэрэтфигъэпытагъэм къыхэкӀэу тышхагъэпышъ, цӀыфхэр къарыунчъэ хъугъэх». 29Ионэтан къыриӀожьыгъ: «Тятэ хэгъэгур къин хидзагъ. Мы шъоум щыщ тӀэкӀу зызӀосэгъафэм, скӀуачӀэ къихьажьыгъ. 30ДзэкӀолӀхэм непэ пыим къытырахыгъэм щыщ ашхыгъагъэмэ бэкӀэ нахьышӀугъ, фылистхэми нахьыбахэу ахэкӀодыкӀыныгъэба?»

31А мафэм Мыхмэс къыщегъэжьагъэу Аялэун нэсэу фылистхэр ащызэхакъутагъэхэти, дзэкӀолӀхэр лъэшэу улэугъагъэх. 32Ахэм фылистхэм мэлхэри, чэмхэри, шкӀэхэри къатырахыгъэхэти, мэлакӀэм зэригъалӀэхэрэм къыхэкӀэу былымхэр аукӀхи, лъыр джыри къызэрэпычъзэ лыр ашхэу аублагъ. 33Арти зыгорэм Саул къэбарыр къылъигъэӀэсыгъ: «Зиусхьаным къемыкӀурэр дзэкӀолӀхэм зэрашӀэрэм еплъ! Лъыр къызэрэпычъэу лыр ашхы». Саул ахэм ариӀуагъ: «Шъухэукъуагъэшъ, джы мыжъошхор моу сапашъхьэ къижъугъэукӀорай»+. 34Ащ ыуж Саул унашъо афишӀыгъ: «Шъхьадж ицуи имэли къыщэнышъ, мы чӀыпӀэм щышӀуибзынышъ, етӀанэ зэрэщишхыжьын фаем ехьылӀагъэу цӀыфмэ макъэ яжъугъэӀу. Зиусхьаным къемыкӀущтыр шъумышӀэ, лъыр къыпычъэу лыр шъумышхы». Арти чэщым хэти ицуи имэли къыщи ежь ыӀэшъхьитӀукӀэ шӀуибзыгъ. 35ЕтӀанэ Саул Зиусхьаным пае къурмэншӀыпӀэ ыгъэуцугъ: джары ащ Зиусхьаным ыцӀэкӀэ апэрэ къурмэншӀыпӀэу ыгъэуцугъэр.

36ЕтӀанэ Саул дзэкӀолӀхэм ариӀуагъ: «Чэщым фылистхэм талъежъугъажьи, такӀэжъугъахь, нэфылъэр къызэкӀимычзэ яӀэр зэкӀэ къатетхынышъ, зы нэбгыри къэмынэу зэхэтыукӀэщтых». Адрэмэ къыраӀожьыгъ: «ЗэрэпшӀоигъоу зэкӀэри шӀы». Ау къурмэнышӀым къариӀуагъ: «Ыпэ рапшӀэу Тхьэм тежъугъэлъэӀу». 37Арти Саул Тхьэм еупчӀыгъ: «Фылистхэм ауж сихьэмэ хъущта? Израил ахэм атебгъэкӀощта?» Ау Зиусхьаным а мафэм зи къыриӀожьыгъэп+. 38Ащ ыуж Саул дзэпащэхэр зэкӀэ къызэӀуаригъэгъакӀэхи ариӀуагъ: «Шъуащыщэу непэ псэкӀод зышӀагъэр къыхэгъэщыгъэн фае. 39Израил къэзгъэнэжьырэ Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо, хэтынкӀи фит, сикӀалэу Ионэтан орэхъу фаеми, псэкӀод зышӀагъэм, Ӏо хэмылъэу, ыпсэ Ӏусхыщт». Ау цӀыфмэ ащыщ горэми зыпари къыӀуагъэп. 40ЕтӀанэ Саул израил цӀыфхэм ариӀуагъ: «Шъо зы бгъумкӀэ шъукъэуцу, сэррэ сикӀалэу Ионэтанрэ адрэ бгъумкӀэ тыкъэуцущт». ЦӀыфхэм Саул къыраӀожьыгъ: «Нахь пшӀотэрэзыр шӀэ». 41ЕтӀанэ Саул къыӀуагъ: «А Зиусхьанэу Израилым и-Тхь! Зытет шъыпкъэр къэгъэнаф. Лажьэр зытефэрэр сэрмэ е сикӀалэу Ионэтанмэ, уримыр къигъэкӀ, ау лажьэр уиизраил лъэпкъ тефэмэ, туммимыр къигъэкӀ»[*]. Мыщ дэжьым Саулрэ Ионэтанрэ лажьэ зэряӀэр, ау цӀыфхэр зэрэзафэхэр къыгъэнэфагъ. 42Ащ ыуж Саул «Сэррэ сикӀалэу Ионэтанрэ пхъэдзым тишъулъхь» зеӀом, пхъэдзым Ионэтан къикӀыгъэти+.

43Саул Ионэтан еупчӀыгъ: «Сыда пшӀагъэр? КъысфэӀуат». Арти Ионэтан бэщэу ыӀыгъыгъэм ыӀэпакӀэ шъоум зэрэхигъэуагъэри, ар зэрэзыӀуигъэфагъэри къыфиӀотагъ. «Ащ пае сыуукӀыщтмэ, мары сыхьазырэу сыщыт», – Ионэтан ыӀуагъ. 44Арти Саул къыӀуагъ: «СӀуагъэр зысымыгъэцэкӀэжькӀэ сифэшъуашэр Тхьэм сигъэгъотынэу сэ тхьэлъанэ сшӀыгъэ. Арышъ, Ионэтан, улӀэн фае!» 45Ау цӀыфхэм ащ къыдырагъэштагъэп: «Ионэтан ары непэ текӀоныгъэр Израилым къыдезгъэхыгъэр. Ар джы лӀэн фая? Ар хъухэнэу щытэп! Зиусхьаныр зэрэщыӀэр тэӀо. Зы шъхьац налъи ащ ышъхьэ къыхэзынэу щытэп. Тхьэм къызэриӀорэм тетэу непэ ар зекӀуагъэ». ЦӀыфхэм Ионэтан къарагъэтӀупщыжьи, псэоу къагъэнагъ+. 46Саул фылистхэм язэожьыгъэп, фылистхэм зыщыпсэухэрэ чӀыпӀэмэ агъэзэжьыгъ.

Саул заомэ текӀоныгъэу къащыдихыгъэхэр

47Саул Израилым ипачъыхьэ зэхъум ипыйхэу къыкӀэлъырысхэм язаощтыгъ. Мэуаб, Ӏамонхэм, Едом, Цэубэ ипачъыхьэ, фылистхэм зязаом текӀоныгъэр къыдихыгъ. Тыдэ зигъэзагъэми, тхьамыкӀагъо нэмыкӀ къыпыкӀщтыгъэп+. 48Идзэ зэтыригъэпсыхьи Ӏамалэкъхэм язауи атекӀуагъ, ахэм яхъункӀакӀохэм Израил ащиухъумагъ+.

49Саул къуищ иӀагъ: Ионэтан, Ишыуй, МэлкъэшыуаӀ. Ахэм анэмыкӀэу пхъуитӀу иӀагъ: апэрэр Мэраб, нахьыкӀэр Михэл+. 50Саул ишъхьагъусэ ыцӀагъэр АхъынэӀам, ащ ятагъэр АхъымэӀац. Саул дзэпащэу иӀагъэр ятэшэу Нэр ыкъо Абинэр+. 51Саул ятэу Къыщрэ Абинэр ятэу Нэррэ Абиел икӀэлагъэх+.

52Саул опачъыхьэфэ зэпымыоу фылистхэм язэуагъ. КӀэлэ кӀочӀэшхоу, лӀэхъупхъэу ыпэ къифэрэр зэкӀэ Саул идзэ хигъахьэщтыгъэх+.

ЯпшӀыкӀутфэнэрэ шъхьэр

Ӏамалэкъхэм зэрязэуагъэхэр

15^1Уахътэ зытешӀэм Самуел Саул риӀуагъ: «Илъэпкъ, Израил, урипачъыхьэным пае дагъэр къыпщызыфэнэу Зиусхьаным къыгъэкӀуагъэр сэры. Арышъ, Зиусхьаным ыдэжь къикӀэу къыпфэсхьыгъэ псалъэм джыдэдэм къедэӀу+. 2Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэм ыӀорэр мары: „Израил къыришӀагъэр, Мысырым къикӀыжьхэ зэхъум, гъогум тепшъыхьэхи ауж къинэгъэ джуртхэр зэраукӀыгъагъэхэр сыгу къэкӀыжьыгъэшъ, Ӏамалэкъ лъэпкъым сыкъыфырехыщт+. 3Арышъ, джы о кӀуи Ӏамалэкъхэм язау, ащыщ гори къэмыгъанэу укӀых[*], хъулъфыгъи, бзылъфыгъи, кӀэлэ Ӏэтахъуи, быдзашъуи, цуи, мэли, махъши, щыди псэоу зыпари къэмыгъанэу зэкӀэ зэтеукӀэх“».

4Арти Саул идзэ Тылаим щызэӀуигъэкӀагъ. Нэбгырэ пчъагъэу зэрэхъурэр къызелъытэм лъэсыдзэр нэбгырэ мин шъитӀоу, Ехъудэм къытекӀыгъэхэр минипшӀ хъухэу къычӀэкӀыгъ+. 5ЕтӀанэ Саул ежьи, Ӏамалэкъхэм якъалэ нэси, псы игъукӀыгъэм ылъэгу щапэтӀысыгъ. 6Ащ ыуж Саул къэнхэм макъэ аригъэӀугъ: «ШъуадэсымыгъэкӀодыным пае Ӏамалэкъхэм шъуакъыхэкӀыжь, сыда пӀомэ израил цӀыфхэр Мысырым къикӀыжьхэ зэхъум шӀукӀэ шъуакъыпэгъокӀыгъагъ». Арти къэнхэр Ӏамалэкъхэм къахэкӀыжьыгъэх. 7ЕтӀанэ Саул Хъэуил къыщегъэжьагъэу Мысырым игъунапкъэ щыӀэ Шыур нэсыжьэу атебани ащыпсэущтыгъэ Ӏамалэкъхэр зэхикъутагъэх+. 8Ӏамалэкъхэм япачъыхьэу Агъагъ псэоу къыубыти, лъэпкъыр лъэпсэкӀод ышӀыгъ+. 9Ау Саулрэ ащ игъусэхэмрэ Агъагъ аукӀыгъэп, ащ имэл, ицу анахь дэгъухэр, ишъынэ гъэшхэкӀыгъэхэр, нахьышӀоу иӀэр зэкӀэ псэоу къагъэнагъ, агъэкӀодынэу фэягъэхэп, ашӀомыхъэтагъэхэмрэ былым хьапцэхэмрэ ары ныӀэп агъэкӀодыгъэр.

Тхьэр Саул пачъыхьэкӀэ къызэрэфэмыежьыгъэр

10Зиусхьаным ыдэжь къикӀэу Самуел мыщ фэдэ псалъэ къылъыӀэсыгъ:+
11«СыкӀэгъожьыгъ Саул пачъыхьэу зэрэтезгъэхьагъэм, сыда пӀомэ сыкъыридзэжьырэп». Самуел гухэкӀышхом зэлъишти, Саул пае чэщ ренэм зэпымыоу Зиусхьаным елъэӀугъ. 12Самуел пчэдыжьым жьэу къэтэджи Саул зыӀуигъэкӀэным пае ежьагъ. Арти Саул Ехъуд хэкум ит къалэу Къармэл зэрэкӀуагъэри, ежь пае саугъэт ащ зэрэщигъэуцугъэри, етӀанэ Гъылгъал зэрэдэхьагъэри Самуел къыраӀуагъ. 13Самуел Саул дэжь къызэсым, Саул ащ къыриӀуагъ: «Зиусхьаным ынэшӀу къыпщэрэф; Зиусхьаным къыӀуагъэр згъэцэкӀагъэ». 14Арти Самуел ащ еупчӀыгъ: «Адэ сыд мэл Ӏой макъа, цу быу макъа стхьакӀумэ къыридзэу зэхэсххэрэр?» 15Саул къыриӀожьыгъ: «Ахэр дзэкӀолӀхэм Ӏамалэкъхэм къатырахыгъэх. Уи-Зиусхьанэу Тхьэм къурмэн фашӀынхэм пае мэл, цу нахь дэгъухэр ахэм къагъанэхи къафыгъэх; адрэхэр зэкӀэ тыукӀыгъэх». 16Самуел Саул риӀуагъ: «Зэгу, Зиусхьаным нычэпэ къысиӀуагъэм къедэӀу». Саул къыриӀожьыгъ: «КъаӀо».

17Самуел къыӀуагъ: «ЗыпшӀоцӀыкӀужьэу узэплъыжьщтыгъэми, израил лъэпкъ пстэумэ уряӀэшъхьэтетынэу, Израилым урипачъыхьэнэу Зиусхьаным уакъыхихыгъэба? 18Зиусхьаным гъогу утыригъахьи къыпфигъэпытагъ: „КӀуи, Ӏамалэкъ псэкӀодышӀхэр зэкӀэ оукӀыфэ язау“. 19Сыд пае Зиусхьаным къыуиӀуагъэм уемыдэӀоу былымхэр къатепхыгъа, Зиусхьаным инэрылъэгъоу бзаджэ пшӀагъа?» 20Саул Самуел къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаным къыӀорэм седэӀугъи, Зиусхьаным сыздиӀофтагъэм сыкӀуи, Ӏамалэкъхэм япачъыхьэщтыгъэу Агъагъ къэсщагъ, ахэр зэкӀэ лъэпсэкӀод сшӀыгъэх. 21ДзэкӀолӀхэр армэ, ахэм къыздафыгъэ былымхэр адрэ тыукӀыгъэхэм нахь зишӀугъоу ахэтыгъэ мэлхэмрэ цухэмрэ арышъ, уи-Зиусхьанэу Тхьэм ахэр Гъылгъал къурмэн щыфашӀыщтых». 22Арти Самуел къыриӀуагъ: «Тара Зиусхьаным нахь игуапэр: къурмэнгъэстхэри нэмыкӀ къурмэнхэри фэпшӀыныр ара, хьауми ыӀорэр бгъэцэкӀэныр ара? УдэӀоныр къурмэн пшӀыным нахьышӀу, ыӀорэр бгъэцэкӀэныр мэлышэм нахьышӀу,+
23сыда пӀомэ умыдэӀоныр шхъухьэ зепхьаныр зэрэпсэкӀодым фэд, уапэуцужьынри тхьэ нэпцӀхэм уялъэӀунри зэфэдэх. Зиусхьаным ыӀуагъэр зэрэмыгъэцэкӀагъэм пае, Израилым уримыпачъыхьажьынэу Зиусхьаным ущигъэзыягъ»+. 24Саул Самуел къыриӀожьыгъ: «ПсэкӀод сшӀыгъэ, Зиусхьаным иунашъорэ о къысэпӀуагъэмрэ згъэцэкӀагъэхэп, ау цӀыфхэм сащыщыни аӀорэм дезгъэштагъ. 25Джы сыолъэӀу сипсэкӀодшӀыгъэ къысфэбгъэгъунэу, Зиусхьаным шъхьакӀафэ фэсшӀыным пае сыуигъусэу къэбгъэзэжьынэу». 26Ау Самуел Саул риӀожьыгъ: «Сыуигъусэу къэбгъэзэжьыщтэп, Зиусхьаным ыӀуагъэр щыбгъэзыягъэшъ, Израилым уримыпачъыхьажьынэу Зиусхьаным ущигъэзыягъ». 27ЕтӀанэ Самуел ӀукӀыжьынэу фежьагъ. Ау Саул кӀэлъыбани, джэнэ ӀэпакӀэр къыӀэкӀэфагъэти, щыгъыныр зэӀитхъыгъ+. 28Арти Самуел къыриӀуагъ: «Джы Зиусхьаным Израилым къыщыуитыгъэгъэ пачъыхьагъур пӀэкӀитхъыжьыгъ, къыппэблэгъэ ощ нахьышӀу цӀыф горэм ар ритыгъ;+
29Израилым и-Щытхъузехьэ мышъыпкъэ гори ыӀощтэп, ыӀорэм пае кӀэгъожьыщтэп, сыда пӀомэ цӀыфэп ар кӀэгъожьынэу»+. 30Саул къыриӀожьыгъ: «ПсэкӀод сшӀагъэ, ау джы силъэпкъ инахьыжъ упчӀэжьэгъухэмрэ Израилымрэ апашъхьэ уасэ къыщысфэшӀ, зэдэтэгъэзэжьи уи-Зиусхьанэу Тхьэм шъхьащэ фэсшӀын». 31Арти Самуел Саул ыуж итэу къыгъэзэжьыгъ, Саул Зиусхьаным шъхьащэ фишӀыгъ.

32ЕтӀанэ Самуел къыӀуагъ: «Ӏамалэкъхэм япачъыхьэу Агъагъ къысфашъущ». КӀэзэззэ, Агъагъ ащ къыкӀэрыхьи, къыӀуагъ: «Хьадэгъу дыджым сыпэӀуфэгъаха?» 33Ау Самуел риӀуагъ: «Уичатэ ныхэм ясабыйхэр зэрашӀуигъэкӀодыщтыгъэхэм фэдэу, о уяни зыкъо зышӀуагъэкӀодыгъэ бзылъфыгъэмэ афэдэ орэхъу». Самуел ар къыӀуи, Зиусхьаным инэрылъэгъоу Агъагъ Гъылгъал щызэхиупкӀэтагъ. 34ЕтӀанэ Самуел Рамэ къыгъэзэжьыгъ, Саул ядэжь, ГъыбӀэ, кӀожьыгъэ. 35Джащ къыщегъэжьагъэу Самуел олӀэжьыфэ ащ нахьыбэрэ Саул ӀукӀэжьыгъэп; ау Самуел Саул ыгу фэузыщтыгъ. Израилым ипачъыхьанэу Саул зэрэтыригъэхьагъэм пае Зиусхьаным ыгу егъущтыгъ+.

ЯпшӀыкӀухэнэрэ шъхьэр

Даут пачъыхьэнэу ышъхьэ дагъэ зэрэщафагъэр

16^1Зиусхьаным Самуел къыриӀуагъ: «Саул пае джыри бэрэ угумэкӀыщта? Сыфэмыежьэу Израилым ипачъыхьагъу ӀэнатӀэ ащ Ӏысхыжьыгъ. Дагъэр бжъэм игъахъуи осэӀофтэшъ Бэтлэхъэм дэс Ищай дэжь кӀо, ащ икӀалэмэ ащыщ пачъыхьэ хъунэу Сэ къахэсхыгъ»+. 2Арти Самуел ыӀуагъ: «Сыдэущтэу сыкӀощта? Саул къэбарыр зызэхихкӀэ сиукӀыщт». Зиусхьаным къыӀуагъ: «ШкӀэ горэ зыдещажьи, Зиусхьаным къурмэн фэпшӀ пшӀоигъоу узэрэкӀуагъэр яӀу. 3Ищай къурмэным къегъэблагъ. Ащ ыуж о пшӀэщтыр Сэ къыозгъэлъэгъунышъ, къахэсхыщтым ышъхьэ дагъэ щыпфэщт». 4Зиусхьаным къызэрэриӀуагъэм тетэу Самуел зекӀуагъэ. Ар Бэтлэхъэм къызэсым, къалэм дэс нахьыжъ упчӀэжьэгъухэр гумэкӀым зэлъиштагъэхэу зыкъыӀуагъакӀи къеупчӀыгъэх: «ГухэлъышӀу уиӀэу укъэкӀуагъа?» 5Самуел къариӀожьыгъ: «Ары, гухэлъышӀу сиӀэу, Зиусхьаным къурмэн фэсшӀынэу сыкъэкӀуагъ. Хабзэм тетэу зышъуукъэбзи, къурмэным тызэдекӀолӀэщт». ЕтӀанэ Самуел Ищайрэ икӀалэхэмрэ апае Зиусхьаным шӀукӀэ афелъэӀуи, къурмэным къыригъэблэгъагъэх.

6Ахэр къурмэншӀыпӀэм къызекӀуалӀэхэм, Елыаб ыкъо Ищай зелъэгъум Самуел ыгукӀэ зэриӀожьыгъ: «Мырын фае Зиусхьаным къахихыгъэр»+. 7Ау Зиусхьаным Самуел къыриӀуагъ: «Елыаб илъэгагъэрэ итеплъэрэ зыдямыгъэхьых. Сэ ар зыпыздзыгъ. Зиусхьаныр зэреплъырэр цӀыфыр зэреплъырэм фэдэп. ЦӀыфхэр теплъэм дехьыххэмэ, Зиусхьаныр гум еплъэ»+. 8Ащ ыуж Ищай Абинэдау къеджи Самуел зырещалӀэм, Самуел къыриӀуагъ: «Хьау, мыри Зиусхьаным къыхихыгъэп». 9ЕтӀанэ Ищай Щам Самуел зырещалӀэм, «Хьау, мыри Зиусхьаным къахихыгъэп» къыриӀуагъ+. 10Джаузэ Ищай икӀэлибл зырызэу Самуел зырещалӀэхэм, «Мыхэм ащыщ зыпари Зиусхьаным къыхихыгъэп» ыӀуи, Самуел къыриӀуагъ. 11ЕтӀанэ Самуел Ищай еупчӀыгъ: «УикӀалэхэр зэкӀэ мыщ щыӀэха?» Ищай къыриӀуагъ: «АнахьыкӀэ дэдэр къэнагъ, ар мэлахъо щыӀ». Арти Самуел ащ риӀуагъ: «ЛъыгъакӀохи къягъэщэжь, ар мыщ къэмысыжьэу тытӀысэу къурмэнылым тыхэӀэщтэп». 12Ищай кӀэлэ нахьыкӀэм лъигъакӀохи къаригъэщэжьыгъ. Ар бжьышӀоу, къуапцӀэу, ынитӀуи дахэу къэгъэтхъыхьагъэу къычӀэкӀыгъ. Джащ дэжьым Зиусхьаным Самуел къыриӀуагъ: «Джарышъ къахэсхыгъэр, тэджи дагъэр ышъхьэ щыф». 13Самуел дагъэр зэрыт бжъэр къышти, ышхэр зэрэщытхэу ащ ышъхьэ дагъэр щифагъ. Джащ къыщегъэжьагъэуи, ащ ыужи Зиусхьаным и-Псэ Даут къылъыӀэс зэпытыгъ. Самуел Рамэ, ядэжь, къыгъэзэжьыгъ+.

Даут Саул зэрэфэлэжьагъэр

14Зиусхьаным и-Псэ Саул къыбгынагъэти, Зиусхьаным фэӀорышӀэрэ джынапцӀэр ыгу къыщышхэщтыгъ. 15ИӀумэтхэм Саул къыраӀуагъ: «Тхьэм фэӀорышӀэрэ джынапцӀэр угу къыщэшхэшъ, 16тизиусхьан ыпашъхьэ ит иӀумэтхэм унашъо къытферэшӀи, пхъонтэпщынэм дэгъоу къеорэр къыфэдгъэсынышъ, Тхьэм фэӀорышӀэрэ джынапцӀэр угу къыщышхэ зыхъукӀэ, ӀапэхэмкӀэ къыпфеозэ, уигъэрэхьатыжьыщт». 17Арти Саул иӀумэтхэм ариӀуагъ: «Пхъонтэпщынэм дэгъоу ео горэ къэжъугъоти къысфашъущ»+. 18Мыщ дэжьым иӀумэтхэм ащыщ горэм къыӀуагъ: «Пхъонтэпщынэм еошъоуи, лӀэхъупхъэуи, зэолӀ пхъашэуи, жэбзэ дахи Ӏулъэу, лъэгъупхъэуи, Зиусхьаныр игъусэу Бэтлэхъэм щыщ Ищай зы кӀалэ горэ иӀэу сэшӀэ». 19Арти Саул мэкъэгъэӀухэр Ищай дэжь ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Мэлхэр зыгъэхъурэ уикӀалэу Даут садэжь къэгъакӀу». 20Арти Ищай хьалыгъу, санэр зэрыз шъонтыр щыдым тырилъхьэхи, зы чыцӀ кӀигъэгъужьи, икӀалэу Даут Саул ыдэжь ыгъэкӀуагъ. 21Даут Саул дэжь къакӀуи фэлэжьагъ. Саул Даут лъэшэу ыгу рихьыгъэти, иашъоджэнэзехьэу ыгъэнэфагъ. 22Арти Саул Ищай дэжь ыгъакӀохи раригъэӀуагъ: «Даут садэжь къэрэни къулыкъур щерэхь, сыда пӀомэ нэшӀукӀэ сэ ащ сеплъыгъ». 23Тхьэм фэӀорышӀэрэ джынапцӀэм Саул щыхьагъу къызишӀкӀэ, Даут пхъонтэпщынэр къыштэти, къыфеощтыгъэ, Саул ыгу къыдищаети, изытет нахьышӀу хъущтыгъэ, джынапцӀэри ащ шъхьащыкӀщтыгъэ.

ЯпшӀыкӀублэнэрэ шъхьэр

Даут Голиат зэрэтекӀуагъэр

17^1Фылистхэм заом зыкъыфагъэхьазыри, ядзэхэр Ехъудэм ит псэупӀэу Сэхэу къыщызэӀуагъакӀэхи, Сэхэурэ Ӏазэкърэ азыфагу къыдафэу Афэсдамым дэжь пщыпӀэ щашӀыгъ. 2Саулрэ израил цӀыфхэмрэ загъэхьазыри чъыгэе кӀэир уцупӀэу къыхахыгъ, фылистхэм апэшӀуекӀорэ заом зыфагъэхьазырыгъ. 3Фылистхэр зы бгъумкӀэ Ӏуашъхьэм къытеуцуагъэх, израил цӀыфхэри ащ пэчӀынэтӀэ Ӏуашъхьэм, кӀэир азыфагоу, къыщыуцугъэх. 4ЕтӀанэ Голиат ыцӀэу, Гъат щыщ бэнакӀоу, метри 3 ехъу зилъэгагъэр фылистхэм къахэкӀотыгъ. 5Джэрз танджыр, пцэжъыепӀон теплъэ зиӀэу зэхэдэгъэ джэрз ашъоджанэу килограмм 60 фэдиз горэ зионтэгъугъэр ащ щыгъыгъэх; 6ылъашъхьэмэ къащегъэжьагъэу ылъэгуанджэхэм хьазырэу къанэсэу джэрз тедэхэр яӀагъэх, джэрзым хэшӀыкӀыгъэ пчыпыджын кӀэкӀыр ыкӀыб къыкъощыщтыгъ. 7ИпчыпыджыныкӀ лӀы къызэрыкӀом ыӀапшъэкӀэ умыубытышъунэу гъумыгъэ, гъучӀ пчыпыджынышъхьэм ионтэгъугъэ килограмми 7 хъущтыгъэ. Голиат имэӀузехьэ ыпэ итэу къакӀощтыгъ+. 8Голиат къэуцуи израил цӀыфхэм ядзэ къекууагъ: «Сыд пае шъукъэзэонэу шъукъэуцугъа? Сэ сыфылистба, шъо Саул шъузэриунэӀутыр шъушӀэрэба? Зы нэбгырэ къызхэжъугъэкӀи къысэжъугъэзау+. 9Джар къысэзэошъоу, сыкъызиукӀкӀэ, тэ тышъуипщылӀыщт. Ау сэ ежь сытекӀоу, зысыукӀкӀэ, шъо шъутипщылӀыщт, шъукъытфэлэжьэщт». 10ЕтӀани фылистым къариӀуагъ: «Сэ непэ израил дзэхэр хьайнапэ сшӀыщтых! ТитӀо тызэзэонэу цӀыф къызхэжъугъэкӀ!» 11Фылистым къыӀуагъэхэр зызэхахым, Саули зэкӀэ израил цӀыфхэри лъэшэу къыгъащтэхи, щынэгъошхом зыӀэкӀиубытагъэх.

Даут Саул иуцупӀэ зэрэкӀуагъэр

12Даут ятэщтыгъэр ефрат лъэпкъым къыхэкӀыгъэ Ищай. Ар Ехъудэм ит къалэу Бэтлэхъэм щыпсэущтыгъ. Ащ кӀэлий иӀагъ. Саул ипачъыхьэгъум ар лӀыжъы хъугъэу анахь алъытэрэ нахьыжъхэм ащыщыгъ. 13Ищай икӀэлэ нахьыжъищ Саул заом дежьагъэх. Анахьыжъыр Елыаб, къыкӀэлъыкӀорэр – Абинэдау, ящэнэрэр – Щам+. 14Даут зэшхэм анахьыкӀагъ. Зэш нахьыжъищыр Саул дежьагъэх. 15Даут Саул дэжь къикӀыжьзэ, чэзыу-чэзыукӀэ Бэтлэхъэм дэс ятэ имэлхэр ыгъэхъунхэм пае къакӀощтыгъ. 16Фылистыр къахэкӀзэ мэфэ тӀокӀитӀум ипчэдыжьи ипчыхьи къахэкӀотти, израил цӀыфхэм апашъхьэ къиуцоти, езэонхэу къяджэщтыгъ. 17Зы мафэ горэм Ищай ыкъо Даут риӀуагъ: «Килограмм 15 фэдиз горэ хъунэу лэжьыгъэ гъэгъугъэрэ хьалыгъуипшӀрэ зыдаштэхи, дзэр зыдэщытым дэжь кӀуи, пшыхэм афэхь. 18Ахэм ягъэгъусэжьых къое хьалипшӀыр, пшыхэр зыхэт дзэм идзэпащэхэм ахэр ятых. Пшымэ япсэуныгъэ изытети, яфэныкъуагъэхэми, яӀоф зыфэдэми ишъыпкъапӀэ сшӀэным пае сыд щыщми зыгорэ къысфыздахь»+.

19Саули, ахэри, израилыдзэри зэгъусэхэу чъыгэе кӀэим щыӀэхэу фылистхэм язэонхэу загъэхьазырщтыгъэ. 20Даут пчэдыжьым жьэу къэтэджи, имэлхэм нэмыкӀ мэлахъо къапигъэуцуи, ыгъэхьазырыгъэр къыздишти Ищай къыриӀогъэ чӀыпӀэм кӀуагъэ. Дзэр зыдэщыт чӀыпӀэм зынэсым, зэрэгъэкуохэзэ етӀупщыгъэу зэоным зыфагъэхьазырщтыгъэ. 21Израил цӀыфхэмрэ фылистхэмрэ ясатырэхэр зэпэӀууцуагъэх. 22Даут къыхьыгъэхэр ӀапӀэхэм апэтыгъэ къэрэгъулым къыфыщинэхи, дзэкӀолӀхэр зыдэщыт лъэныкъомкӀэ ечъэжьагъ. Зынэсым ышхэм япсэуныгъэ изытет кӀэупчӀагъ. 23Ар ахэм адэгущыӀэзэ, Гъат щыщ фылист бэнакӀоу Голиат фылистхэм къахэкӀоти, джа къыӀощтыгъэхэр джыри къыӀохэу зырегъажьэм, Даут къызэхихыгъ. 24Израил цӀыфхэм а лӀыр къызэралъэгъоу, лъэшэу къыгъэщынагъэхэти, къыкӀатхъужьыгъ. 25Мыщ дэжьым израил цӀыфхэм зэраӀожьыщтыгъэ: «Шъолъэгъуа мо лӀэу къахэкӀотыгъэр? Джар къызкӀахэкӀотыгъэр Израилым Ӏэягъэхэр къыриӀолӀэнхэм пае. Ар зыгорэм ыукӀмэ, пачъыхьэм мылъкушхо ащ ритыщт, ипшъашъи ригъэщэщт, ятэ иунагъо хьакъулахьхэр римыгъэтхэу, шъхьафитэу Израилым щигъэпсэущт»+. 26Арти Даут къыкӀэрыт цӀыфхэм яупчӀыгъ: «Мы фылистыр зыукӀэу, Израилым ынапэ зыукъэбзыжьыщтым сыд шъуӀуи фашӀэщтыр? Сыда зыщыщыр сунэт амышӀыгъэ мо фылистэу Тхьэу щыӀэм идзэ шӀоигъэхэр къезыӀуалӀэрэр?» 27Ар зыукӀрэм фашӀэщтыр зыфэдэр цӀыфхэм Даут къыфаӀотагъ.

28Даут ышнахьыжъэу Елыаб ышнахьыкӀэ цӀыфхэм зэрадэгущыӀэрэр къыззэхехым къэгубжи, Даут къыриӀуагъ: «Сыда мыщ укъызкӀэкӀуагъэр, хэта мэл тӀэкӀур шъофнэкӀым къызфыщыунагъэри? О зыкъызэрэпшӀошӀыжьрэми угу зэрэшӀойми дэгъоу сащыгъуаз, зэрэзэзэощтхэм уеплъынэу укъэкӀуагъ». 29Даут къыриӀожьыгъ: «СызэряупчӀыгъэм нэмыкӀэу мыхъун горэ сшӀагъа?» 30Ар къыӀуи, зыдыригъэзэкӀи, къакӀэрытыгъэ горэм а упчӀэ дэдэр зыретым, къызэхэзыхыгъэхэм апэ къыраӀогъагъэр къаӀожьыгъ.

31Даут къыӀуагъэхэр Саул зыраӀожьхэм, адрэм къылъигъакӀохи аригъэщагъ. 32Даут Саул риӀуагъ: «Ащ пае хэти орэмыгумэкӀ, уиӀумэт кӀонышъ фылистым езэощт». 33Арти Саул Даут риӀуагъ: «А фылистым о уезэон пфэлъэкӀыщтэп, сыда пӀомэ джыри укӀэлащ, адрэр икӀэлэгъум къыщегъэжьагъэу зэолӀ». 34Даут Саул риӀожьыгъ: «УиӀумэт ятэ имэлхэр ыгъэхъущтыгъэхэти, аслъан е мышъэ горэ къахахьэу Ӏэхъогъум хэт мэлхэм ащыщ зырихьыжьэкӀэ, 35ащ сылъежьэти сыкӀахьэщтыгъэ, сытебанэти, ыжэ дэлъэу ыхьырэр къытесхыжьыщтыгъ. КъызыстебэнэжькӀэ ытхыцӀашъо зыхэзгъанэти исыутщтыгъэ, стхьалэщтыгъэ; 36Арышъ, уиӀумэт аслъанми мышъэми затекӀуагъэкӀэ, сунэт амышӀыгъэ мо фылистми джар дэдэр есшӀэн, сыда пӀомэ Тхьэу щыӀэм идзэ ынапэ ащ тырехы[*]». 37ЕтӀани Даут къыӀуагъ: «Аслъанми мышъэми сащызыухъумэгъэ Зиусхьаным а фылистми сыщиухъумэщт». Арти Саул Даут риӀуагъ: «КӀо, Зиусхьаныр гъусэ къыпфэхъу».

38Арти Саул идзэ шъуашэ Даут зыщыригъэлъагъ, джэрз танджыр шъхьащилъагъ, ашъоджанэри зыщыригъэлъагъ. 39Даут чатэр щыгъынхэм акӀыӀу къышӀыжьи, тезэкӀухьагъ, сыда пӀомэ ащ фэдэ Ӏэшэ-шъуашэхэр зыщилъэхэу есэгъагъэп. ЕтӀанэ «Мыхэр сщыгъхэу сесагъэпышъ, зызгъэзэшъурэп», – Даут Саул риӀуи, зыщырагъэлъагъэхэр зэкӀэ къызщихыжьыгъэх. 40ЕтӀанэ ибэщ къыштэжьи, псы игъукӀыгъэм ылъэгу мыжъо джэшъуитф къыхихи, имэлэхъо Ӏалъмэкъ рилъхьагъэх. Мыжъодзыр ыӀэдакъэу фылистым езэонэу ежьагъ.

41Фылистри Даут дэжькӀэ къежьагъ, имэӀузехьэ ащ ыпэ итыгъ. 42Фылистыр къаплъи Даут къызелъэгъум, пхъатэ зыпимыхьэу къеплъыгъ, сыда пӀомэ ар ныбжьыкӀэу, къуапцӀэу, бжьышӀоу щытыгъ. 43Фылистым Даут къыриӀуагъ: «Бэщыжъ цӀыкӀухэр уиӀэдакъэу укъыспэгъокӀынэу сыхьа сэ?» Ащ тетэу фылистыр ежь итхьэмэ ацӀэкӀэ Даут къебгыгъ. 44ЕтӀанэ фылистым Даут къыриӀуагъ: «КъысэкӀуалӀ уихьадэ ошъогу бзыухэмрэ шъофым ис хьэкӀэ-къуакӀэхэмрэ ястыжьыщтышъ»+. 45Даут фылистым риӀожьыгъ: «О чатэр, пчыпыджынышхор, пчыпыджын кӀэкӀыр уиӀэдакъэхэу укъыспэгъокӀыгъэмэ, сэ Зиусхьанэу ошъогу дзэхэр зиӀэрылъхьэм, Израилым идзэмэ я Тхьэу, Ӏаягъэхэр къызэпӀолӀагъэм ыцӀэкӀэ сыкъыппэгъокӀыгъ+. 46Джы Зиусхьаным сӀэ укъырилъхьащтышъ, усыукӀыщт, пшъхьэ шӀосхынышъ, фылистхэм ядзэкӀолӀхэми яхьадэхэр ошъогу бзыухэмрэ чӀым тет хьэкӀэ-къуакӀэхэмрэ ястыжьынхэшъ, Израилым Тхьэ зэриӀэр зэрэдунаеу щызэлъашӀэщт+. 47ЕтӀанэ мы цӀыф жъугъэмэ къашӀэщт Зиусхьаным чатэмрэ пчыпыджынымрэкӀэ укъызэримыухъумэрэр, сыда пӀомэ мыр Зиусхьаным изаошъ, Ащ шъо тӀэ шъукъырилъхьащт»+. 48Ащ ыуж фылистыр къезэонэу Даут ыдэжькӀэ къызежьэм, Даут фылистым ылъэныкъокӀэ псынкӀэу ечъэжьагъ. 49Даут иӀалъмэкъ иӀэбэжьи мыжъор къырихыгъ, мыжъодзым дилъхьи, ыгъэчэрэгъу-ыгъэчэрэгъуи, зы къуапэр къытӀупщи, фылистым ынатӀэ тыригъэпсыхьи еуагъ. Арти ащ ынатӀэ мыжъом пхыриути, ыӀу егъэзыхыгъэу чӀым къытыригъэфагъ.

50Джащ тетэу Даут мыжъомрэ мыжъодзымкӀэрэ фылистым текӀуи ыукӀыгъ; ау Даут чатэ ыӀыгъыгъэп+. 51Ар дэдэм Даут фылистым ечъалӀи, теуцуи, ащ ичатэ чэталъэм къырихи, еуи ышъхьэ шӀуиупкӀыгъ. ЯбэнакӀо къызэраукӀыгъэр къызалъэгъум, фылистхэм кӀатхъужьыгъ. 52Арти израил ыкӀи ехъудэ дзэкӀолӀхэм зыкъаӀати, зэрэгъэкуохэзэ фылистхэр рафыжьэхи, кӀэим икъыдэхьапӀэ, Ӏэкърэн икъэлапчъэмэ анэс, афыжьыгъэх. ЗыкӀэхьэгъэхэ фылистхэр Гъатрэ Ӏэкърэнрэ азыфагу илъ ЩэӀараим гъогум тыраукӀыхьагъэх. 53ЕтӀанэ израил цӀыфхэу фылистхэр езыфыжьагъэхэм къагъэзэжьи, ахэм яуцупӀэщтыгъэр зэрапхъуагъэ. 54Даут ыукӀыгъэ фылистым ышъхьэ къыздишти, Ерыусэлэм къыхьыгъ. Ащ иашъоджанэ ежь ичэтэнгъэӀагъэ щигъэтӀылъыгъ+.

Даут Саул къызэрэфащагъэр

55Даут фылистым езэонэу зэрежьагъэр Саул зелъэгъум, дзэм ипащэу Абинэр еупчӀыгъ: «Абинэр, мо кӀалэр хэта зыкъор?» Абинэр къыриӀожьыгъ: «Упсэ бэ егъашӀ, пачъыхь, ар сшӀэрэп»+. 56Арти пачъыхьэм ыӀуагъ: «Ащыгъум къызэгъашӀ а кӀалэр зыкъор». 57Даут фылистым текӀуагъэу къыгъэзэжьыгъэу къэкӀожьзэ, Абинэр ащ екӀуалӀи Саул дэжь къыщагъ; фылистым ышъхьэ ащ ыӀыгъыгъ. 58Саул ащ къеупчӀыгъ: «Хэта узыкъор, кӀалэ?» Даут къыриӀожьыгъ: «Бэтлэхъэм щыщ уиӀумэтэу Ищай сырикӀал».

ЯпшӀыкӀуенэрэ шъхьэр

Ионэтанрэ Даутрэ Ӏуагъэ зэрэзэдашӀыгъэр

18^1Даутрэ Саулрэ язэдэгущыӀэн заухым, Ионэтан ыпсэ Даут ыпсэ хэтӀагъэ хъугъэ, ежь ыпсэ фэдэу Ионэтан ар шӀу ылъэгъугъ+. 2Саул а мафэм Даут ятэ дэжь кӀожьынэу фидагъэп. 3Ионэтан Даут гъусэ зэрэфэхъурэмкӀэ Ӏуагъэ дишӀыгъ, сыда пӀомэ ежь ыпсэ фэдэу ар шӀу ылъэгъугъ. 4Арти Ионэтан ищыгъын кӀыӀутелъ къызщихи Даут ритыгъ, джащ фэдэу иашъоджани, ичати, ищабзи, ибгырыпхи ритыгъэх. 5Ащ ыуж Саул Даут тыдэ ыгъэкӀуагъэми, акъылыгъэ хэлъэу зекӀощтыгъэ. Саул ар дзэкӀолӀхэм Ӏэшъхьэтет зафешӀым, цӀыф пстэуми Саул иунэӀутхэми агу рихьыгъ. 6Даут фылист бэнакӀом текӀуагъэу къагъэзэжьыгъэу къэкӀожьхэ зэхъум, бзылъфыгъэхэр орэдхэр къаӀохэзэ, къашъохэзэ, пачъыхьэу Саул Израилым икъэлэ пстэумэ къыщапэгъокӀыгъэх, ищытхъу аӀозэ, гушӀогъошхо хэлъэу шъонтырыпхэмрэ нэмыкӀ пщынэ Ӏэмэ-псымэ зэфэшъхьафхэмрэ къяощтыгъэх+. 7Орэдхэр къэзыӀозэ къашъощтыгъэ бзылъфыгъэхэр къыхэкуукӀыщтыгъэх: «Саул нэбгырэ минхэм атекӀуагъэмэ, Даут нэбгырэ минипшӀхэм атекӀуагъ!»+
8Саул ащ лъэшэу къыгъэгубжыгъ, зэхихыгъэхэр имыгуапэу ыгукӀэ зэриӀожьыгъ: «Даут минипшӀхэр ратхи, сэ минхэр къысапэсыгъэмэ, пачъыхьагъур ары ныӀэп джы ар зыщыкӀэжьрэр». 9А мафэм къыщегъэжьагъэу Саул цыхьэ ымышӀэу Даут лъыплъэщтыгъ.

Саул Даут ыукӀынэу зэрэфэягъэр

10КъыкӀэлъыкӀогъэ мафэм Тхьэм фэӀорышӀэрэ джынапцӀэм Саул къыригъэзыгъэти, иунэ исэу зишхыхьажьщтыгъэ. Адрэ мафэхэм зэришӀщтыгъэ хабзэу, Даут пхъонтэпщынэм къеощтыгъэ. Саул пчыпыджыныр ыӀыгъыгъэти,+
11«Даут дэпкъым хезгъэӀулӀэн», – ыӀуи ыгукӀэ зэриӀожьи, пчыпыджыныр ыдзыгъ. ГъогогъуитӀо зеом Даут зиуфэзэ, ар зытыригъэфагъэп.

12Арти Саул Даут щыщынэу ригъэжьагъ, сыда пӀомэ Зиусхьаныр Даут игъусагъ, ау Зиусхьаным Саул къыбгынэгъагъ. 13Саул Даут ынэӀу ригъэкӀи, нэбгырэ мин хъурэ дзэкӀолӀ купым пащэу фишӀыгъэти, Даут дзэкӀолӀхэр къэзэонхэу ыщэщтыгъэх. 14Даут сыд фэдэрэ Ӏоф фежьагъэми, акъылым рыгъуазэщтыгъэ, Зиусхьаныр ренэу ащ игъусагъ+. 15Даут акъылым зэрэрыгъуазэрэр Саули ылъэгъущтыгъэ, джащ къыхэкӀэуи щыщынэщтыгъэ. 16Ау зэрэ Израилэуи Ехъуди Даут шӀу ащалъэгъущтыгъэ, сыда пӀомэ апэ итэу зэонхэу ыщэщтыгъэх.

Даут Саул ыпхъу къызэрищагъэр

17Ащ ыуж Саул Даут риӀуагъ: «Мары спхъу нахьыжъэу Мэраб, уишъхьагъусэнэу къыостыщт, ау укъысфэшъыпкъэу лӀыхъужъэу къулыкъур сфэпхьыщт, Зиусхьаным ыцӀэкӀэ зао». Ау ежь егупшысыгъ: «Сэ сымыукӀэу фылистхэм ар къарэукӀ»+. 18Ары шъхьае Даут Саул къыриӀуагъ: «Сыд гущ сэ, цӀыф лъэрыхьэмэ сащымыщэуи, тиунагъокӀи Израилым тыщызэлъамышӀэуи пачъыхьэм махълъэ сыфэхъун слъэкӀына?»+
19Ау Саул ыпхъу Мэраб Даут зыригъэщэнэу щытыгъэ пӀалъэр къызэсым Мыхъолат щыщ Ӏадриел ар дагъэкӀуагъ+. 20Саул иадырэпхъоу Михэл Даут шӀу къылъэгъугъ. А къэбарыр Саул зырагъэӀум, гуапэ щыхъугъ. 21Саул егупшысыгъ: «Ар ащ зыдэзгъакӀокӀэ, тӀэсхъапӀэ фэхъунышъ, фылистхэм аӀэкӀэкӀодэпэн». ЕтӀанэ Саул Даут риӀуагъ: «Махълъэ укъысфэхъунэу уфаемэ, ятӀонэрэу джыри амал уиӀ». 22Ащ ыуж Саул иӀумэтхэм унашъо афишӀыгъ: «Даут шъэфэу шъудэгущыӀи ешъуӀу: „Пачъыхьэм ыгу узэрэрихьрэми, ащ иӀумэтхэм зэкӀэми шӀу узэралъэгъугъэми еплъ. Пачъыхьэм махълъэ фэхъу“». 23Саул иӀумэтхэм Даут ар зыраӀом, Даут къариӀожьыгъ: «Пачъыхьэм уримэхълъэныр псынкӀагъокӀэ шъогугъа? Сэ сыбаеп, сыцӀэрыӀоп». 24Даут ыӀуагъэр иӀумэтхэм Саул зынагъэсыжьым, 25Саул ахэм ариӀуагъ: «Даут сфешъуӀожь пачъыхьэм ипыйхэм яфэшъуашэр ягъэгъотыжьыгъэным пае фылист нэбгыришъэм яукӀытапӀэхэу къыпыуипкӀыгъэхэм анэмыкӀ пшъэшъэ уасэу пачъыхьэр зэрэфэмыер». Фылистхэм аӀэкӀэ Даут зэригъэкӀодыщтыр ары Саул зэгупшысщтыгъэр+. 26Саул иӀумэтхэм ариӀуагъэр Даут зынагъэсым, пачъыхьэм имахълъэ хъун зэрилъэкӀыщтыр ащ лъэшэу игуапэ хъугъэ. ПӀалъэу агъэнэфагъэр къэмысзэ, 27Даут ицӀыфхэр игъусэхэу кӀуи, фылист нэбгырэ шъитӀу къыукӀыгъ. Ахэм яукӀытапӀэхэр къапиупкӀхи, имахълъэ хъуным тегъэпсыхьагъэу пачъыхьэм къыфихьыгъэх. Арти Саул ыпхъу Михэл ащ дигъэкӀуагъ. 28Джащ тетэу Зиусхьаныр Даут зэригъусэри, ыпхъу Михэл ар шӀу зэрилъэгъури инэрылъэгъузэ Саул къырыкӀуагъ. 29Джащ къыхэкӀэуи Саул Даут нахьи нахь лъэшэу щыщынэу хъугъэ, ежь опсэуфэ ар ыгъэпыигъ.

30Фылист дзэпащэхэр зэонэу къежьэхэ къэси, Саул идзэ къулыкъушӀэ пстэумэ анахь акъылышӀоу Даут ренэу зекӀощтыгъэти, ищытхъу дахэ чыжьэу Ӏугъэ.

ЯпшӀыкӀубгъонэрэ шъхьэр

Саул Даут къаигъэ зэришӀыгъэр

19^1Джащ ыуж Саул ыкъо Ионэтани зэкӀэ иӀумэтхэми Даут агъэлӀэнэу ариӀощтыгъэ; ау Саул ыкъо Ионэтан Даут шӀу дэдэ ылъэгъущтыгъэ. 2Арти Ионэтан Даут риӀуагъ: «Тятэу Саул уигъэкӀод шӀоигъошъ, неущ зыфэсакъыжь, зы чӀыпӀэ шъэф горэм зыщыгъэбылъ. 3ЧӀыпӀэу шъофым зызщыбгъэбылъыгъэм тятэрэ сэррэ тызэгъусэу тыкӀонышъ, сыпфыдэгущыӀэщт, ащ ыуж къызэзгъэшӀагъэм ущызгъэгъозэщт». 4ЕтӀанэ Ионэтан ятэу Саул Даут игугъу дахэкӀэ фишӀыгъ: «Пачъыхьэм иӀумэтэу Даут ыгу рерэмыгъабгъ, сыда пӀомэ угу зэрэфыхэкӀын зыпари мыхъун ащ ышӀагъэп, ышӀэрэ пстэуми уифедэ ахэлъ шъыпкъ. 5Фылист бэнакӀом текӀоным пае ыпсэ еблэжьыгъэп, Зиусхьаными зэрэ-Израилэу къыухъумагъ; ор дэдэми уинитӀукӀэ ар плъэгъугъэти, уигушӀогъошхуагъ. Адэ сыда джы лажьи хьакъи зимыӀэм ылъ умыгъачъэмэ, Даут умыгъэкӀодмэ мыхъунэу узкӀыпыхьагъэр?»+
6Арти Саул Ионэтан риӀуагъэм едэӀуи, тхьэлъанэ ышӀыгъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо, Даут псэущт». 7Ащ ыуж Ионэтан Даут къеджи а гущыӀэ дэдэхэр риӀожьыгъэх. ЕтӀанэ Ионэтан Саул дэжь Даут къыщи, ыпэкӀэ зэрэщытыгъэу джыри фэлажьэщтыгъэ. 8ЕтӀанэ заор икӀэрыкӀэу къызежьэм, Даут фылистхэм апэуцужьи, хьалэч зэхишӀыхьэхи, кӀаригъэӀэжьыгъ.

9ИкӀэрыкӀэу Тхьэм фэӀорышӀэрэ джынапцӀэр Саул къытебэнагъ. Пчыпыджыныр ыӀыгъэу иунэ ар исыгъ. Даут ыӀапэхэр пхъонтэпщынэм ригъачъэхэзэ, ащ къыфеощтыгъэ+. 10Саул пчыпыджынымкӀэ Даут дэпкъым хыригъэӀулӀэнэу фэягъ, ау Саул ар къызедзым, Даут Саул кӀэлъырылъэти, пчыпыджыныр дэпкъым хисагъ. Арти Даут а чэщым ышъхьэ рихьыжьэжьи, ыпсэ къыухъумагъ.

11Даут иунэ лъыплъэнхэм, къаубытынышъ, нэф къырамыгъэкӀэу аукӀыным пае Саул иӀофтабгэхэр Даут ядэжь ыгъэкӀуагъэх. Даут ишъхьагъусэу Михэл илӀ риӀуагъ: «Нычэпэ пшъхьэ зыщымыгъэзыекӀэ, неущ уаукӀыщт»+. 12Михэл ар риӀуи, Даут шъхьангъупчъэмкӀэ унэм ригъэкӀи, ар хэхьажьыгъ, псэоуи къэнэжьыгъ+. 13Михэл тхьэ нэпцӀым исурэт къышти пӀэм хилъхьагъ, пчэнышъор ышъхьэ тырихъуи, ыфэпагъ. 14Саул иӀофтабгэхэр Даут къаубытынэу зегъакӀохэм, «Ар сымадж», – ыӀуи, Михэл къариӀуагъ. 15Даут къеплъынхэу Саул иӀофтабгэхэр джыри ыгъэкӀуагъэх. «СыукӀыщтышъ, пӀэм зэрэхэлъэу ар къысфэшъухь», – ариӀуагъ: 16Арти иӀофтабгэхэр зэкӀохэм тхьэ нэпцӀым исурэтэу пчэнышъор зышъхьэ телъыр пӀэм къыхагъотагъ. 17ЕтӀанэ Саул Михэл риӀуагъ: «Сыд пае сыбгъэпцӀагъа, сипый птӀупщыжьи зебгъэгъэбылъыжьыгъа?» Михэл Саул къыриӀожьыгъ: «СымытӀупщмэ сиукӀынэу къызысеӀом сигъэщынагъ».

Даут Самуел Рамэ зэрэщыӀукӀагъэр

18Даут ышъхьэ Ӏуихыжьи, Самуел дэжь, Рамэ, кӀуи, Саул къыришӀагъэр зэкӀэ фиӀотагъ. ЕтӀанэ Самуел игъусэу ежьэхи, Рамэ ичӀыпӀэу Нэуат кӀуагъэх+. 19«Даут Рамэ ичӀыпӀэу Нэуат кӀуагъэ» аӀуи, Саул къэбар къыфахьыгъ. 20Арти Саул Даут къаубытынэу иӀофтабгэхэр ыгъэкӀуагъэх. Самуел зипэщэ тхьэлӀыкӀохэу Тхьэм кӀочӀэ лыеу къахилъхьагъэм зэлъиштагъэхэр, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къэзышӀхэрэр, Ащ ищытхъу зыӀуатэхэрэр ахэм алъэгъугъ. Ардэдэм Саул иӀофтабгэхэми Тхьэм и-Псэ къахахьи, Тхьэм кӀочӀэ лыеу къахилъхьагъэм зэлъиштэхи, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къашӀэу, Ащ ищытхъу аӀуатэу хъугъэх. 21Хъурэм икъэбар Саул зынагъэсыжьым, нэмыкӀ иӀофтабгэхэр джыри ащ ыгъэкӀуагъэх. Ау ахэри Тхьэм кӀочӀэ лыеу къахилъхьагъэм зэлъиштэхи, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къашӀэу, Ащ ищытхъу аӀуатэу хъугъэх. ЕтӀани Саул иӀофтабгэхэр ящэнэрэу зегъакӀохэм, ахэри Тхьэм кӀочӀэ лыеу къахилъхьагъэм зэлъиштэхи, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къашӀэу, Ащ ищытхъу аӀуатэу хъугъэх. 22Арти ежь Саул Рамэ кӀуагъэ, кӀозэ, Сэхыу дэт псынэкӀэчъышхом зынэсым кӀэупчӀагъ: «Самуелрэ Даутрэ тыда зыдэщыӀэхэр?» «Рамэ ичӀыпӀэу Нэуат щыӀэх», – аӀуи къыраӀожьыгъ. 23Ар Рамэ ичӀыпӀэу Нэуат зэкӀом, Тхьэм и-Псэ къылъыӀэси, Рамэ ичӀыпӀэу Нэуат омыкӀофэ зэримыхэбзагъэу, Тхьэм кӀочӀэ лыеу къыхилъхьагъэм зэлъишти, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къышӀэу, Ащ ищытхъу ыӀуатэу хъугъэ. 24Ащ зитӀэкӀыгъ, Самуел ыпашъхьэ зэритзэ, Тхьэм кӀочӀэ лыеу къыхилъхьагъэм зэлъишти, Тхьэм къыбгъодэкӀырэ псалъэхэр къышӀэу, Ащ ищытхъу ыӀуатэу хъугъэ. А мафэми къыкӀэлъыкӀогъэ чэщми мыфэпагъэу ар щылъыгъ. «Адэ Саул тхьэлӀыкӀоныр зипшъэрылъ цӀыфхэм джы ащыщ хъугъа?» джары зытыраӀукӀыгъэр+.

ЯтӀокӀэнэрэ шъхьэр

Ионэтан Даут зэригъэныбджэгъугъэр

20^1Даут Рамэ ичӀыпӀэу Нэуат къыбгыни, Ионэтан дэжь къакӀуи къеупчӀыгъ: «Сыда сшӀагъэр, тара сызэрэмысэр, сыда уятэ къызкӀысфэмыразэр, сыда спсэ къызкӀылъыхъурэр?»+
2Ионэтан къыриӀожьыгъ: «Хьау, ар угу къимыгъахь, о улӀэщтэп, сыда пӀомэ сэ сыщимыгъэгъуазэу тятэ зыпари ышӀэрэп. Сыд пая тятэ а Ӏофыр зыкӀысшӀуиушъэфын фаер? Ар хъун Ӏофэу щытэп». 3Даут тхьэлъанэ ышӀызэ къыӀуагъ: «УгукӀэ укъызэрэсфэщагъэр уятэ дэгъоу ешӀэшъ, ежь-ежьырэу зэреӀожьы: „Ионэтан ыгу къемыоным пае ымышӀэмэ нахьышӀу“. Ау Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо, упсэ зэрэщыӀэм фэдэу, мы къасӀорэр шъыпкъэ: сэррэ хьадэгъумрэ тызэрэзэпэчыжьэр лъэбэкъу закъу ныӀэп». 4«УгукӀэ узфаер зэкӀэ къыпфэсшӀэщт» ыӀуи, Ионэтан Даут зыреӀом, 5Даут Ионэтан къыриӀожьыгъ: «Неущ мэзакӀэр къызэрихьэрэр агъэмэфэкӀыщтышъ, пачъыхьэм зы Ӏанэ сыдыпэсын фае. Ау ащ емылъытыгъэу сытӀупщи, зызгъэбылъынышъ, ящэнэрэ мафэм ипчыхьэ нэс зыкъэзгъэлъэгъощтэп. 6ЗыгорэкӀэ уятэ къыскӀэупчӀэмэ, еӀу: „Даут илӀакъо зэрэщытэу илъэс къурмэн ешӀыти, къалэу Бэтлэхъэм кӀо шӀоигъоу къысэлъэӀугъ“. 7„Дэгъу“ къызыуиӀожькӀэ, уиӀумэт иӀоф мамырыщт; ау ар къызыгубжкӀэ, гухэлъ бзаджэ зэрэрихъухьагъэр оркӀэ гъэнэфагъэ. 8Арышъ, уиӀумэт унэшӀу къыщыгъаф, Зиусхьаныр тишыхьатэу оррэ сэррэ гъусэ тызэрэзэфэхъугъэмкӀэ Ӏуагъэ зэдэтшӀыгъ, ау лажьэ горэ сиӀэмэ, о сыукӀ нахь, сыд пае уятэ дэжь сыпщэна?»+
9Ионэтан къыриӀожьыгъ: «Ар о къыохъулӀэхэщтэп. Тятэ бзэджагъэ горэ ыгу риубытагъэу зыгорэкӀэ дасшӀэмэ, къэбарыр осымыгъашӀэ хъуна?» 10Даут Ионэтан риӀуагъ: «Уятэ пхъашэу къыбдэгущыӀэжьмэ, хэта къэбарыр сэзгъэшӀэщтыр?» 11«НекӀо, хашъом тигъахь», – ыӀуи, Ионэтан Даут зыреӀом, тӀури зэгъусэу хашъом зехьэхэм, 12Ионэтан Даут риӀуагъ: «Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэр зэрэщыӀэр сэӀо! Тятэ сыӀуупчӀыхьанышъ, неущ мы уахътэм ехъулӀэу е неущмыкӀэ нэс ыгу илъыр къезгъэӀощт. Ар ыгукӀэ Даут фэшӀоу къэбар зэрэщыӀэр къыпфясымгъэхьынэуи, зэхэосымгъэхынэуи? 13Тятэ ыгу шӀу къызэрэпфимылъыр сшӀагъэу къэбарыр къызыплъысымыгъэӀэскӀэ, Ионэтан ифэшъуашэр Зиусхьаным рерэгъэгъот, нахьыбэжьи къырерэшӀ. Ар аущтэу зыхъукӀэ, устӀупщыжьынба, узфаем усымыгъэкӀонэуи? Зиусхьаныр тятэ зэригъусагъэм фэдэу ори уигъусэнэу сыпфэлъаӀо. 14Ау сэ джыри сыпсэунэу щытмэ, Зиусхьаным игукӀэгъу ори къысфэшӀ. 15Сэ сыщымыӀэжьми, Даут ипый пстэури Зиусхьаным чӀым тыригъэкӀодыкӀыгъэхэми, егъашӀэми сиунагъо гукӀэгъу къыфэшӀ»+. 16Джащ тетэу Даут иунагъо Ӏуагъэ зыдешӀыхэм, Ионэтан къыӀуагъ: «Ори уиунагъуи Ӏуагъэу зэдэтшӀыгъэр зышъумыгъэцакӀэкӀэ, Зиусхьаным шъуифэшъуашэ зэпстэуми шъуигъэгъотыщт». 17Даут шӀу зэрилъэгъурэмкӀэ икӀэрыкӀэу Ионэтан тхьэлъанэ ышӀыгъ, сыда пӀомэ ыпсэ фэдэу ар икӀэсагъ+.

18ЕтӀанэ Ионэтан ащ риӀуагъ: «Неущ мэзакӀэу къихьэрэм имэфэкӀыщтышъ, уищысыпӀэ нэкӀ зыхъукӀэ, къыпкӀэупчӀэщтых. 19Арышъ, ящэнэрэ мафэм зызщыбгъэбылъщтыгъэ чӀыпӀэм псынкӀэу къекӀужьи, укъамылъэгъунэу мыжъошхо горэм ыкъогъу къотӀысхьи зыгъэбылъ. 20Сэ псагъэ горэм тезгъафэ сшӀоигъом фэдэу а лъэныкъомкӀэ щэбзищ къэстӀупщыщт. 21„КӀуи, щабзэхэр къэгъотыжьых“, – сӀонышъ, кӀэлэцӀыкӀур сӀофтэщт. „Щабзэхэр уакӀыбкӀэ щылъхэшъ, къэштэжьых“ кӀэлэцӀыкӀум зесӀокӀэ, къыскӀэрыхь; ащ къикӀрэр уиӀофхэр мамырэу ары, Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо, мыхъун гори къыохъулӀэщтэп. 22„Щабзэхэр уапэкӀэ щыӀэх“ кӀэлэцӀыкӀум зесӀокӀэ, пшъхьэ щыгъэзый, сыда пӀомэ Зиусхьаным уиутӀупщыжьыгъэу ащ къекӀы. 23АдыкӀэ оррэ сэррэ зэтӀуагъэм Зиусхьаныр егъашӀэм фэшыхьат». 24Ащ ыуж Даут хашъом зыщигъэбылъыгъ. МэзакӀэу къихьагъэм имэфэкӀ къэсыгъэти, пачъыхьэр Ӏанэм пэтӀысхьагъ. 25Зэрихабзэу пачъыхьэр дэпкъым кӀэлъырыт тетӀысхьапӀэм тесыгъ. Ионэтан ащ пэчӀынатӀэу щысыгъ. Абинэр Саул кӀэрытӀысхьагъ; Даут итӀысыпӀэ нэкӀыгъэ+.

26Даут мэфэкӀым зыфимгъэхьазырыгъэу, зимыукъэбзыгъэу къышӀошӀыгъэти, Саул а мафэм зыпари ыӀуагъэп. 27МэзакӀэу къихьагъэм имэфэкӀ иятӀонэрэ мафэ къэсыгъ, ау Даут итӀысыпӀэ джыри нэкӀыгъэ. Арти Саул икӀалэу Ионэтан еупчӀыгъ: «Сыда Ищай ыкъо тыгъуасэ Ӏанэм къызызкӀыдыпэмысыгъэр, непи къызкӀэмылъэгъуагъэр?» 28Ионэтан Саул риӀожьыгъ: «Бэтлэхъэм кӀожь шӀоигъоу Даут къысэлъэӀуи, зысигъэтӀупщыгъ. 29Ащ къысиӀуагъ: „ТиунагъокӀэ мэфэкӀ къурмэн къалэм щэтэшӀышъ сытӀупщыгоба, сши сыригъэблэгъагъ; нэшӀукӀэ укъысэплъымэ, сыкӀонышъ, сшыхэр къызэзгъэлъэгъущтых“; джары ар пачъыхьэм Ӏанэм зыкӀыдыпэмытӀысхьагъэр».

30Ар зызэхехым, Саул лъэш дэдэу Ионэтан фэгубжи риӀуагъ: «Шъуз мыхъатэм къылъфыгъ! Ори укъэзылъфыгъэу уяни шъунапэ тырихэу Ищай ыкъо зэрэбгъэныбджэгъурэр сымышӀэу къыпшӀошӀа? 31Ищай ыкъо дунаим тетыфэ ори уипачъыхьагъуи ащ шъупэлъэшыжьышъущтэп. Джы ащ лъыгъакӀохи къягъащ, сыда пӀомэ ихьадэгъу къэсыгъ». 32ЕтӀанэ Ионэтан ятэу Саул зыфигъази еупчӀыгъ: «Сыд пае ар аукӀын фая? Сыда ащ ышӀагъэр?» 33Арти Ионэтан ыукӀ шӀоигъоу Саул пчыпыджынымкӀэ ащ зеом, Даут ыукӀынэу ятэ зэрэрихъухьагъэр Ионэтан къыгурыӀуагъ. 34Ионэтан ыгу Даут фэузыщтыгъэти, яти лъэшэу ыгу хигъэкӀыгъагъэти, губжыпагъэу Ӏанэм къыпэкӀыжьи, мэзакӀэм имэфэкӀэу къихьагъэм иятӀонэрэ мафэ Ӏанэм къекӀолӀагъэп.

35КъыкӀэлъыкӀогъэ мафэм пчэдыжьым зыфиӀогъэгъэ уахътэм тефэу Ионэтан хашъом кӀуагъэ. КӀэлэцӀыкӀури ащ игъусагъ. 36КӀалэу игъусэм ащ риӀуагъ: «СтӀупщырэ щабзэхэм чъи къалъыхъу». КӀалэр зечъажьэм ащ шъхьарыкӀынэу щабзэхэр ежь ытӀупщыщтыгъэх. 37Ионэтан щэбзащэхэр зыдитӀупщыгъэ лъэныкъомкӀэ кӀалэр зечъажьэм Ионэтан ащ кӀэлъыджагъ: «Щабзэр уапэкӀэ зэрэщылъыр олъэгъуа?» 38Ионэтан джыри кӀалэм кӀэлъыджагъ: «Укъэмыуцоу псынкӀэу чъэ!» КӀалэм Ионэтан ищабзэхэр къыугъоижьхи, изиусхьан къекӀолӀэжьыгъ. 39КӀалэм къэбар гори ышӀэщтыгъэп; Ионэтанрэ Даутрэ ныӀэп Ӏофыр зытетым щыгъозагъэхэр. 40ЕтӀанэ Ионэтан игъусэгъэ кӀалэм иӀашэ ритыжьи риӀуагъ: «Къалэм кӀожь, мыхэр зыдэхьыжьых». 41КӀалэр зыӀокӀыжьым Даут мыжъо къогъум икъыблэ лъэныкъокӀэ къыкъокӀи ынэӀу егъэзыхыгъэу чӀым зытыридзи гъогогъуищэ шъхьащэ къышӀыгъ; тӀури зэбэугъэх, тӀури гъыгъэх, ау Даут нахь лъэшэу гъыгъэ. 42Ионэтан Даут риӀуагъ: «Зыгъэрэхьати кӀо, „Ори, сэри, силӀакъуи, уилӀакъуи Зиусхьаныр тазыфагу ерэт“ тӀуи, Зиусхьаным ыцӀэкӀэ тӀуми тхьэлъанэу тшӀыгъэр егъашӀэм къэрэнэжь».

ЯтӀокӀэнэрэ зырэ шъхьэр

Даут хьалыгъу лъапӀэр къызэрэратыгъэр

21^1Даут къэтэджи ӀукӀыжьыгъ, Ионэтан къалэм къыгъэзэжьыгъ[*].

2Даут къалэу Нэу дэсыгъэ къурмэнышӀэу Ахъымэлэх дэжь кӀуагъэ. Даут къызелъэгъум Ахъымэлэх къэщтагъэу къеупчӀыгъ: «Сыда зыкӀыуизакъор, зыгорэ зыкӀыуимыгъусэр?» 3Арти Даут къурмэнышӀэу Ахъымэлэх риӀуагъ: «Пачъыхьэм Ӏоф горэм сыфигъази, сызфигъакӀори пшъэрылъэу къысфишӀыгъэри хэти ышӀэ мыхъунэу къысиӀуагъ. Джащ пае, етӀанэ тыщызэӀукӀэжьынэу, сигъусэ кӀалэхэр чӀыпӀэ горэм згъэкӀуагъэх. 4Къысэптын плъэкӀынэу зыгорэ пӀэкӀэлъа? Хьалыгъуитф горэ е къэбгъотрэ щыӀэмэ къысэт». 5Арти къурмэнышӀым Даут риӀожьыгъ: «Хьалыгъу къызэрыкӀо къэсштэнэу щыӀэп, щыӀэр Тхьэм фагъэуцугъэ хьалыгъу лъапӀэр арышъ, уицӀыфхэр бзылъфыгъэ кӀымыгъугъэхэмэ, ашхы хъущт». 6Даут къурмэнышӀым къыриӀожьыгъ: «Мэфэ заулэ хъугъэу, гъогу тыкъызтехьагъэм къыщегъэжьагъэу, тихабзэ тетэу кӀалэхэр апкъкӀэ къабзэх. Тинепэрэ гухэлъ имэхьанэ зэрэиным елъытыгъэу, хабзэмкӀэ ахэр къэбзэнхэ фае». 7ЕтӀанэ къурмэнышӀым Тхьэм фагъэуцугъэ хьалыгъу лъапӀэр ащ къыритыгъ, нэмыкӀ щыӀагъэп. Хабзэу щыӀагъэмкӀэ, Тхьэм фагъэуцугъэ хьалыгъу лъапӀэм ычӀыпӀэ Ащ ыпашъхьэ нэмыкӀ хьалыгъу фабэ ибгъэуцожьын фэягъэ+. 8Саул иӀумэтхэм ащыщэу, Саул иӀахъохэм яӀэшъхьэтетэу, едом лъэпкъым къыхэкӀыгъэ Дэукъ Зиусхьаным пае гухэлъ иӀэу а мафэм ащ щыӀагъ+.

9Даут Ахъымэлэх еупчӀыгъ: «Пчыпыджынми чатэми къысэптынэу зыгорэ уиӀэба? Пачъыхьэм иунашъо псынкӀэу згъэцэкӀэн фэягъэти, чатэми е нэмыкӀ Ӏашэ горэми къыздэсштэнэу игъо сифагъэп». 10КъурмэнышӀым къыриӀожьыгъ: «Чъыгэе кӀэим узщытекӀогъэ фылистэу Голиат ичатэ щыгъынхэм акӀоцӀыщыхьагъэу мыжъогъозэсыным ыкӀыб дэтышъ, уфаемэ, джар штэ нахь, ащ нэмыкӀ гори мыщ щыӀэп». Даут къыӀуагъ: «Ащ фэдэ щыӀэпышъ, къаштэ»+.

Даут Гъат шъхьэегъэзыпӀэкӀэ зэрэкӀуагъэр

11А мэфэ дэдэм Даут Саул зышӀуигъэбылъи Гъат ипачъыхьэу Ахыщ дэжь кӀуагъэ+. 12Арти иӀумэтхэм Ахыщ къыраӀуагъ: «Модрэ хэгъэгум ипачъыхьэу Даутба мыр? „Саул минхэм атекӀуагъ, Даут – минипшӀхэм“ аӀомэ, къашъохэзэ, мырба орэд къызфаӀуагъэр?»+
13А гущыӀэхэр Даут ыгу риубытагъэхэу щытти, Гъат ипачъыхьэу Ахыщ лъэшэу щыщынагъ. 14А чӀыпӀэм Даут иӀуплъэ зэблихъуи, делашъо къызтыригъауи, зэрмырэу зыкъаригъэлъэгъугъ, пчъэхэр зэхицӀалэхэу, Ӏупсыр ыжакӀэ тыригъэтӀатӀэу ригъэжьагъ+. 15Ахыщ иӀумэтхэм ариӀуагъ: «Шъулъэгъурэба ащ ышъхьэ зэрэзэӀыхьагъэр, сыд пае къысфэшъущагъа? 16МакӀа делэу сэ сиӀэр мыр къысфэшъумыщэмэ мыхъунэу, сапашъхьэ делагъэхэр щишӀэнхэм пая? Адэ джы мыр сэ къыскӀэрысыщта?»

ЯтӀокӀэнэрэ тӀурэ шъхьэр

КъурмэнышӀхэр зэраукӀыгъэхэр

22^1Ащ ыуж Даут Гъат къыбгыни Ӏэдулам гъочӀэгъым зыщигъэбылъыгъ. А къэбарыр ышхэмрэ ятэ иунэ исхэмрэ алъыӀэсыгъэти, зэрагъэлъэгъунэу ыдэжь къэкӀуагъэх+. 2Къинихьагъу зиӀэхэр зэкӀэ, чӀыфэм зэлъиштагъэхэр, зыгу кӀодыгъэхэр ащ ыдэжь къакӀохи, ахэм яӀэшъхьэтет хъугъэ. Нэбгырэ шъиплӀ фэдиз зэкӀэмкӀи гъусэ ащ къыфэхъугъ.

3ЕтӀанэ Даут а чӀыпӀэр къыбгыни, Мэуаб ит къалэу Мыцпэ кӀуи, мэуаб пачъыхьэм елъэӀугъ: «Тхьэм къысипэсыгъэр зэсэгъэшӀэфэ, сятэрэ сянэрэ уадэжь сфыщыгъаӀэхэгоба». 4Ащ ыуж ахэр мэуаб пачъыхьэм дэжь къыщэхи, Даут пытапӀэм зыщегъэбылъыфэ щыӀагъэх. 5ТхьэлӀыкӀоу Гъад Даут къыриӀуагъ: «Мы пытапӀэм ащ нахьыбэрэ удэмысыжьэу, ежьи Ехъуд хэгъэгум кӀо». Арти Даут ежьи, Хъэрэт мэзым нэсыгъ+.

6Даутрэ игъусэхэмрэ къызэрэсыгъэхэм икъэбар Саул зэхихыгъ. А уахътэм Саул ГъыбӀэ щыӀагъ, пчыпыджыныр ыӀэдакъэу, изэолӀхэр къегъэуцокӀыгъэхэу чъыгэе чӀэгъым ар чӀэсыгъ. 7Арти изэолӀэу игъусагъэхэм Саул ариӀуагъ: «Бынямин кӀэлэжъхэр, шъукъэдаӀолъ зэ: лэжьыгъэшӀапӀэхэри сэнэшъхьэлэжьыпӀэхэри Ищай ыкъо къышъуитынхэшъ, дзэкӀолӀ мин ыкӀи шъэ зырызхэр шъуӀэ къырилъхьащтха? 8Джащ пая зэкӀэми шъукъыспекӀонэу шъузкӀызэгохьагъэр? Ищай ыкъорэ сикӀалэрэ гъусэ зэрэзэфэхъугъэхэмкӀэ Ӏуагъэ зэрэзэдашӀыгъэм икъэбар шъуащыщ горэми сигъэшӀагъэп. Джы къызэрэнафэрэмкӀэ, шъуащыщ горэми ыгу къысэгъугъэп, сикӀалэ сиунэӀут къысигъэбэныжьынэу зэрэфежьагъэм икъэбар шъуащыщ горэми сыхигъэгъозагъэп»+. 9Едом лъэпкъым щыщэу, Саул иӀумэтхэм яӀэшъхьэтетмэ ащыщэу Дэукъ къыӀуагъ: «Нэу дэс Ахъытыу ыкъо Ахъымэлэх дэжь Даут къызэрыкӀогъагъэр сэ слъэгъугъэ+. 10Арти ащ иӀоф къырыкӀощтымкӀэ Зиусхьаным еупчӀи, гъомлапхъэхэмрэ фылистэу Голиат ичатэрэ къыритыгъэх»+.

11Ащ ыуж пачъыхьэм ыгъакӀохи, Ахъытыу ыкъо къурмэнышӀэу Ахъымэлэх, ащ иунагъо зэрэщытэу, Нэу дэс къурмэнышӀхэр зэкӀэ къэкӀонхэу унашъо афишӀыгъэти, ахэр зэкӀэ пачъыхьэм дэжь къэкӀуагъэх. 12Саул къыӀуагъ: «Ахъытыу ыкъу, мо къэдаӀу». Арти адрэм къыриӀожьыгъ: «СыкъэдаӀо, сизиусхьан». 13Саул ащ риӀуагъ: «Сыд пае оррэ Ищай ыкъорэ шъукъыспекӀоу шъузэрэгъэӀушыжьыгъэха, хьалыгъухэмрэ чатэмрэ ептыгъэха, иӀоф къырыкӀощтымкӀэ Тхьэм уеупчӀыгъа? Непэ къызэрэнафэрэмкӀэ, къысэбэнынэу, сэ къыспэшӀуекӀоу зыкъиӀэтынэу арба?»

14Ахъымэлэх пачъыхьэм джэуап къыритыжьыгъ: «УиӀумэтмэ ащыщэу Даут фэдэу хэта о нахь къыпфэшъыпкъэр? Ар пачъыхьэм имахълъэба, къыпфэсакъырэ цӀыфхэм яӀэшъхьэтетба, уиуни лъытэныгъэшхо щыфашӀыба? 15Джыра ащ иӀоф къырыкӀощтымкӀэ Тхьэм сызеупчӀыгъэр? Хьау, пачъыхьэр, уиӀумэти тибынхэри зэкӀэ умыгъэмысэх, сыда пӀомэ уиӀумэт зыпарми щыгъуазэп». 16Ау пачъыхьэм къыриӀуагъ: «Ахъымэлэх, ори уибынхэми зэкӀэми хьадэгъур джы къышъуфэкӀуагъ». 17ЕтӀанэ пачъыхьэм ухъумакӀоу иӀагъэхэм унашъо афишӀыгъ: «ШъукӀуи, Зиусхьаным икъурмэнышӀхэр шъуукӀых, сыда пӀомэ ахэр Даут готых, ар зэрэхэхьажьыгъэр ашӀэзэ, къэбар къыслъагъэӀасыгъэп». Ау пачъыхьэм иӀумэтмэ Зиусхьаным икъурмэнышӀхэр аукӀынхэу, ахэм аӀэ атыращэенэу фэягъэхэп. 18Арти пачъыхьэм Дэукъ риӀуагъ: «КӀуи, къурмэнышӀхэр укӀых». Едом лъэпкъым къыхэкӀыгъэ Дэукъ кӀуи, къурмэнышӀхэм атебэнагъ, чэтэнӀабгъур зыбг пыпхэгъэ хъулъфыгъэ тӀокӀиплӀрэ тфырэ а мафэм ыукӀыгъ;+
19КъурмэнышӀхэм якъалэу Нэу чатэр щигъэхъушӀагъ; хъулъфыгъэхэри, бзылъфыгъэхэри, кӀэлакӀэхэри, сабый быдзашъохэри, цухэри, щыдхэри, мэлхэри чатэкӀэ зэтыриукӀагъэх.

20Псэоу къэнэжьыгъэ закъор Ахъытыу ыкъо Ахъымэлэх икӀалэу Абыетарти, Даут дэжь ар чъэжьыгъэ+. 21Зиусхьаным икъурмэнышӀхэр Саул зэраригъэукӀыгъэхэм икъэбар Абыетар Даут риӀотэжьыгъ. 22Арти Даут Абыетар риӀуагъ: «Едом лъэпкъым къыхэкӀыгъэ Дэукъ а мафэм ащ зыщэсэлъэгъум къэбарыр Саул зэрэнигъэсыжьыщтыр сшӀагъэ. Шъуибынхэм апсэ зэрагъэгъугъэр сэ силажь. 23О садэжь къанэ, умыщын, сэ спсэ къылъыхъущтыр ары ныӀэп о упси къылъыхъущтыр; мыщ ущыӀэмэ, оркӀэ щынагъо щыӀэщтэп»+.

ЯтӀокӀэнэрэ щырэ шъхьэр

Даут къалэу КъыӀил пыйхэм зэращиухъумагъэр

23^1Ащ ыуж Даут макъэ къырагъэӀугъ: «Фылистхэр КъыӀил къытебэнагъэх, хьамэщым телъыр зэкӀэ тыращы». 2Арти Даут Зиусхьаным еупчӀыгъ: «СыкӀощта, а фылистхэм сатекӀощта?» Ащ лъыпытэу Зиусхьаным Даут къыриӀожьыгъ: «КӀо, фылистхэм уатекӀонышъ, КъыӀил къэуухъумэщт». 3Ау Даут игъусагъэхэм къыраӀуагъ: «Мыщ, Ехъудэм, тызэрэщыӀэу тэщынэмэ, КъыӀил тыкӀонышъ, фылистмэ ядзэхэм сыдэущтэу тапэуцужьыщта?» 4Арти Даут джыри Зиусхьаным зеупчӀым, Зиусхьаным къыриӀожьыгъ: «Тэджи КъыӀил кӀо, фылистхэр Сэ о пӀэ къислъхьащтых». 5ЕтӀанэ Даут ицӀыфхэр игъусэхэу ежьи, КъыӀил кӀуагъэ, фылистхэм язауи ябылымхэр къызатырехым, ахэр зэхихьаджыхьэхи, КъыӀил дэсхэр Даут псэоу къыгъэнэжьыгъэх.

6Ахъымэлэх ыкъо Абыетар Даут дэжь КъыӀил къызэкӀом, мыжъогъуазэр къыздихьыгъагъ+. 7ЕтӀанэ Даут КъыӀил къызэрэсыгъэм икъэбар Саул зынагъэсым, Саул ыӀуагъ: «Тхьэм ар сӀэ къырилъхьагъ, сыда пӀомэ къэлапчъэхэмрэ сэххэмрэкӀэ зэтегъэпытыхьэгъэ къалэм дахьи, ащ зыдишӀыхьажьыгъ». 8КъыӀил зэлъекӀунхэшъ, Даутрэ игъусэхэмрэ ащ къыдамыгъэкӀхэу даубытэнхэм пае, Саул зэрэхэгъэгоу заом рищэжьагъ. 9Даут Саул игухэлъ бзаджэ зыфэдэр къызешӀэм, къурмэнышӀэу Абыетар риӀуагъ: «Мыжъогъуазэр къахь»+. 10Даут къыӀуагъ: «Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэр! Сэщ нахь хэмылъэу КъыӀил къэкӀонышъ, ар зэрипхъонэу Саул гухэлъ зэришӀыгъэм икъэбар уиӀумэт зэхихыгъ. 11Сэррэ сигъусэхэмрэ КъыӀил дэсхэм Саул тыӀэкӀалъхьащта? УиӀумэт къэбар къызэрэлъыӀэсыгъэм фэдэу Саул мыщ къэкӀощта? Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэр! УиӀумэт къэбарым щыгъэгъуаз». Арти Зиусхьаным ащ къыриӀуагъ: «КъэкӀощт». 12ЕтӀанэ Даут еупчӀыгъ: «КъыӀил дэсхэм сэррэ сигъусэхэмрэ Саул тыӀэкӀалъхьащта?» «ШъуӀэкӀалъхьащт» ыӀуи, Зиусхьаным къыриӀожьыгъ. 13Ащ ыуж Даути нэбгырэ шъих фэдиз хъоу игъусагъэхэми КъыӀил къабгыни, зызщагъэбылъын лъыхъухэу нэмыкӀ чӀыпӀабэ къызэпакӀухьагъ. Даут КъыӀил къызэрибгынагъэм икъэбар Саул зылъагъэӀэсым, игухэлъ зэблихъужьыгъ+.

Даут шъофнэкӀэу Зиф зызэрэщигъэбылъыгъэр

14Даут шъофнэкӀым ит пытапӀэм, шъофнэкӀэу Зиф къэзыуцухьэрэ къушъхьэлъэ хэкум защигъэбылъщтыгъ. Саул мафэ къэс ащ лъыхъущтыгъэ, ау Тхьэм Даут ащ къыӀэкӀигъэхьагъэп+. 15Ыпсэ ыгъэгъунэу Саул ыуж къызэрихьагъэм Даут щыгъуазэти, Хъорыш пэмычыжьэу шъофнэкӀэу Зиф итыгъ. 16ЕтӀанэ Саул ыкъо Ионэтан Даут дэжь, Хъорыш, къакӀуи Тхьэр гугъэпӀэшхоу зэрэщытымкӀэ шӀошъхъуныгъэ ригъэшӀи, 17къыриӀуагъ: «Умыщын, сыда пӀомэ сятэу Саул о къыплъыӀэсыщтэп, оры Израилым ипачъыхьащтри, уаужкӀэ сэры ятӀонэрэщтыр; сятэу Саули ащ щыгъуаз»+. 18Ащ ыуж ахэм Зиусхьаныр яшыхьатэу Ӏуагъэ зэдашӀи, Даут Хъорыш къани, Ионэтан ядэжь кӀожьыгъэ+. 19ЕтӀанэ Зиф щыщхэр Саул дэжь, ГъыбӀэ, къакӀохи къыраӀуагъ: «ШъофнэкӀым ит пытапӀэу тадэжькӀэ щыӀэм, Ещымон икъыблэкӀэ щыӀэ Ӏуашъхьэу Хъахыл, Даут зыщегъэбылъы+. 20О узщыфаем, пачъыхьэр, кӀо, тэ тиӀофыр ар пачъыхьэм ыӀэ къидгъэхьаныр ары». 21Саул ахэм ариӀуагъ: «Шъугу къызэрэсфэгъурэм пае Зиусхьаным ынэшӀу къышъущэф. 22ШъукӀуи джыри зэ жъугъэунэфы, илъэужхэр къыхэжъугъэщых, зылъэгъугъэхэм шъуяупчӀ, сыда пӀомэ ар тхьагъэпцӀэу къэбархэр зэхэсэхы. 23Зызщигъэбылърэ чӀыпӀэхэр зэкӀэ къызэжъугъашӀи, къэбар шъыпкъэр къысфэшъухьыжьи, сыжъудежьэщт. А лъэныкъом ар щыӀэу къычӀэкӀмэ, ехъуд унагъо пэпчъ ащ сыщылъыхъущт». 24Ащ ыуж ахэр къэтэджыжьхи, Саул нахьи нахь пасэу ахэр Зиф нэсыгъэх. А уахътэм Даутрэ игъусэхэмрэ Ещымон икъыблэ лъэныкъокӀэ щыӀэ шъофнэкӀэу МэӀон зыщагъэбылъщтыгъэ. 25ЕтӀанэ Саулрэ игъусэ цӀыфхэмрэ лъыхъунхэу ащ ыуж ихьагъэх. Ау Даут макъэ рагъэӀугъэти, шъофнэкӀэу МэӀон къымыбгынэу, ащ ит къушъхьэм дэкӀоягъ. Саул ар зызэхехым, Даут шъофнэкӀэу МэӀон къыщиубытынэу лъежьагъ. 26Саул къушъхьэм иадырабгъукӀэ щыӀагъ, Даутрэ игъусэхэмрэ мыдрэ бгъумкӀэ зыщагъэбылъщтыгъэ. Саул ӀэкӀэкӀхэмэ ашӀоигъоу, Даутрэ игъусэхэмрэ гузэжъогъу хэтхэу, елъэкӀонщтыгъэх. Даутрэ игъусэхэмрэ къаубытынхэм пае, Саулрэ кӀыгъухэмрэ ахэм абгъукӀэ къадаухьэщтыгъэ. 27Ащ тефэу Саул дэжь мэкъэгъэӀу горэ къакӀуи къыриӀуагъ: «ПсынкӀэу къэс нахь, фылистхэр тичӀыгу къибэнагъэх». 28Арти Саул Даут ыуж икӀыжьи, фылистхэм апэгъокӀыгъ. Джары а чӀыпӀэм Сэлэ-Гъамэхълэкъоф, ЗыщзэбгъодэкӀыжьыгъэхэ къушъхьэр, зыфиӀорэр цӀэу зыкӀыфаусыгъэр.

ЯтӀокӀэнэрэ плӀырэ шъхьэр

Даут Саул ищыӀэныгъэ къызэригъэнэжьыгъэр

24^1•ЕтӀанэ Даут а чӀыпӀэр къыбгыни, зэкӀолӀэгъуаеу щыт къушъхьэлъэ чӀыпӀэу Ӏэнгъэдый щыӀагъ[*].

2Саул фылистхэм язауи къызегъэзэжьым, «Даут зэкӀолӀэгъуаеу щыт къушъхьэлъэ чӀыпӀэу Ӏэнгъэдый щыӀ» аӀуи, къэбар къынагъэсыгъ. 3Арти зэрэ-Израилэу ис хъулъфыгъэмэ анахь кӀочӀэшхоу нэбгырэ минищ зэригъэгъуси, Даутрэ ащ кӀыгъухэмрэ къыгъотынхэу Пчэн Ӏэлхэм якъушъхьэ пцӀанэкӀэ заджэхэрэм Саул кӀуагъэ. 4КӀохэзэ, гъогунапцэм Ӏутыгъэ чэтым дэжь къызыщэуцухэм, Саул щагу щикӀынэу гъочӀэгъым чӀэхьагъ. Даутрэ игъусэхэмрэ а гъочӀэгъым ыпхачӀэ зыщагъэбылъщтыгъэ. 5Арти игъусэхэр Даут къеӀушъэшъагъэх: «„Уипый Сэ пӀэ къислъхьанышъ, узфаер ащ епшӀэщт“ къызэрэуиӀогъагъэм фэдэу, уиӀоф Зиусхьаным къыригъэкӀыгъ». Даут къэтэджи, цӀыкӀу-цӀыкӀоу Саул ищыгъын кӀыӀутелъ ыӀэпакӀэ къыпигъэчъыгъ. 6Саул ищыгъын ӀэпакӀэ къызэрэпигъэчъыгъэм Даут ыгу къыгъэлъэпэрэпагъ+. 7Арти игъусэхэм ариӀуагъ: «ТилӀышъхьэпащэ, Зиусхьаным пачъыхьэнэу къахихыгъэм, сӀэ тесщаемэ, Зиусхьаным къысфигъэгъунэп, сыда пӀомэ ар Зиусхьаным пачъыхьэнэу къахихыгъ»+. 8Даут игущыӀэхэмкӀэ игъусэхэр ыгъэӀасэхи, ахэр Саул тыригъэбэнагъэхэп. Саул къэтэджыжьи, гъочӀэгъым къычӀэкӀыжьи гъогум къытехьажьыгъ+.

9Ащ ыуж Даути къэтэджи, гъочӀэгъым къычӀэкӀи, Саул къыкӀэлъыджагъ: «Сизиусхьанэу пачъыхьэр!» Саул къызызэплъэкӀым, Даут ынэӀу егъэзыхыгъэу чӀыгум зытыридзи, шъхьащэ фишӀыгъ. 10Даут Саул риӀуагъ: «„Даут гухьагужъ къыфыриӀ“ къыозыӀорэмэ сыда узкӀядэӀурэр? 11Мары непэ плъэгъугъэ гъочӀэгъым укъызчӀэхьэм Зиусхьаным сӀэ укъызэрэрилъхьэгъагъэр; усыукӀынэуи къысаӀогъагъ, ау псэоу укъэзгъэнэжьыгъ. Сэр-сэрэу зэсӀожьыгъ: „ТилӀышъхьэпащэ сӀэ тесщэенэп, сыда пӀомэ Зиусхьаным ар пачъыхьэнэу къахихыгъ“. 12Тят! Уищыгъын ӀэпакӀэу къыпысыупкӀыгъэр зэрэсӀыгъыр олъэгъуба, ау усыукӀыгъэп: сыгу бзэджагъэ зэримылъри мыхъун зэрэсымышӀагъэри зэгъашӀэ, пшӀошъи гъэхъу. О зэрар пфэхъунэу зыпари сшӀагъэп, ау о спсэ хэпхынэу гухэлъ зыфэпшӀыжьыгъэу сауж уит+. 13Арышъ, сэрми орми зафэр Зиусхьаным зэхифын, къинэу о сэбгъэлъэгъугъэр Зиусхьаным уигъэпщыныжьын; ау сӀэ къыптесщэещтэп+. 14Ижъырэ къэбарыжъым зэрэхэлъэу, „Хабзэ зыхэмылъхэр ары хэбзэнчъагъэр къызпыкӀрэр“. Ау сэ сӀэ къыптесщэещтэп. 15Хэта Израилым ипачъыхьэ зэзэощтыр? Хэта зыуж уитыр? Сэ сауж уитынри хьэ лӀагъэм, бжыдзэ закъом ауж уитынри зэфэдэ. 16Зиусхьаныр хьыкум орэхъу, орми сэрми зафэр Ащ зэхифын. СиӀоф Ар хэплъэнышъ, къызэхифыщт, ори сыпщиухъумэщт».

17Саул фэгъэзагъэу Даут къыӀощтыр къызеухым, Саул къыӀуагъ: «О умакъа зэхэсхырэр, сикӀалэу Даут?» Саул ымакъэ нахь лъэш къэхъуи, къэгъыгъ. 18ЕтӀанэ ащ Даут риӀуагъ: «Сэщ нахьи о унахь заф, сыда пӀомэ шӀукӀэ укъыспэгъокӀыгъ, сэ къыппэзгъохыгъэр бзэджагъ; 19Зиусхьаным пӀэ сыкъызырелъхьэм, сэщ пае гукӀэгъушхоу къызхэбгъэфагъэмкӀэ непэ ар о къэуушыхьатыгъ – сыуукӀыгъэп. 20Хэта зипый къызӀэкӀэхьэгъахэу шӀукӀэ ар зытӀупщыжьщтыгъэр? Непэ о сэ къысфэпшӀагъэм ипэгъокӀэу Зиусхьаным шӀу къыпферэшӀэжь+. 21Арышъ, узэрэпачъыхьащтыр джы къызгурыӀуагъ, Израилым ипачъыхьагъуи пытэу о къэбгъэгъунэщт+. 22Джы къыспыкӀыгъэхэу саужкӀэ псэущтхэр зэрэмыгъэкӀодыщтхэмкӀэ, сятэ иунэ сцӀэ зэрэщымыгъэкӀосэщтымкӀэ Зиусхьаным ыцӀэкӀэ тхьэлъанэ къысфэшӀ». 23Ащ дэжьым Даут Зиусхьаным ыцӀэкӀэ тхьэлъанэ Саул фишӀыгъ. ЕтӀанэ Саул ядэжь ыгъэзэжьыгъ, Даутрэ игъусэхэмрэ зэкӀолӀэгъуаеу щыт къушъхьэ чӀыпӀэу Ӏэнгъэдый агъэзэжьыгъ.

ЯтӀокӀэнэрэ тфырэ шъхьэр

Самуел дунаир зэрихъожьыгъэр

25^1Самуел лӀагъэ. Израил цӀыф пстэури хьадагъэм къекӀуалӀэхи ар загъэежьым, иунэ зыдэтыгъэ къалэу Рамэ щагъэтӀылъыжьыгъ.

ЕтӀанэ Даут зыдэсыгъэ чӀыпӀэр къыбгыни, шъофнэкӀэу Пэран кӀуагъэ+.

Даутрэ Абигаилрэ

2-3Къалэб лӀакъом щыщэу зы лӀы бай дэдэ горэ псэупӀэу МэӀон щыпсэущтыгъ, ыгъэлэжьэрэ чӀыгур чӀыпӀэу Къармэл щыӀэу; мэл минищрэ пчэн минрэ ащ иӀагъ. А лӀым Нэбал ыцӀагъэр, ишъуз – Абигаил; а бзылъфыгъэр лъэшэу Ӏушыгъэ ыкӀи дэхагъэ, ау лӀыр жъалымэу, гу цӀапӀэ кӀоцӀылъэу щытыгъ. Нэбал имэлхэм цыр къатырищыкӀынэу Къармэл кӀогъагъэ. 4Нэбал имэлхэм цыр къызэратырищыкӀрэр шъофнэкӀым щыӀэгъэ Даут зэхихыгъэти, 5ицӀыф нэбгырипшӀ ыӀофыти, ахэм ащ ариӀуагъ: «Къармэл шъукӀуи, Нэбал дэжь шъуӀухь, сэ сцӀэкӀэ сэлам ешъухи, 6мырэущтэу ешъуӀу: „Ори, уиунагъуи, уие пстэуми мамыр шъогъот; 7уимэлхэр зэращхэрэм икъэбар зэхэсхыгъ. Мары уимэлахъохэр къытихьылӀэщтыгъэхэшъ, ахэм агу зэрэхэтымыгъэкӀыгъэри, Къармэл щэӀэфэхэ зыпари зэрашӀомыкӀодыгъэри 8уицӀыфхэм яупчӀи къыуаӀощт. Арышъ, сицӀыфмэ нэшӀукӀэ укъарегъэплъ, мафэкӀэ уадэжь тыкъэкӀуагъ; уиӀумэтхэми уикӀалэу Даути пфызэшӀокӀрэр къяптыгъэмэ дэгъугъэ“». 9Ащ ыуж Даут ицӀыфхэр Нэбал дэжь кӀохи, Даут игущыӀэхэр зэкӀэ ащ ыцӀэкӀэ раӀохи, къызэтеуцуагъэх. 10Ау Нэбал Даут ицӀыфхэм къариӀожьыгъ: «Хэт щыща Даути, хэт щыща Ищай ыкъуи? Зизиусхьанхэм къашӀухэхьажьрэ унэӀутхэр джы бэ хъугъэ. 11Сихьалыгъуи, сипси, симэлхэр сфэзыщхэрэм апае згъэхьазырыгъэ лыри къыздикӀыгъэр сымышӀэрэ цӀыфхэм ястынэуи?» 12Даут ицӀыфхэм къагъэзэжьи, ягъогу къытехьажьхи къэкӀожьыгъэх. Хъугъэр зэкӀэ Даут зыфаӀотэжьым, 13Даут ицӀыфхэм ариӀуагъ: «Шъуичатэхэр къызгуашъулъхьэх». Арти зэкӀэми ячатэхэр къызгуалъхьагъэх, ежь Даути ичатэ къыштагъ. Нэбгырэ шъиплӀ фэдизыр Даут ыуж къихьагъ, нэбгырэ шъитӀур ӀапӀэхэм къапэнагъ.

14Ащ дэжьым чырэмэ ащыщ горэм Нэбал ишъузэу Абигаил къыриӀуагъ: «Даут ицӀыфхэр шъофнэкӀым къыригъэкӀхи тизиусхьан дэжь сэлам къырахынэу къыгъэкӀогъагъэх, ау мыдрэр губжыгъэу, атекуозэ ахэм адэгущыӀэжьыгъ. 15Ары шъхьае а цӀыфхэр лъэшэу къытфэшӀугъэх, тыгуи хагъэкӀыгъэп, ахэм тырягъусэу шъофым тыкъэтыфэ зыпари тшӀокӀодыгъагъэп. 16Тапэгъунэгъоу Ӏэхъогъухэр щыдгъэхъухэ зэхъум, чэщи мафи ренэу тыкъагъэгъунагъ. 17Джы хъурэм еплъи, пшӀэн фаем егупшыс, армырмэ тизиусхьани иунагъуи зэрэщытэу зыхэмыкӀыжьышъущтхэ тхьамыкӀагъо хэфэщтых, ежь гу цӀапӀэ зыкӀоцӀылъ цӀыфышъ, удэгущыӀэн плъэкӀыщтэп»+.

18Арти Абигаил гуӀэнкӀэ хьалыгъу шъитӀу, нэтитӀум арыз санэр, гъэжъагъэу мэлитф, хьакукӀэ гъэгъугъэу лэжьыгъэ пщыгъитф, сэнэшъхьэгъэгъугъэ блэришъ, шхынцумпэр зыдэлъ хьалыгъу ӀашӀу шъитӀу къыштэхи, щыдхэм атырилъхьагъэх. 19ЕтӀанэ иунэӀутхэм ащ ариӀуагъ: «Шъо сапэ шъуитэу шъукӀу, сэ шъуауж ситыщт». Ишъхьагъусэу Нэбал зыпари ащ риӀуагъэп. 20Ар щыдым тесэу къушъхьэ лъагъом къех пэтзэ, Даутрэ ицӀыфхэмрэ зэгъусэхэу къакӀохэу ыпэ къифагъэх. 21Ежь Даут ыгукӀэ зэриӀожьщтыгъэ: «А цӀыфым имылъку зэрэщытэу шъофнэкӀым къызэрэщысыухъумагъэри иӀэм щыщ зыгори зэрэхэмыкӀодыкӀыгъэри хьаулый. ШӀоу фэсшӀагъэр зэхимышӀыкӀэу, бзаджэкӀэ къыспэгъокӀыжьыгъ. 22Даут ипыйхэм яфэшъуашэр Тхьэм аригъэгъотыщт, нахьыбэжьи къаришӀэщт, дэпкъым кӀэлъырыгъутхьэу Нэбал иунэ исмэ ащыщ горэ пчэдыжь нэс нэф къызизгъэкӀыкӀэ»+.

23Абигаил Даут къызелъэгъум гуӀэнкӀэ щыдым къехи, ынэӀу егъэзыхыгъэу Даут ыпашъхьэ зыщыридзыхи, чӀыгум нэсэу шъхьащэ къыфишӀыгъ+. 24Ащ ыуж Даут ыпашъхьэ лъэгонджэмышъхьэу къитӀысхьи, къыриӀуагъ: «Лажьэр зытефэрэр сэры, сизиусхьан. УиӀумэт къэгущыӀэн ылъэкӀынэу фит къэшӀи, къыӀощтым къедэӀу+. 25Сизиусхьан шэнрэ акъылрэ зимыӀэ Нэбал пэрэмылъ, сыда пӀомэ ыцӀэм фэд ащ ышъхьи. Ащ ыцӀэр Нэбал, къикӀрэр зиакъыл имыкъу. Ау сэ, сыуиӀумэт, сизиусхьан ицӀыфэу къыгъэкӀогъагъэхэр слъэгъугъэхэп.

26Джы, сизиусхьан, Зиусхьаныри о упси зэрэщыӀэхэр сэӀо. Арышъ, лъыр уигъэгъэчъэнэп, уигухьагужъи къызтырыуигъэгъэкӀонэп, уипыйхэри, сизиусхьан, гужъ къыбдызиӀэхэри Нэбал фэдэу джы орэхъух+. 27Сизиусхьан фэлэжьэрэ кӀалэхэм аритынэу сизиусхьан иӀумэт къыхьыгъэ тынхэр мары. 28УиӀумэт илажьэ къыфэгъэгъу; сизиусхьан иунагъо Зиусхьаным егъашӀэм щигъэӀэщт, сыда пӀомэ сизиусхьан зыфэзаорэр Зиусхьаным иӀофышъ, ущэӀэфэ уишэнычъагъэ къызтебгъэкӀощтэп+. 29Изэрар къыуигъэкӀынэу, цӀыф горэ уауж къихьэу, упсэ къеӀэ шӀоигъо зыхъукӀэ, сизиусхьан ыпсэ уи-Зиусхьанэу Тхьэм, мылъку лъапӀэр къызэраухъумэрэм фэдэу къыухъумэщт, ау уипыйхэм хьашъом далъхьэрэ мыжъор зэрадзырэм фэдэу Ар яощт. 30ЕтӀанэ Зиусхьаным сизиусхьан шӀоу къыдэхъунэу фигъэнэфагъэр зэкӀэ къыдигъэхъоу, Израилым иӀэшъхьэтетэу зытыригъахьэкӀэ, 31игухьагужъ джы къызтыримыгъакӀоу, лажьэ зимыӀэ цӀыфхэр зимыукӀхэкӀэ, сизиусхьан ыужкӀэ кӀэгъожьыщтэп, ыгуи къеожьыщтэп. Зиусхьаными сизиусхьан ишӀушӀэ ыгъэкӀодыщтэп, уиӀумэти угу къэгъэкӀыжь».

32Арти Даут Абигаил къыриӀуагъ: «Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэу непэ сапэ укъизгъэфагъэм щытхъур ыдэжь! 33ШъхьакӀоу сагъэшӀыгъэм пае лъы згъэчъэнэу сежьагъэу сыкъызэтебгъэуцуагъэшъ, Зиусхьаным ынэшӀу уиакъыли ори къащэф. 34Ау, Израилым и-Зиусхьанэу Тхьэу, сизэрар къыозгъэкӀыным сыщызыухъумагъэр, зэрэщыӀэр къэсэӀо – укъемылъэкӀоныгъагъэмэ, сапи зыкъимыгъэфэгъагъэмэ, дэпкъым кӀэлъырыгъутхьэу Нэбал иунэ исмэ ащыщ горэ пчэдыжь нэс нэф къизгъэкӀыщтгъэп». 35ЕтӀанэ Абигаил къыфищагъэхэр къыӀиххи, Даут ащ риӀуагъ: «Гупсэфэу шъуадэжь гъэзэжь, къэпӀуагъэми сыкъедэӀугъ, узфаер къыпфэсшӀагъ». 36Ащ ыуж Абигаил ыгъэзэжьи, Нэбал дэжь зыӀохьэм, пачъыхьэм иешхэ-ешъо фэдэу, яунэ щыешхэ-ешъошхощтыгъ, Нэбали ыгукӀэ чэфыгъ; ар лъэшэу утэшъогъагъэти, пчэдыжьым нэс зы гущыӀи ащ риӀуагъэп. 37Пчэдыжьым Нэбал чэфыр кӀэкӀыжьи, шъузым къэбарыр зыфеӀуатэм, лӀым ыгучӀэ изи, ыӀэпкъ-лъэпкъхэр ыубытыгъэх. 38Джыри мэфипшӀ фэдиз зытешӀэм, Зиусхьаныр Нэбал къыфехыгъ, ащ къыхэкӀэуи лӀагъэ.

39Нэбал икъэбар зызэхехым Даут ыӀуагъ: «ШъхьакӀоу къысихыгъэм пае Нэбал ифэшъуашэр езгъэгъоти, иӀумэт бзаджэ езымыгъашӀэу, Нэбал ыгу илъыгъэ шӀоир ащ ышъхьэ къезкъутэхыжьыгъэ Зиусхьаным щытхъур ыдэжь». Ащ ыуж Даут Абигаил дэжь иӀумэт лӀыкӀохэр ыгъакӀохи, шъузкӀэ зэриштэрэр раригъэӀуагъ. 40Арти Даут илӀыкӀохэр Абигаил дэжь, Къармэл, кӀохи раӀуагъ: «Даут шъузэу уфэтщэнэу тыкъыплъигъэкӀуагъ». 41Ар къэтэджи, чӀыгум нэс шъхьащэ ышӀи къыӀуагъ: «Мары уиӀумэт, сизиусхьан илӀыкӀохэм алъакъохэр афитхьакӀзэ фэчырэнэу ар хьазыр». 42Абигаил гузэжъогъукӀэ зыкъыгъэхьазыри щыдым къытетӀысхьагъ. УнэӀут бзылъфыгъитфыр ащ игъусагъ; Даут къылъигъэкӀуагъэхэм ауж итэу, Даут дэжь кӀуи, шъуз фэхъугъ.

43Ащ ыуж Даут ИзрыӀэл щыщ АхъынэӀами къыщи, тӀури шъузкӀэ ыштагъ+. 44Даут ишъхьагъусэщтыгъэу Саул ыпхъу Михэл Гъалым щыщ Лаиш ыкъо Палтый ятэ ригъэщэгъагъ+.

ЯтӀокӀэнэрэ хырэ шъхьэр

Даут Саул псэоу джыри къызэригъэнэжьыгъэр

26^1•Зифхэр Саул дэжь, ГъыбӀэ, къакӀохи къыраӀуагъ: «Ещымон ыпашъхьэ ит Ӏуашъхьэу Хъахыл Даут зыщегъэбылъы»+. 2Арти Саул къежьи, израил дзэкӀолӀ анахь лӀыбланэмэ ащыщэу минищ къызэригъэгъуси, Даут лъыхъунэу шъофнэкӀэу Зиф кӀуагъэ+. 3Саул Ещымон ыпашъхьэ ит Ӏуашъхьэу Хъахыл, гъогум дэжь, къыщыуцугъ. Даут шъофнэкӀым итыгъ. Ыуж къыфынэу Саул ащ къызэрихьагъэр къылъэгъугъэти, 4Даут ицӀыфхэр шъэфэу къэплъэнхэу ыгъакӀохи, Саул къызэрэкӀогъэ шъыпкъэм икъэбар къыфахьыжьыгъ. 5Арти Даут Саул къыхихыгъэ уцупӀэм зекӀуалӀэм, Саулрэ ащ идзэпащэу Нэр ыкъо Абинэррэ ягъолъыжьыпӀэ къылъэгъугъ. Саул игъусэхэр къегъэтэкъокӀыгъэхэу ежь ахэм агузэгу илъыгъ+.

6Ащ дэжьым Даут хъыт лъэпкъым щыщ Ахъымэлэхрэ Иоаб ышэу, Цырыуй ыкъо Абищайрэ закъыфигъази къяупчӀыгъ: «Хэта Саул иуцупӀэ къыздэкӀощтыр?» Абищай къыриӀожьыгъ: «Сэ сыкъыбдэкӀощт»+. 7Чэщым Даутрэ Абищайрэ цӀыфхэм ахэхьагъэх; мары Саул, игъусэхэр къегъэтэкъокӀыгъэхэу мэчъые, ипчыпыджыни ышъхьэ зыдэгъэзэгъэ лъэныкъомкӀэ чӀыгум щыхэӀугъ; Абинэррэ дзэкӀолӀхэмрэ ащ къыкӀэрылъых. 8Абищай Даут риӀуагъ: «Тхьэм уипый джы пӀэ къырилъхьагъ; арышъ, Ӏизын къысэти, ятӀонэрэу сӀэ тесымыщэежьынэу, зэ огъукӀэ пчыпыджынымкӀэ чӀыгум хэсӀулӀэщт». 9Ау Даут Абищай къыриӀожьыгъ: «УмыукӀы, армырмэ Зиусхьаным пачъыхьэнэу къахихыгъэм зыӀэ тезыщэягъэу хэта псэоу къэнэжьын зылъэкӀыщтыр?»+
10ЕтӀани Даут къыӀуагъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо! Зиусхьаныр ащ къыферэх е иаужыпкъэрэ мафэ къыфэрэси орэлӀэ, е заом орэкӀуи, ащ хэрэкӀуад;+
11ау Зиусхьаным пачъыхьэнэу къахихыгъэм сӀэ тесщэеныр Зиусхьаным къысфидэнэп; арышъ, ащ ышъхьэ зыдэгъэзэгъэ лъэныкъомкӀэ чӀыгум щыхэсэгъэ пчыпыджынымрэ псыр зэрыт къошынэу къыкӀэрытымрэ къаштэхи, тыӀугъэкӀыжь». 12Саул ышъхьэ зыдэгъэзагъэмкӀэ щытыгъэхэ пчыпыджынымрэ псыр зэрыт къошынымрэ Даут къыштэхи, нэбгыритӀум къагъэзэжьыгъ; зыгорэми зи къылъэгъугъэп, зыгорэми зи къышӀагъэп, зи къэущыгъэп. ЗэкӀэри чъыещтыгъэ, сыда пӀомэ Зиусхьаным къафигъэкӀогъэ чъые ӀэшӀум ахэр хэтыгъэх+.

13ЕтӀанэ Даут адрэ бгъумкӀэ зэпырыкӀыжьи, чыжьэкӀэ апэӀудзыгъэ къушъхьэтхым къытеуцуагъ; уцупӀэмрэ ежь зыдэщыт чӀыпӀэмрэ бэкӀэ зэпэчыжьагъэх. 14Ащ ыуж Даут цӀыфхэмрэ Нэр ыкъо Абинэррэ къяджагъ: «Зэхэоха, Абинэр?» Абинэр ащ риӀожьыгъ: «Ухэт о, сыда узкӀэкуорэр, пачъыхьэри зыкӀэбгъэгумэкӀрэр?» 15Арти Даут Абинэр риӀуагъ: «УлӀыба о, хэт о пфэдэу Израилым исыр? Сыда уизиусхьан, пачъыхьэм, узкӀыфэмысакърэр? Пачъыхьэр, уизиусхьан, ыукӀынэу цӀыф горэ къызэрыкӀогъагъэр ошӀа? 16УизекӀуакӀэ дэгъоп; Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо! Зиусхьаным пачъыхьэнэу къахихыгъэм шъузэрэфэмысакъырэм пае шъуаукӀыныр къышъутефэ. Еплъэлъ, тыдэ хъугъа пачъыхьэм ышъхьэкӀэ щыӀэгъэхэ пчыпыджынымрэ псыр зэрытыгъэ къошынымрэ?» 17Ащ дэжьым Саул Даут ымакъэ къышӀэжьыгъэти риӀуагъ: «СикӀалэу Даут, умакъа зэхэсхырэр?» Даут къыриӀожьыгъ: «Сымакъэ адэ, сизиусхьанэу пачъыхьэр». 18ЕтӀани ащ къыӀуагъ: «Сыд пае сизиусхьан иӀумэт илъэуж зэрифэра? Сыда сшӀагъэр? БзэджагъэкӀэ сӀэ къыптесщэягъа? 19Сизиусхьанэу пачъыхьэр иӀумэт къыӀощтым джыри къерэдэӀу: Зиусхьаным укъысфигъэгубжыгъэмэ, сикъурмэн Зиусхьаным шӀу къысферэшӀыжь; цӀыфхэр армэ тазыфагу къихьагъэр, Зиусхьаным ынае къащэф, сыда пӀомэ, „КӀо, тхьэ хамэхэм афэлажь“ аӀозэ, Зиусхьаным сфыхихыгъэ чӀыгум сизыфыгъэхэр ахэр ары. 20Арышъ, Зиусхьаным инэрылъэгъу, чӀыгур слъыкӀэ згъэшъокӀынэп; сыда пӀомэ, щылэчэтыр къушъхьэм къызэрэщырафэкӀырэм фэдэу, зы бжыдзэм лъыхъунэу Израилым ипачъыхьэ къежьагъ».

21Арти Саул къыӀуагъ: «Сыхэукъуагъ, къэгъэзэжь, сикӀалэу Даут, ащ нахьыбэрэ сизэрар озгъэкӀыжьыщтэп, нычэпэ спсэ бгъэлъэпӀагъэ: акъылынчъэу сэ сызекӀуагъ, бэрэ сыхэукъуагъ»+. 22ЕтӀанэ Даут джэуап къытыжьыгъ: «Мары пачъыхьэм ипчыпыджын, зы кӀалэ горэ къэрэкӀуи ар ерэштэжь; 23Зиусхьаным шъхьадж ифэшъуашэр ригъэгъотын; Зиусхьаным о сӀэ укъырилъхьэгъэхагъ, ау Зиусхьаным пачъыхьэнэу къахихыгъэм сӀэ тесщэягъэп;+
24непэ о упсэ сэ зэрэзгъэлъэпӀагъэм фэдэу сищыӀэныгъэ Зиусхьаным ерэгъэлъапӀ, сыд фэдэрэ тхьамыкӀагъуи ащ сыщерэухъум!» 25ЕтӀанэ Саул Даут риӀуагъ: «Зиусхьаным ынэшӀу къыпщэф, сишъаоу Даут; Ӏофыбэ пшӀэщт, гъэхъагъэхэри уиӀэщт». Ащ ыуж Даут игъогу техьажьыгъ, Саули ичӀыпӀэ ыгъэзэжьыгъ.

ЯтӀокӀэнэрэ блырэ шъхьэр

Даут Гъат ипачъыхьэ зэрэфэлэжьагъэр

27^1Ащ ыуж Даут ыгукӀэ зэриӀожьыгъ: «Зэгорэм Саул секӀодылӀэщт шъыпкъ, арэу зыхъукӀэ, сэркӀэ нахьышӀур фылист чӀыгур къэсыбгынэныр ары. Саул етӀанэ сауж икӀыжьыщт, ащ нахьыбэри Израилым ыкъопэ пстэумэ къащыслъыхъужьыщтэп, сэри ащ сыӀэпыкӀыжьын». 2ЕтӀанэ Даут зиӀэти, игъусэгъэ хъулъфыгъэ шъихыр кӀыгъоу Гъат ипачъыхьэу МэӀох ыкъо Ахыщ дэжь кӀуагъэ+. 3Даути ащ идзэкӀолӀхэри, хэти иунагъо кӀыгъоу, Даут ишъузитӀуи – ИзрыӀэлым щыщэу АхъынэӀамрэ Нэбал игощагъэу, Къармэл щыщэу, шъузабэу къэнэгъэ Абигаилрэ игъусэхэу, Ахыщ дэжь щыӀэхэу, Гъат щыпсэущтыгъэх+. 4Даут Гъат зэрэкӀожьыгъэм икъэбар Саул къылъыӀэсыгъэти, нахьыбэрэ ар ащ лъыхъужьыгъэп.

5Ащ ыуж Даут Ахыщ риӀуагъ: «НэшӀукӀэ укъысэплъымэ, къэлэ цӀыкӀумэ ащыщ горэм чӀыпӀэ къыщысэти, ащ сыщыпсэущт, сыд пае уиӀумэт уигъусэу пачъыхьэр зыдэс къалэм къыбдыдэсын фая?» 6Арти Ахыщ ащ Цыкълагъ къыритыгъ, джащ къыхэкӀэуи Цыкълагъ Ехъудэм ипачъыхьэмэ къафэнагъэу джыри аӀэ илъ. 7Даут фылист хэгъэгум зэпстэумкӀи зэрисыгъэр илъэсрэ мэзиплӀырэ.

8ЕтӀанэ Даут ицӀыфхэр игъусэхэу къежьэхэти, къалэу Сур, Мысыр хэгъэгум анэсэу бэшӀагъэу ащыпсэущтыгъэ гъышыур, гъызыр, Ӏамалэкъ лъэпкъхэм атебанэщтыгъэх+. 9Даут а хэгъэгур зэрипхъощтыгъэ, хъулъфыгъи бзылъфыгъи псэоу къыгъанэщтыгъэп, мэлхэр, цухэр, щыдхэр, махъшэхэр, щыгъынхэр къатыриххэти, Ахыщ дэжь къыгъэзэжьщтыгъэ. 10«Хэта джы шъузтебэнэгъагъэр?» ыӀоу Ахыщ Даут зеупчӀыкӀэ, Даут къыриӀожьыщтыгъ: «Зэм – Ехъудэм икъыблэ лъэныкъу, етӀанэ – ерахъмыел лъэпкъыр зыщыпсэурэ чӀыпӀэм икъыблэ лъэныкъу, ящэнэрэм – къэн лъэпкъыр зыщыпсэурэ чӀыпӀэм икъыблэ лъэныкъу»+. 11Гъат къыздимыщэнхэм пае Даут хъулъфыгъи бзылъфыгъи псэоу къыгъанэщтыгъэп. Ар егупшысщтыгъэ: «„Джары Даут зэрызекӀуагъэр“ аӀозэ, ахэм таӀотэн алъэкӀыщт». Фылист хэгъэгум есыфэ Даут ышӀагъэхэр джары. 12«Ежь къызхэкӀыгъэ израил лъэпкъым ар фэлъэгъужьырэпышъ, егъашӀэм сэ сичырэщт» зэриӀожьзэ, джаущтэу Ахыщ Даут цыхьэ фишӀыгъ.

ЯтӀокӀэнэрэ ирэ шъхьэр

28^1ЕтӀанэ фылистхэм Израилым зао дашӀыным пае дзэхэр къаугъоигъэх, Ахыщ Даут риӀуагъ: «Ори уицӀыфхэри шъусигъусэхэу заом тызэрэкӀощтым ущэсэгъэгъуазэ». 2Арти Даут Ахыщ риӀуагъ: «Хъунба адэ, уиӀумэт джы ышӀэщтыр къэплъэгъущт». Ахыщ Даут риӀуагъ: «Дэгъу, джащ пае сэпсэуфэ ренэу усиухъумэкӀонэу осэгъэнафэ».

Саул удыгъэхэр зезыхьэрэм дэжь зэрэкӀуагъэр

3Самуел зэлӀэм зэкӀэ израил цӀыфхэм ар агъэежьи, икъалэу Рамэ щагъэтӀылъыжьыгъагъ. Удыгъэхэр зезыхьэхэрэмрэ джэнчыдзхэмрэ Саул хэгъэгум рифыгъагъэх+. 4ЕтӀанэ фылистхэр къэзэрэугъойхи къежьагъэх, Шыунэм нэс къакӀохи къыщыуцугъэх; Саули израил цӀыфхэр зэкӀэ къызэӀуигъакӀэхи къушъхьэу ГъылбэуаӀ дэжь къыщыуцугъэх+. 5Саул фылистхэм ядзэ зелъэгъум къэщтагъ, ыгуи лъэшэу къыгъэкӀэзэзыгъ. 6Арти Саул Зиусхьаным еупчӀыгъ, ау Зиусхьаным джэуап къыритыжьыгъэп, пкӀыхьапӀэкӀи зыкъыригъэлъэгъугъэп, мыжъо лъапӀэу уримыр зырарегъадзэми, джэуапыр къылъигъэӀэсыгъэп, тхьэлӀыкӀохэмкӀи къэбарыр къыригъэшӀагъэп+. 7ЕтӀанэ Саул иунэӀутмэ ариӀуагъ: «Удыгъэхэр зезыхьэрэ бзылъфыгъэ горэ къысфэжъугъоти, ыдэжь сыкӀонышъ сеупчӀыщт». ИунэӀутмэ джэуап къыратыжьыгъ: «Удыгъэхэр зэрихьэу бзылъфыгъэ горэ Ӏэндор дэс».

8Ащ ыуж Саул ищыгъынхэр зыщиххи, нэмыкӀхэр зыщилъэхи, нэбгыритӀу игъусэу чэщым къежьэхи бзылъфыгъэм дэжь къэкӀуагъэх. Саул ащ риӀуагъ: «СыолъэӀу джэнч къысфэбдзынэу, зыцӀэ къесӀорэр къысфычӀэпщынэу, зигугъу къыпфэсшӀырэр къэпщэнэу». 9Ау бзылъфыгъэм къыриӀожьыгъ: «Саул ышӀагъэм, удыгъэхэр зезыхьэхэмрэ джэнчыдзхэмрэ хэгъэгум зэрэрифыгъэхэм ущыгъуазэба; сыд пае сытекӀодэнэу спсэ хъытыу къыфэбгъэуцура?» 10Арти Саул тхьэлъанэ ышӀи риӀуагъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо! Мы Ӏофым пшъэдэкӀыжь рыпхьыщтэп». 11ЕтӀанэ бзылъфыгъэр къеупчӀыгъ: «Хэта къыпфычӀэсщыщтыр?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Самуел къысфычӀэщ». 12Бзылъфыгъэм Самуел зелъэгъум лъэшэу къэкууагъ; Саул зыкъыфигъази, къеупчӀыгъ: «Сыда сызкӀэбгъэпцӀагъэр? О у Саул». 13Арти пачъыхьэм ащ риӀуагъ: «Умыщын, сыда плъэгъурэр?» Бзылъфыгъэм Саул къыриӀожьыгъ: «Джынэм фэдэу зыгорэ чӀы чӀэгъым къычӀэкӀэу сэлъэгъу». 14«Сыд теплъа ащ иӀэр?» – Саул ащ еупчӀыгъ. Адрэм къыриӀуагъ: «Зы лӀыжъ горэ чӀы чӀэгъым къычӀэкӀы, джэнэ кӀыхьэ щыгъэу». Ар зэрэ-Самуелыр Саул къышӀагъэти, ыӀу егъэзыхыгъэу чӀыгум зытыридзи, шъхьащэ фишӀыгъ+.

15Самуел Саул къыриӀуагъ: «Сыда сыкъычӀэмыкӀмэ мыхъунэу сызфэбгъэгумэкӀрэр?» Саул риӀожьыгъ: «СиӀофхэр дэй дэдэх; фылистхэр къысэзаох; Тхьэм сыкъыбгынагъ; тхьэлӀыкӀохэмкӀи пкӀыхьапӀэкӀи Тхьэм джэуап къыситыжьырэп. СшӀэщтымкӀэ сыоупчӀыжьынэу сыкъызкӀыоджагъэр джары»+. 16Самуел къыриӀуагъ: «Зиусхьаным укъыбгыни уипыеу хъугъэмэ, сыд пае сэ укъысэупчӀыжьра? 17Зиусхьаным сэ къысигъаӀощтыгъэр ары Зиусхьаным ышӀагъэр; Зиусхьаным пачъыхьагъур пӀэкӀихи, къыппэблэгъэ цӀыфым, Даут, ыӀэ рилъхьагъ+. 18Зиусхьаным къыуиӀуагъэм узэремыдэӀугъэм, Ӏамалэкъхэм зафэгубжым ахэм яфэшъуашэ зэрямыгъэгъотыгъэм пае Зиусхьаным ар джы къыуешӀэ+. 19Арышъ, Израили ори Зиусхьаным шъузэгъусэу фылистхэм аӀэ шъурилъхьащт: ори уикӀалэхэми неущ тызэгъусэщтых, Израилым идзэ Зиусхьаным фылистхэм аӀэ рилъхьащт»+.

20Самуел къыриӀуагъэм лъэшэу къыгъэщынагъэти, Саул ошӀэ-дэмышӀэу къызэхэфагъ, мэфэ ренэми чэщми фыгукӀэ Ӏуфэгъагъэпти, ар кӀочӀаджэ хъугъэ. 21А бзылъфыгъэр Саул къызекӀуалӀэм лъэшэу зэрэщынагъэр ылъэгъугъэти къыриӀуагъ: «Мары уиӀумэт, пӀорэм къедэӀуи, ыпсэ рыджэгужьзэ, унашъоу фэпшӀыгъэр ыгъэцэкӀагъ; 22джы сыолъэӀу уиӀумэт къыуиӀощтым къедэӀу; хьалыгъу такъыр къыостынышъ шхы, гъогум утехьажьмэ гъэрет уиӀэу хъущт». 23Ау шхэнэу фэягъэпти риӀуагъ: «Сышхэщтэп». Арти иунэӀутхэри бзылъфыгъэри къелъэӀухэ зэхъум, ахэм къыраӀорэм едэӀуи, къэтэджыжьи пӀэм хэтӀысхьагъ. 24Бзылъфыгъэм шкӀэкӀэ пщэр иӀагъэти, гузэжъогъукӀэ ар аригъэукӀи, хьаджыгъэ къышти тхьацу ыпшагъ, хьалыгъу мыкӀу-мыпш ыгъэжъагъ. 25ЕтӀанэ Саулрэ иунэӀутхэмрэ къафытыригъэуцуагъ, ахэр шхагъэх, къэтэджыжьхи а чэщ дэдэм къагъэзэжьыгъ.

ЯтӀокӀэнэрэ бгъурэ шъхьэр

Даут фылистхэм къызэрэзыхафыгъэр

29^1Фылистхэм ядзэхэр зэкӀэ Афэкъ къыращалӀэхи, израил цӀыфхэр ИзрыӀэл щыӀэ псынэкӀэчъым дэжь къыщыуцугъэх. 2Нэбгырэ шъэрышъэу, мин-минэу зэхэдзыгъэ ядзэхэр ягъусэхэу фылистмэ япщыхэр къакӀощтыгъэх. Даутрэ ащ ицӀыфхэмрэ Ахыщ ягъусэу ахэм ауж итыгъэхэти, 3фылистмэ япщыхэм зэраӀожьыгъ: «Мыхэр сыд джуртха?» Ахыщ фылистмэ япщыхэм ариӀожьыгъ: «Шъущыгъуазэба мыр израил пачъыхьэу Саул зэриӀумэтым, зэрэ-Даутым? Илъэсым къехъугъэу ар садэжь щыӀэшъ, къызыкӀуагъэм къыщегъэжьагъэу непэ къызнэсыгъэм мыхъун гори ащ хэслъэгъуагъэп». 4Ау фылистмэ япщыхэр къыфэгубжхи къыраӀуагъ: «Мы цӀыфыр утӀупщыжьи чӀыпӀэу фэбгъэзагъэм орэкӀожь, тигъусэу ар заом къэрэмыкӀу, заом пыи къыщытфэмыхъужьыным пае. Изиусхьан ыгу къыщэфынба мы лӀыхэм ашъхьэ харигъалъхьэу ащкӀэ ыгу къыдищаемэ? 5„Саул минхэм атекӀуагъэмэ, Даут зытекӀуагъэр минипшӀых“ зыфиӀорэ гущыӀэхэр зыхэлъ орэдыр цӀыф купышхомэ зыфызэхалъхьэгъэ Даутыр арба ар?»+

6Арти Ахыщ Даут къеджи риӀуагъ: «Зиусхьаныр зэрэщыӀэр сэӀо! Шъыпкъагъэ пхэлъышъ, тызэгъусэу заом тызэдыӀухьэу тыкъызэдыӀукӀыжьщтыгъэмэ сигопэщтгъэ, сыда пӀомэ садэжь укъызыкӀуагъэм къыщегъэжьагъэу непэ къызынэсыгъэм мыхъун гори пхэслъэгъуагъэп, ау типщымэ агу урихьырэп. 7Арышъ, джы гъэзэжьи, зыгъэрэхьати кӀожь, фылистмэ япщыхэм агухэр къащымыгъахь». 8Даут Ахыщ риӀуагъ: «Сыда сшӀагъэри, уинэплъэгъу сыкъызиуцуагъэмрэ непэрэ азыфагу уиӀумэт мыхъунэу хэплъэгъуагъэри, сыд пае сизиусхьан ипыйхэм сязэонэу ащ сыкӀымыгъущта?» 9Арти Ахыщ Даут къыриӀожьыгъ: «Зиусхьаным имэлэӀич фэдэу сыоплъышъ, сэркӀэ узэрэшӀур пшӀошъ гъэхъу; ау фылистмэ япщыхэм аӀуагъ: „Ар тигъусэу заом къыддэрэмыкӀу“+. 10Арышъ, ори уизиусхьанэу Саул ипщылӀщтыгъэхэу уигъусэхэми пчэдыжьым жьэу шъукъэтэдж[*], Пчэдыжьым шъукъыкӀэтаджи, нэф къызэрэшъэу шъукӀожь».

11ЕтӀанэ Даути ицӀыфхэри фылист чӀыгум агъэзэжьынэу пчэдыжьым къэтэджыгъэх. Фылистхэр ИзрыӀэл кӀуагъэх.

ЯщэкӀэнэрэ шъхьэр

Ӏамалэкъхэм зэратекӀуагъэхэр

30^1Даутрэ ицӀыфхэмрэ Цыкълагъ зэкӀохэм ыуж мэфищ тешӀагъэу Ӏамалэкъхэр къыблэ лъэныкъомкӀэ хэгъэгум къытебэнагъэх. Къалэу Цыкълагъ аубыти тырагъэстыкӀыгъ+. 2Бзылъфыгъэхэри къалэм адрэ дэсыгъэхэри, анахь цӀыкӀум къыщегъэжьагъэу анахь иным нэсыжьэу, амыукӀхэу, гъэрэу зыдыращажьэхи ягъогу техьажьыгъэх. 3Даутрэ ащ ицӀыфхэмрэ а къалэм зыдахьэхэм машӀокӀэ ар тырагъэстыкӀыгъагъ, ахэм яшъузхэр, яшъаохэр, япшъашъэхэр зэгъусэхэу гъэрэу Ӏуафыгъагъэх. 4Арти Даути игъусагъэхэми хьадэгъэшхо къаӀати, гъын амылъэкӀыжьыфэ гъыгъэх. 5Даут ишъузитӀуи гъэрэу аубытыгъагъэх: ИзрыӀэл щыщ АхъынэӀамрэ Къармэл щыщэу, Нэбал игощагъэу, шъузабэу къэнэгъэ Абигаилрэ+. 6КъащышӀыгъэм апсэ хигъэӀэжьыгъэхэти, нэбгырэ пэпчъ ыкъохэмрэ ыпхъухэмрэ ыгу афэгъущтыгъэти, мыжъокӀэ еохэзэ аукӀынэу цӀыфхэр зэрэфэягъэм Даут гузэжъогъу хидзагъ. Ау къыщышӀыгъэм еуцолӀэнымкӀэ и-Зиусхьанэу Тхьэм фыриӀэ шӀошъхъуныгъэм Даут кӀуачӀэ къызхыригъэгъотэжьыгъ.

7Ахъымэлэх ыкъо къурмэнышӀэу Абыетар мыжъогъуазэр къыхьынэу Даут риӀуагъ. Абыетар мыжъогъуазэр Даут къыфихьыгъ+. 8ЕтӀанэ «Мы дзэ мацӀэм ыуж сихьащта, сылъежьэмэ, сыкӀэхьашъущта?» ыӀуи, Даут Зиусхьаным еупчӀыгъэти, джэуап къыритыжьыгъ: «Ары, ыуж ихь, уакӀэхьащт, къатепхыжьыщт». 9Арти Даутрэ игъусэгъэ дзэкӀолӀ нэбгырэ шъихымрэ ежьагъэх; псы игъукӀыгъэу Бэсэр ылъэгу зынэсхэм, пшъыгъэхэти, къэуцугъэх+. 10ЕтӀанэ Даутрэ нэбгырэ шъиплӀымрэ апэ рагъэхъугъ. Нэбгырэ шъитӀум псы игъукӀыгъэу Бэсэр ылъэгу зэпачынэу кӀуачӀэ яӀэжьыгъэпти, а чӀыпӀэм къыщыуцугъэх. 11КӀохэ пэтзэ зы мысырылӀ горэ шъофым апэ къыщифагъэти Даут дэжь къащагъ. Ащ хьалыгъу зыратым, ышхыгъ, псыри тыришъухьажьыгъ; 12шхынцумпэр зыдэлъ хьалыгъу ӀашӀуитӀурэ сэнэшъхьэгъэгъугъэ блэритӀурэ ратхи рагъэшхыгъ. ЕтӀанэ зэшхэм, чэщ-мэфищым хьалыгъуи пси Ӏуфэгъагъэпти, ыкӀуачӀэ къихьажьыгъ. 13Даут ащ еупчӀыгъ: «Хэтмэ уащыща, тыда узщыщыр?» Адрэм къыриӀожьыгъ: «Сэ мысыр лъэпкъым сыщыщ кӀал, Ӏамалэкъ горэм сырипщылӀ, мэфищэ сысымэджагъэти сизиусхьан сыкъычӀидзыжьыгъ. 14Къырэт лъэпкъыр зыщыпсэурэ чӀыпӀэм икъыблэ, Ехъуд хэкуми, Къалэб икъыбли тарыхьэщтыгъэ, Цыкълагъ машӀокӀэ тедгъэстыкӀыгъ»+. 15Даут ащ риӀуагъ: «А дзэм сепщэлӀэщта?» Адрэм къыӀуагъ: «СымыукӀынэу, сизиусхьан семытыжьынэу Тхьэ къапӀомэ, а дзэм уесщэлӀэщт»+.

16[*] ЕтӀанэ ар ащ ыщагъ; мары Ӏамалэкъхэр, а хэгъэгум щизэрэтэкъухьагъэхэу ешъох, ешхэх, фылистхэм ячӀыгурэ Ехъуд хэкумрэ мылъкушхо къызэраращыгъэр агъэмэфэкӀы. 17Даут ахэм атебани, пчыхьэ чэпэзэхэогъум къыщегъэжьагъэу ятӀонэрэ мафэм ипчыхьэ нэс язэуагъ, махъшэмэ затезыдзи хэлъэдэжьыгъэ кӀэлэ шъиплӀым анэмыкӀэу, ахэм ащыщ гори псэоу ӀэкӀэкӀыжьыгъэп. 18Ӏамалэкъмэ аштэгъагъэхэр зэкӀэ Даут къатырихыжьыгъ, ишъузитӀуи Даут къатырихыжьыгъ. 19Арти зи ахэм ашӀокӀодыгъэп, акъохэми, апхъухэми, Ӏамалэкъмэ атырахыгъагъэми ащыщ гори ахэмызэу зэкӀэри Даут ыӀэ къыригъэхьажьыгъ. 20Былымхэри, пчэн-мэлхэри Даут къатырихыгъэх, ежьхэм ябылымхэм ахэр апэ итхэу, «Мыхэр Даут къатырихыгъэх» аӀозэ, къафыщтыгъэх.

21ЕтӀанэ Даут псы игъукӀыгъэу Бэсэр ылъэгу къимыкӀышъугъэгъэ нэбгырэ шъитӀум къякӀолӀэжьыгъ, ахэр Даут къыпэгъокӀыгъэх. А цӀыфхэм якӀуалӀи Даут сэлам арихыгъ. 22Арти Даут игъусэмэ ахэтыгъэ цӀыф бзаджэхэм аӀуагъ: «Зэрэтимыгъусагъэхэм пае къатетхыгъэ мылъкур ахэм адэдгощыщтэп; шъхьадж ишъузрэ икӀалэхэмрэ ерэштэжьхи, зырарэгъэхь». 23Ау Даут къыӀуагъ: «Сикъошхэр, Зиусхьаным мыр къызытитыгъэм, псэоу тыкъызигъэнэжьыгъэм, къытэзаощтыгъэ дзэр тӀэ къызырилъхьагъэм ауж арэущтэу шъумышӀы. 24Хэта ащ фэдэ ӀофымкӀэ къыжъудезгъэштэщтыр? Заом щыӀагъэхэм атефэрэ Ӏахьэм фэдиз ӀапӀэхэм къапэдгъэнэгъагъэхэм атефэу зэкӀэми зэфэдэу афэдгощын фае». 25Джащ къыщегъэжьагъэу ыужми джары зэрашӀыщтыгъэр; ИзраилкӀэ хабзэу ыкӀи бзыпхъэу ар джы къызнэсыгъэми агъэуцугъ.

26ЕтӀанэ Даут Цыкълагъ къакӀуи, мылъкоу къатырихыгъэм щыщ иныбджэгъу ехъуд анахьыжъ упчӀэжьэгъухэм афаригъащи араригъэӀуагъ: «Зиусхьаным ипыйхэм къатетхыгъэм щыщ шӀухьафтынэу къышъосэты». 27Зыфаригъэщагъэхэр зыщыпсэущтыгъэхэр Бэтэл, къыблэмкӀэ щыӀэ Рамот, Ятыр, 28ӀарэӀэр, Сифмэт, АштымаӀ, 29Рахэл, ерахъмыелхэм якъалэхэм, къэнхэм якъалэхэм,+
30Хъорым, БорӀащан, Ӏатэх, 31Хъэурэн, ежь Даутрэ ицӀыфхэмрэ зынэсыгъэ чӀыпӀэ пстэури.

ЯщэкӀэнэрэ зырэ шъхьэр

Саулрэ икӀалэхэмрэ хьадэгъур къызэрафэкӀуагъэр

31^1Джащ фэдизым фылистхэр Израилым къезэуагъэх, фылистхэм защаухъумэнэу израилылӀмэ къыкӀатхъужьыгъэти, къушъхьэу ГъылбэуаӀ къыщызэхакъутагъэх+. 2Фылистхэр Саулрэ ыкъохэмрэ къакӀэхьагъэх, Саули, икӀалэхэу Ионэтани, Абинэдауи, МэлкъэшыуаӀи фылистхэм аукӀыгъэх+. 3Саул пэшӀуекӀорэ заор пхъэшагъэ, щэбзащэхэмкӀэ охэрэм щабзэхэр къытырагъафэхи, хьылъэу ар къызэхауӀыхьагъ. 4Арти Саул иашъоджэнэзехьэ риӀуагъ: «Сунэт амышӀыгъэхэр къакӀохэу, самыукӀэу, къызрэмыджэгуфэхэкӀэ, уичатэ къихи сылӀ». Ау иашъоджэнэзехьэ лъэшэу щынэщтыгъэти, ащ фэягъэп. Арти Саул ежь ичатэ къырихи, ащ зытыридзэжьыгъ+. 5Саул зэрэлӀагъэр иашъоджэнэзехьэ зелъэгъум, ежьми ичатэ зытыридзэжьи зырилӀыжьыгъ. 6Джаущтэу а мафэм Саули, икӀэлищи, иашъоджэнэзехьи, зэкӀэ ицӀыфхэри зэрэзэгъусэхэу хэкӀодагъэх. 7КӀэим къыкӀэрысыгъэ, Иордан ыкӀыбкӀэ щыпсэущтыгъэхэ израил цӀыфхэм израил дзэкӀолӀхэм къызэрэкӀатхъужьыгъэр, Саулрэ икӀалэхэмрэ зэрэщымыӀэжьхэр къызалъэгъум, якъалэхэр къабгынэхи, ашъхьэ рахьыжьэжьыгъ. Фылистхэр къакӀохи ахэм адэтӀысхьагъэх.

8КъыкӀэлъыкӀорэ мафэм аукӀыгъэхэр ахъункӀэнхэу фылистхэр къэкӀуагъэхэти, къушъхьэу ГъылбэуаӀ щыфэхыгъэ Саули икӀэлищи къагъотыжьыгъэх. 9Арти ащ ышъхьэ шӀуаупкӀи, иашъоджанэ щахи, ятхьэ нэпцӀхэр зычӀэт унэхэмрэ цӀыфхэмрэ къэбарыр алъыӀэсыным пае зэрэфылист чӀыгоу мэкъэгъэӀухэр къащырагъэкӀокӀыгъэх+. 10ЕтӀанэ ащ иашъоджанэ гъэбэжъугуащэу Астарт итхьалъэӀупӀэ чӀалъхьи, ихьадэ къалэу Бэтщан идэхьапӀэ дэжь дэпкъым щыпалъагъ. 11Ащ ыуж фылистхэм Саул рашӀагъэм икъэбар ГъылыӀад ит къалэу Яощ дэсхэм зэхахыгъэти,+
12лӀыгъэ зыхэлъ цӀыфхэр зэкӀэ къежьэхи, чэщ ренэм къакӀохэзэ, Саулрэ икӀалэхэмрэ яхьадэхэр Бэтщан идэпкъ къыпахыжьхи, Яощ къагъэзэжьи, ахэр ащ щагъэстыжьыгъэх+. 13ЕтӀанэ яхьадэкъупшъхьэхэр Яощ дэт чъыгаем ычӀэгъ щычӀатӀэжьхи, мэфиблэ анэкӀыгъ.

* 1:5 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [ащ сабыйхэр иӀагъэпти]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 1:9-11 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [сани шъуати ар яшъощтэп]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 1:25 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Ар къащи Зиусхьаным ыпашъхьэ рагъэуцуагъ; мэфэ гъэнэфагъэхэм Зиусхьаным фишӀыщтыгъэ къурмэныр ащ ятэ къурмэн ышӀыгъ. ЕтӀанэ кӀалэр къащагъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 2:10 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Зиусхьаныр шыихъ. Губзыгъэр зэрэгубзыгъэм пае къызщэрэмытхъужь, къарыушӀури зэрэкъарыушӀум пае къызщэрэмытхъужь, байри зэрэбаим пае къызщэрэмытхъужь. Ау къызщытхъужьынэу зышӀоигъор Зиусхьаныр къызэрэгурыӀорэмрэ зэришӀэрэмрэ пае къызщэрэтхъужь]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 2:10 Тхьэихэх – мы къэӀуакӀэм пае джуртыбзэм гущыӀэу Мэшыяхъ, урымыбзэм Христос ащагъэфедэ. ГущыӀитӀуми къарыкӀрэр: дагъэр зыщафагъэр. Мэхьанэ шъыпкъэу иӀэр: Тхьэм къахихыгъэр.

* 2:24 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [ащ фэдэу шъумышӀэ, сыда пӀомэ шъощ пае къэбар дэгъоп зэхэсххэрэр]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 2:32 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым мы гущыӀэхэм къарыкӀрэр къыбгурыӀонэу зэхэугуфыкӀыгъэу итэп. Урыс синодальнэ Библием зэрэхэтыр: [СипсэупӀэ итхьамыкӀагъо о къэплъэгъужьыщт].

* 2:33 Ижъырэ Ӏэпэрытххэм къэӀокӀэ зэфэшъхьафхэр мыщ дэжьым ащыряӀэх. Урыс синодальнэ Библием зэрэхэтыр: [Уибын щыщ пстэури сикъурмэншӀыпӀэ Ӏусщыщтхэп, унапӀэхэр къэонтэгъунхэм, упсэ ухэӀэжьыным пае].

* 3:3 Пхъонтэ лъапӀ – Тхьэм Мосэ унашъоу къыфишӀыгъэм тетэу пхъонтэ лъапӀэр пхъэм хишӀыкӀыгъагъ. Пкъыгъо лъапӀэхэмрэ Тхьэм иунэшъуипшӀ зытетхэгъэ мыжъобгъуитӀумрэ ащ дэлъыгъэх. Еплъ: «Мосэ иятӀонэрэ тхылъ» (25:10-22; 37:1-9); Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр 8:9.

* 3:21 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Арти Самуел Зиусхьаным зэритхьэлӀыкӀор зы къуапэм къыщегъэжьагъэу адрэ къуапэм нэсыжьэу зэрэ-Израилэу ашӀошъ щыхъугъ. Алый жъы дэдэ хъужьыгъагъ, ащ ыкъохэм Зиусхьаным ыпашъхьэ псэкӀодышхо джыри щызэрахьэщтыгъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 4:4 Къэрыубхэр – ошъогу псэушъхьэ тэмабгъох. Ахэм ятеплъэ зиӀэу дышъэм хэшӀыкӀыгъэхэр тӀу хъухэу Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ шъхьащытыгъэх. Къэрыубмэ атамэхэр Тхьэр зыдэщыӀэ чӀыпӀэу ары зэралъытэрэр. Еплъ: «Мосэ иятӀонэрэ тхылъ» (25:18-20; 37:7-9).

* 4:21 Ихабодым къикӀырэр щытхъум къыбгынагъэр.

* 5:6 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [хэгъэгу кӀоцӀыр цыгъохэм зэлъакӀугъ, къалэр гукӀодыгъом зэлъиштагъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 6:1 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [а чӀыпӀэр цыгъохэм зэлъакӀугъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 6:15 Лэуйхэр – джуртхэм якъурмэнышӀ лъэпкъэу Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ зезыхьэщтыгъэхэр ары; егъапш: Мосэ ияплӀэнэрэ тхылъ 3:6-8.

* 6:19 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [БэтщэмэщылӀхэм ащыщэу Ехъоный ыкъохэу Зиусхьаным ипхъонтэ лъапӀэ теплъагъэхэм зыгъэгушӀонхэ къяхъулӀагъэп]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 7:3 Астарт – Астартрэ БэӀалрэ КъокӀыпӀэ Благъэм щыпсэущтыгъэ ижъырэ лъэпкъхэр тхьэу зэлъэӀущтыгъэхэм ащыщых. Астарт гъэбэжъугощагъ, БэӀал ощхымрэ хыоешхомрэ ятхьэу алъытэщтыгъ.

* 7:4 БэӀал – егъапш Астарт.

* 7:8 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Арти Самуел ыӀуагъ: «Си-Зиусхьанэу Тхьэр къэсыбгынэнэуи, шъощ пае Тхьэм семылъэӀунэуи Тхьэм ерэмышӀ!»] Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 7:12 АбэнхъаӀэзэрым къикӀырэр – ӀэпыӀэгъум имыжъу.

* 9:25 Мы стихыр Септуагинтым – урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыгъэ Ӏэпэрытхым зэрэхэтым фэдэу зэдзэкӀыгъэ хъугъэ. Ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым зэрэхэтыр мары: [Саулрэ Самуелрэ унашъхьэм щызэдэгущыӀагъэх].

* 10:1 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Зиусхьаным иизраил лъэпкъ пачъыхьагъур дызепхьащт, цӀыфхэр къэзыуцухьэрэ пыйхэм ащыуухъумэщтых. ИкӀэн урипачъыхьэнэу укъызэрахихыгъэм ишыхьатри мары]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 13:1 Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым Саул ыныбжь зыфэдизыгъэр гъэнэфагъэу къырахыжьышъугъэп. Саул илъэс пчъагъэу зэрэпачъыхьагъэм ехьылӀагъэу къэбар зэфэшъхьафхэр щыӀэх: егъапш Апостолхэм Ӏофэу ашӀагъэхэр 13:21. УрымыбзэкӀэ зэрадзэкӀыгъэ Ӏэпэрытхым техыгъэ урыс синодальнэ Библием апэрэ стихыр зэритыр мары: Саул пачъыхьэу зытехьагъэм илъэс тешӀагъэу, адрэ илъэсми ар Израилым ипачъыхьагъэу Саул джуртмэ нэбгырэ минищ къахихыгъ.

* 13:3 Гъоупщынэр – джуртхэм къэбар ашӀэным пае запщэхэзэ агъэфедэщтыгъэ тӀыбжъэ гъэщыгъэр. Зао къызежьэкӀэ, мэфэкӀ зыхъукӀэ е нэмыкӀ хъугъэ-шӀагъэ горэхэм яхьылӀагъэу тӀыбжъэмкӀэ макъэ арагъэӀущтыгъэ.

* 13:15 Мы чӀыпӀэр урымыбзэкӀэ зэрадзэкӀыгъэ Ӏэпэрытхым зэритым техыгъэу урыс синодальнэ Библием щызэдзэкӀыгъ: «Хэмылъэдэжьыгъэ цӀыфхэр Саул гъусэ фэхъухи, къязэонэу къакӀощтыгъэ пыидзэм пэгъокӀынхэу Гъылгъал къыдэкӀхи, Бынямин хэкум ит къалэу ГъыбӀэ ылъэныкъокӀэ ежьагъэх».

* 14:23 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Саул идзэ нэбгырэ минипшӀ фэдиз хэтыгъ. Къушъхьэлъэ чӀыпӀэу Ефраим ит къалэ пэпчъ заор щыкӀуагъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 14:41 Тхьэм ыӀорэр ышӀэным пае къурмэнышӀым мыжъо лъапӀэхэу уримымрэ туммимымрэ пхъэдзым рилъхьэщтыгъэх. Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым ахэм яхьылӀагъэу зыпари итэп. Ижъырэ урымыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым ахэм ягугъу къызэрэщишӀырэм фэдэу зэтыдзэкӀыжьыгъ. Урыс синодальнэ Библием уримымрэ туммимымрэ яхьылӀагъэу зыпари итэп. Ау скобкэм зэрэдэтыр мары: [Сыд пае уиӀумэт непэ джэуап къемытыжьыгъа? Сэра лажьэр зиер хьаумэ скъоу Ионэтана? Зиусхьанэу Израилым и-Тхь! Зытет шъыпкъэр къэгъэнаф. Уиизраил лъэпкъ илажьэмэ, ащ зегъэукъэбз].

* 15:3 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [яеу зыпари къэмышт, яӀэр зэкӀэ кӀодыкӀае игъаф, бгыбзэ атеӀу]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 17:36 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [СэрэкӀуи ар хэсэрэгъафа Израилым ынапэу тырахыгъэр къытехьажьыным пае? Армырмэ хэт щыща а сунэт амышӀыгъэр?] Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 21:1 Мы стихыр Септуагинтым – ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытхым техыгъэу урысыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэм ия 20-рэ шъхьэ ия 43-рэ стихэу щыт.

* 24:1 Мы стихыр ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым ия 23-рэ шъхьэ ия 29-рэ стихэу щыт. АдыгабзэмкӀэ зэдзэкӀыгъэр урыс синодальнэ Библием техыгъэу ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытхым зэритым фэд.

* 29:10 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [чӀыпӀэу шъуфэзгъэнэфагъэм шъукӀожь, угу Ӏэягъэ къысфимыгъэлъ, сыда пӀомэ сэркӀэ о ухъупхъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

* 30:16 Мы чӀыпӀэм мыщ фэдэ къэӀуакӀи иӀ: [Даут тхьэлъанэ ащ фишӀыгъ]. Мы къэӀуакӀэр ижъырэ урымыбзэмкӀэ зэрадзэкӀыжьыгъэ Ӏэпэрытх горэхэм ахэт, ау ижъырэ джуртыбзэмкӀэ атхыгъэ Ӏэпэрытхым хэтэп.

+ 1:3 МысырикӀыжь 23:15, Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:5-7

+ 1:4 Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:17-18
+ 1:8 Рут 4:15
+ 1:9 1СА 12:7, 1СА 15:20
+ 1:11 УблапӀэ 28:20
+ 1:18 Рут 2:13
+ 2:1 Лука 1:46-55, Орэд ЛъапӀэхэр 33:3

+ 2:2 МысырикӀыжь 15:11, Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:31

+ 2:4 Орэд ЛъапӀэхэр 36:15, Орэд ЛъапӀэхэр 75:4

+ 2:5 Орэд ЛъапӀэхэр 67:7, Орэд ЛъапӀэхэр 112:9,

+ 2:6 Хэбзэ тхыжьыгъэр 32:39

+ 2:7 Орэд ЛъапӀэхэр 74:8

+ 2:8 Орэд ЛъапӀэхэр 106:41, Орэд ЛъапӀэхэр 112:7, Орэд ЛъапӀэхэр 112:7-8, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 8:29, Орэд ЛъапӀэхэр 23:2, Орэд ЛъапӀэхэр 101:26, Орэд ЛъапӀэхэр 103:5

+ 2:9 Орэд ЛъапӀэхэр 90:11, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 2:8, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 4:19,

+ 2:10 1СА 7:10, Орэд ЛъапӀэхэр 17:14, Орэд ЛъапӀэхэр 95:13

+ 2:12 Хэбзэ тхыжьыгъэр 13:13
+ 2:22 МысырикӀыжь 38:8
+ 2:26 Лука 2:52

+ 2:27 1ПА 13:1, МысырикӀыжь 4:14, МысырикӀыжь 4:27

+ 2:28 МысырикӀыжь 28:1,

+ 2:30 МысырикӀыжь 27:21, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 4:8,

+ 2:31 1ПА 2:27
+ 2:34 1СА 4:11
+ 2:35 1ПА 2:35

+ 3:1 Орэд ЛъапӀэхэр 73:9, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 29:18,

+ 3:11 2ПА 21:12,
+ 3:17 Рут 1:17
+ 3:18 2СА 10:12, 2СА 15:26
+ 3:19 1СА 9:6
+ 4:4 МысырикӀыжь 25:22
+ 4:11 1СА 2:34
+ 4:15 1ПА 14:4
+ 4:20 УблапӀэ 35:17
+ 4:22 Орэд ЛъапӀэхэр 77:61

+ 6:6 МысырикӀыжь 8:15, МысырикӀыжь 8:32, МысырикӀыжь 12:31

+ 6:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 21:3
+ 6:19 МысырикӀыжь 19:21,
+ 7:1 2СА 6:3,
+ 7:3 Хэбзэ тхыжьыгъэр 30:1-10, 1ПА 8:48,
+ 7:6 2СА 14:14, 2СА 23:16,
+ 7:9 Орэд ЛъапӀэхэр 98:6
+ 7:10 1СА 2:10, Орэд ЛъапӀэхэр 17:15
+ 7:12 УблапӀэ 28:18, УблапӀэ 35:14,

+ 8:3 МысырикӀыжь 23:8, Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:19

+ 8:5 Хэбзэ тхыжьыгъэр 17:14,
+ 8:11 Хэбзэ тхыжьыгъэр 17:16-20, 1СА 14:52
+ 8:14 1ПА 21:1-16
+ 8:18 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 1:28,
+ 9:1 1СА 14:51,
+ 9:4 2ПА 4:42
+ 9:6 1СА 3:19
+ 9:12 1ПА 3:2
+ 9:16 МысырикӀыжь 2:24-25, МысырикӀыжь 3:9

+ 10:1 1СА 9:16, 1СА 16:13, 2СА 2:4, 1ПА 1:34, 2ПА 9:3

+ 10:2 УблапӀэ 35:19

+ 10:12 1СА 19:24

+ 10:24 2СА 16:16, 1ПА 1:25, 1ПА 1:31, 1ПА 1:39, 2ПА 11:12,

+ 10:25 Хэбзэ тхыжьыгъэр 17:14-20
+ 10:27 Хэбзэ тхыжьыгъэр 13:13
+ 11:1 1СА 31:11-13
+ 11:6 1СА 10:10
+ 11:8 1СА 15:4, 2СА 24:9
+ 11:14 1СА 10:8
+ 12:1 1СА 8:5, 1СА 10:24
+ 12:3 Хэбзэ тхыжьыгъэр 16:19,

+ 12:8 УблапӀэ 46:6-7, МысырикӀыжь 2:23, МысырикӀыжь 12:36, МысырикӀыжь 12:51

+ 12:11 1СА 7:10
+ 12:12 1СА 11:1, 1СА 8:19
+ 12:15 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:15
+ 12:21 Хэбзэ тхыжьыгъэр 11:16, 1 Кор. 8:4
+ 12:22 Орэд ЛъапӀэхэр 93:14, Рим. 11:2
+ 12:23 1ПА 8:36,
+ 12:24 Хэбзэ тхыжьыгъэр 10:12,
+ 13:8 1СА 10:8
+ 13:13 2СА 24:10,

+ 13:14 Орэд ЛъапӀэхэр 88:20-21, Апостол. 13:22

+ 14:3 МысырикӀыжь 28:6, 1СА 2:18, 1СА 22:1, 1СА 1:3

+ 14:11 1СА 13:6

+ 14:33 УблапӀэ 9:4, Хэбзэ тхыжьыгъэр 12:23-24

+ 14:37 1СА 28:6

+ 14:42 Юныс 1:7

+ 14:45 2СА 14:11, 1ПА 1:52, Лука 21:18, Апостол. 27:34

+ 14:47 2СА 8:3, 2СА 10:6

+ 14:48 1СА 15:3, 1СА 15:7

+ 14:49 1СА 31:2, 1СА 18:17-28, 1СА 19:11-17, 2СА 3:13-16, 2СА 6:16-23

+ 14:50 2СА 2:8
+ 14:51 1СА 9:1,
+ 14:52 1СА 8:11
+ 15:1 1СА 9:16, 1СА 10:1

+ 15:2 МысырикӀыжь 17:8-16, Хэбзэ тхыжьыгъэр 25:17-19

+ 15:4 1СА 11:8
+ 15:7 УблапӀэ 2:11, УблапӀэ 25:18
+ 15:8 МысырикӀыжь 17:14,
+ 15:10 УблапӀэ 6:6

+ 15:22 ДжакӀо 4:17, Орэд ЛъапӀэхэр 39:7-8, Орэд ЛъапӀэхэр 49:8-14, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 21:3, Евр. 10:6

+ 15:23 1СА 13:14
+ 15:27 1ПА 11:30-31
+ 15:28 1СА 13:14, 1СА 28:17
+ 15:29 Тит 1:2
+ 15:35 1СА 19:24
+ 16:1 1СА 9:16, 1СА 10:1
+ 16:6 1СА 17:13,
+ 16:7 1ПА 8:39, Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 21:2,
+ 16:9 2СА 13:3, 2СА 21:21,
+ 16:13 1СА 10:1,
+ 16:17 2ПА 3:15
+ 17:7 2СА 21:19,
+ 17:8 1СА 8:17
+ 17:13 1СА 16:6-10,
+ 17:18 УблапӀэ 37:14
+ 17:25 1СА 18:17-19
+ 17:44 Хэбзэ тхыжьыгъэр 28:26
+ 17:45 Орэд ЛъапӀэхэр 19:8
+ 17:46 1ПА 18:36
+ 17:47 Орэд ЛъапӀэхэр 43:7,
+ 17:50 2СА 23:21
+ 17:54 2СА 5:6
+ 17:55 1СА 14:51, 2СА 2:8
+ 18:1 1СА 20:17, 2СА 1:26
+ 18:6 МысырикӀыжь 15:20
+ 18:7 1СА 21:12, 1СА 29:5
+ 18:10 1СА 16:14
+ 18:14 2СА 7:9
+ 18:17 1СА 14:49, 1СА 17:25, 1СА 25:28
+ 18:18 1СА 9:21, 2СА 7:18
+ 18:19 2СА 21:8
+ 18:25 УблапӀэ 34:12, 2СА 3:14
+ 19:5 1СА 17:48-49
+ 19:9 1СА 16:14, 1СА 18:10

+ 19:11 Орэд ЛъапӀэхэр 58:1, 1СА 14:49, 1СА 18:20-28, 2СА 6:16-23

+ 19:12 Апостол. 9:25
+ 19:18 1СА 7:17
+ 19:24 1СА 10:11-12
+ 20:1 1СА 7:17
+ 20:8 2СА 14:32
+ 20:15 2СА 9:1, 2СА 21:7
+ 20:17 1СА 18:1, 2СА 1:26
+ 20:25 1СА 14:50-51
+ 21:7 Маттэ 12:3, Марк 2:25, Лука 6:3
+ 21:8 1СА 22:9, Орэд ЛъапӀэхэр 51:2
+ 21:10 МысырикӀыжь 28:6, 1СА 2:18, 1СА 17:51
+ 21:11 1СА 27:2, 1ПА 2:39
+ 21:12 1СА 18:7, 1СА 29:5
+ 21:14 Орэд ЛъапӀэхэр 33:1

+ 22:1 2СА 23:13, Орэд ЛъапӀэхэр 56:1, Орэд ЛъапӀэхэр 141:1

+ 22:5 2СА 24:11,
+ 22:8 1СА 18:3
+ 22:9 1СА 21:8, Орэд ЛъапӀэхэр 51:2
+ 22:10 1СА 21:7, 1СА 21:10
+ 22:18 МысырикӀыжь 28:6, 1СА 2:18
+ 22:20 1СА 23:6
+ 22:23 1ПА 2:26
+ 23:6 1СА 22:20, МысырикӀыжь 28:6, 1СА 2:18
+ 23:9 1СА 30:7
+ 23:13 1СА 22:2, 1СА 25:13, 1СА 27:2
+ 23:14 Орэд ЛъапӀэхэр 62:1
+ 23:17 1СА 24:21
+ 23:18 1СА 18:3, 1СА 20:8
+ 23:19 1СА 26:1, Орэд ЛъапӀэхэр 53:1-2
• 24:1 1СА 26
+ 24:6 2СА 24:10
+ 24:7 1СА 26:9, 2СА 1:14
+ 24:8 Орэд ЛъапӀэхэр 7:5
+ 24:12 Орэд ЛъапӀэхэр 58:4
+ 24:13 УблапӀэ 16:5
+ 24:20 Рут 2:12
+ 24:21 1СА 23:17
+ 25:1 1СА 7:17, УблапӀэ 21:21,
+ 25:17 Хэбзэ тхыжьыгъэр 13:13
+ 25:22 1СА 3:17
+ 25:23 Рут 2:10
+ 25:24 2СА 14:9
+ 25:26 2СА 18:32, Дан 4:16
+ 25:28 1СА 18:17
+ 25:43 1СА 27:3, 1СА 30:5, 2СА 2:2, 2СА 3:2,
+ 25:44 2СА 3:14-15
• 26:1 1СА 24:1-22
+ 26:1 1СА 23:19, Орэд ЛъапӀэхэр 53:1-2
+ 26:2 Орэд ЛъапӀэхэр 62:1
+ 26:5 1СА 14:50, 1СА 17:55
+ 26:6 2СА 2:18
+ 26:9 1СА 24:7, Орэд ЛъапӀэхэр 7:5
+ 26:10 1СА 31:6
+ 26:12 УблапӀэ 2:21, УблапӀэ 15:12
+ 26:21 1СА 15:24
+ 26:23 2СА 22:21, Орэд ЛъапӀэхэр 17:21
+ 27:2 1СА 23:13, 1СА 21:11, 1ПА 2:39
+ 27:3 1СА 25:43
+ 27:8 1СА 15:7
+ 27:10 1СА 30:29

+ 28:3 1СА 25:1, МысырикӀыжь 22:18, Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:10-12

+ 28:4 1СА 31:1

+ 28:6 1СА 14:37, 2СА 22:42, Орэд ЛъапӀэхэр 17:42

+ 28:14 1СА 2:19, 1СА 15:27
+ 28:15 1СА 18:12
+ 28:17 1СА 15:28
+ 28:18 1СА 15:29
+ 28:19 1СА 31:2, 1СА 31:4
+ 29:5 1СА 18:7, 1СА 21:12

+ 29:9 2СА 14:17, 2СА 14:20, 2СА 19:27, Гал. 4:14

+ 30:1 1СА 27:6-7

+ 30:5 1СА 25:43

+ 30:7 1СА 22:20, 1СА 23:6, МысырикӀыжь 28:6, 1СА 2:18, 1СА 23:9

+ 30:9 1СА 23:13

+ 30:14 2СА 8:18, 2СА 15:18, 2СА 20:7, 2СА 20:23, 1ПА 1:38, 1СА 27:10,

+ 30:15 Хэбзэ тхыжьыгъэр 23:15-16
+ 30:29 1СА 27:10
+ 31:1 1СА 28:4
+ 31:2 1СА 14:49,
+ 31:4 2СА 1:10
+ 31:9 2СА 1:20
+ 31:11 1СА 11:1-11, 2СА 21:10
+ 31:12 2СА 21:12,

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=ADG

ГущыӀалъ

ГущыӀалъ

1. А

2. Б

3. З

4. Къ

5. Къу

6. Л

7. Лъ

8. М

9. Т

10. У

11. Хь

12. Ч

13. Шъ

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Астарт (1СА 7:3; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – КъокӀыпӀэ Благъэм щыпсэущтыгъэ ижъырэ лъэпкъхэр тхьэу зэлъэӀущтыгъэхэм ащыщ. Астарт гъэбэжъугощагъ.

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

БэӀал (1СА 7:4; 2СА 5:20; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – КъокӀыпӀэ Благъэм щыпсэущтыгъэ ижъырэ лъэпкъхэр тхьэу зэлъэӀущтыгъэхэм ащыщ. БэӀал ощхымрэ хыоешхомрэ ятхьэу алъытэщтыгъ. БэӀал къэнэӀанхэм ятхьэ шъхьаӀэщтыгъ.

Зиусхьан

(1СА 1:3; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Тхьэм изэрэщыт къызэрыпӀон плъэкӀыщт амалхэм ащыщ. Адыгэ гущыӀэу «Зиусхьаным» мэхьанэу иӀэм зэфэмыдэ джурт гущыӀитӀумэ къарыкӀрэр къеты. Апэрэр – «Адонай», Тхьэр зэрэлъэрыхьэр, Ар зэрэфэшӀыгъэр мэхьанэу иӀ. ЯтӀонэрэ гущыӀэмкӀэ Тхьэм ыцӀэ къыраӀо, ащ къикӀырэр «егъашӀэм щыӀэ зэпытыр». Джуртхэм мы гущыӀэр зэрялъэпӀэдэдэм къыхэкӀэу амакъэ Ӏоу къаӀорэп. Джурт Ӏэпэрытххэм Тхьэм ыцӀэ защыхэтхэгъэ чӀыпӀэм къызысхэкӀэ, ащ пае гущыӀэу «Адонай» къаӀо. АдыгабзэкӀэ ащ къикӀырэр «Зиусхьан».

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Зыуукъэбзын (1СА 7:1; 16:5) – цӀыфым дэигъэ хэмылъэу, псэкӀодышӀгъэ имыӀэу Тхьэм ыпашъхьэ итыныр ифэшъуашэу хъуным пае дин Ӏофтхьэбзэ гъэнэфагъэу зэшӀуахрэр.

Къэрыубхэр

(1СА 4:4; 2СА 6:2; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – ошъогу псэушъхьэ тэмабгъох. Ахэм ятеплъэ зиӀэу дышъэм хэшӀыкӀыгъэхэр тӀу хъухэу Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ шъхьащытыгъэх. Къэрыубмэ атамэхэр Тхьэр зыдэщыӀэ чӀыпӀэу ары зэралъытэрэр.

Къурмэн

(1СА 1:3; 2СА 6:13; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – диным епхыгъэ Ӏофтхьабз. ЦӀыфым Тхьэм дыриӀэ зэфыщытыкӀэхэр зэщымыкъонхэм, зыпкъ итынхэм, ипсэкӀодшӀыгъэхэр къыфигъэгъунхэм апае зы нэбгырэм е зэрэджурт лъэпкъэу былымхэр, фышъхьэ лэжьыгъацэхэр, хьаджыгъэр, зэйтын дагъэр къурмэн Ащ фашӀыщтыгъэх. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан джуртхэм Тхьэм Мосэ къыфыригъэхыгъэ Хабзэм тетэу, Тхьэм къурмэнхэр фашӀыщтыгъэх. Библием къыхиубытэу Мосэ иящэнэрэ тхылъ къурмэнхэр тфэу зэтефыгъэхэу ягугъу къыщешӀы.

1. Къурмэнгъэст (машӀокӀэ агъэстырэ къурмэн) – (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 1:1-17; 1СА 6:14; 2СА 24:25; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – зэрэлъэпкъэуи нэбгырэ зырызхэми апае а зы мафэм къыкӀоцӀ тӀо, тыгъэкъокӀыгъомрэ тыгъэкъохьажьыгъомрэ атефэу, ашӀыщтыгъэ къурмэныр ары. Къурмэныр зэрэщытэу къурмэншӀыпӀэм щагъэстыщтыгъэ. Мы къурмэным адрэ къурмэн пстэумэ анахьэу мэхьанэ иӀагъ.

2. Гъомылэ тын (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 2:1-16; 1СА 2:29) – хьалыгъур къызхахырэ лэжьыгъацэхэр е лэжьыгъашъхьэхэр, джащ фэдэу зэйтын дагъэмрэ мэ ӀашӀу зыпихырэ мыстхъумрэ зигъусэхэ хьаджыгъэр, хьаджыгъэм хэшӀыкӀыгъэхэр, лъы зыкӀэмыт къурмэнкӀэ алъытэхэрэр, ары. Лъэпкъым зэрэщытэу е нэбгырэ зырызхэм япсэкӀодшӀыгъэ апае къурмэнгъэстхэр зыщашӀыхэрэм тефэу гъомылэ тынри Тхьэм фашӀыщтыгъэ.

3. ЗэгурыӀоныгъэ (мамыр) къурмэн (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 7:11-38; 1СА 10:8; 2СА 6:17) – цӀыфым ежь фаеу ышӀырэ къурмэныр. Къурмэн ашӀыгъэм ишэхэмрэ ыкӀоцӀ къырахыгъэхэмрэ къурмэнгъэстым игъусэхэу Тхьэм фагъэшъуашэхэти, зэрэщытэу къурмэншӀыпӀэм щагъэстщтыгъэх. Лэу къэнагъэр къурмэн зышӀыгъэхэм Тхьэм иунэ ыкӀоцӀ щашхыжьыщтыгъэ. Къурмэнылым ишхын Тхьэмрэ цӀыфхэмрэ язэфыщытыкӀэхэр гъэпытэгъэнхэм тегъэпсыхьэгъагъ.

4. ПсэкӀод къурмэн (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 4:1-5, 13 ) – зыгорэм ипсэкӀодшӀыгъэ къыфигъэгъуным е зиукъэбзыжьыным пае Тхьэм къурмэнэу фишӀыщтыгъэмрэ, джащ фэдэу дин мэфэкӀ мафэхэм лъэпкъым пае зэрэщытэу къурмэнэу ашӀыщтыгъэмрэ ары.

5. ПсэкӀодышӀкӀэгъожь къурмэн (Мосэ иящэнэрэ тхылъ 5:14-19; 1СА 6:3, 4, 17) – цӀыф пэпчъ псэкӀодшӀыгъэ гъэнэфагъэу ышӀыгъэм зэрэфыкӀэгъожьырэм елъытыгъэу, имэхьанэкӀэ псэкӀод къурмэным пэблагъэу ышӀщтыгъэ къурмэныр ары.

КъурмэншӀыпӀ

(1СА 7:17; 2СА 24:25; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Ӏанэу е чӀыпӀэ хэӀатыкӀыгъэу Тхьэм пае былымхэмрэ е нэмыкӀ тынхэмрэ къурмэн зыщашӀыхэрэр ары. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан къурмэншӀыпӀэм пае мыжъошхохэр къыхэӀатыкӀыгъэхэу зэтыралъхьэщтыгъэх.

КъурмэнышӀ

(1СА 1:3; 2СА 15:35; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – цӀыфхэм ацӀэкӀэ диным епхыгъэ Ӏофтхьабзэхэр зыгъэцакӀэщтыгъэр ары. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан цӀыф зырызхэм ацӀэкӀэ къурмэн ышӀыныр ащ ипшъэрылъ шъхьаӀэщтыгъ.

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Лэуйхэр (1СА 6:15; 2СА 15:24) – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан къурмэнышӀхэр къызхахыщтыгъэхэр Лэуй ибынхэм къатекӀыгъэ лӀакъор ары. Лэуй джурт лӀэкъо пшӀыкӀутӀур къызтекӀыгъэ Якъубэ ыкъо пшӀыкӀутӀумэ ащыщыгъ. Лэуй къыпыкӀыгъэх зэшхэу Мосэрэ Хьарунэрэ. КъурмэнышӀхэр къызхахыщтыгъэхэр Лэуй къыпыкӀыгъэ Хьарунэ илӀакъо щыщхэр ары ныӀэп. Лэуй къытекӀыгъэ хъулъфыгъэхэм зэкӀэми «лэуйхэр» араӀуагъ. Лэуйхэм чэтэн гъэӀагъэм, ыужкӀэ Тхьэм и-Унэу Ерыусэлэм дэтым Ӏоф ащашӀэщтыгъэ. Джащ фэдэуи Тхьэм ипхъонтэ лъапӀэ ахэм зэрахьэщтыгъэ. (Егъапш: Мосэ ияплӀэнэрэ тхылъ 3:6-8 ).

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

ЛъэгапӀ (1СА 9:12-14; 2СА 22:17; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – чӀыпӀэ хэӀатыкӀыгъэ горэхэу къурмэнхэр зыщашӀыщтыгъэхэр.

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Мыжъогъозэсын (1СА 21:10) – мыжъо сын лъапӀэ гор. Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ мыр къызэраӀощтыгъэр: афод.

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Мыжъогъуаз (1СА 23:6-9; 30:7) – Тхьэм ыӀорэр къышӀэным пае къурмэнышӀым мыжъогъуазэу пхъэдзым рилъхьэщтыгъэр ары. Ижъырэ джуртыбзэмкӀэ мыр къызэраӀощтыгъэр: афод.

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Тхьэихэх (1СА 2:10) – Тхьэм къахихыгъэр (еплъ: Шъхьэм дагъэр щыфэгъэныр).

ТхьэлӀыкӀо

(1СА 3:20; 2СА 12:1; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан иублэгъум Тхьэм тхьэлӀыкӀохэмкӀэ къэбархэр цӀыфхэм къалъигъэӀэсыщтыгъэх. Тхьэм ы-Псэ ЛъапӀэ хэлъ кӀуачӀэм ахэр къыгъэгущыӀэщтыгъэх. Израил лъэпкъыр Тхьэм фэщэгъэныр, Тхьэихэхым икъэкӀон цӀыфхэр фэгъэхьазырыгъэнхэр япшъэрылъэу тхьэлӀыкӀохэр Тхьэм къахихыщтыгъэх. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан щыӀэгъэ тхьэлӀыкӀомэ загъорэ къэхъущтхэр къаӀощтыгъэх. Ау ахэм япшъэрылъ шъхьаӀэщтыгъэр псэкӀодэу ашӀыгъэхэм пае цӀыфхэр кӀагъэгъожьынхэмрэ Тхьэ Закъом фэгъэлэжьэгъэнхэмрэ ары. Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм тхьэлӀыкӀохэм ацӀэ къызэрэщыриӀорэр: «Тхьэм икъулыкъушӀэхэр», «Тхьэм ицӀыфхэр».

Тхьэм ипхъонтэ лъапӀ

(1СА 3:3; 2СА 6:2; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм илъэхъан Тхьэм Мосэ унашъоу къыфишӀыгъэм тетэу пхъонтэ лъапӀэр пхъэм хишӀыкӀыгъагъ. Пкъыгъо лъапӀэхэмрэ Тхьэм иунэшъуипшӀ зытетхэгъэ мыжъобгъухэмрэ ащ дэлъыгъэх. (Еплъ: Мосэ иятӀонэрэ тхылъ 25:10-22; 37:1-9; Пачъыхьэмэ яхьылӀэгъэ апэрэ тхылъыр 8:9).

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Тхьэм иун, е Зиусхьаным иун (1СА 1:7; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – Тхьэм щыфэлэжьэгъэным тегъэпсыхьэгъэ унэр. Умылъэгъунэу Тхьэм ыкӀуачӀэ ащ чӀэт. Тхьэм шъхьащэ щыфашӀыным пае цӀыфхэр къекӀуалӀэх. КъурмэнышӀхэм Тхьэм шӀошъхъуныгъэ фызиӀэхэм ацӀэкӀэ къурмэнхэр ащ щашӀыщтыгъэх.

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Уримыр, туммимыр (1СА 14:41; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – къурмэнышӀым Тхьэм ыӀорэр ышӀэным пае мыжъо лъапӀэхэу уримымрэ туммимымрэ пхъэдзым рилъхьэщтыгъэх.

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

ХьыкумышӀхэр (1СА 4:18; 2СА 7:11) – израил лъэпкъым пачъыхьэхэр зыщыримыӀэщтыгъэхэ лъэхъаным цӀыфхэм пащэ афэхъунэу Тхьэм къахихыщтыгъэхэр ары.

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

ЧэтэнгъэӀэгъэ лъапӀ (1СА 2:22; 2СА 6:17; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – джурт лъэпкъыр итарихъ иублэгъум кощын зэпымыужьхэм ахэт зэхъум, Тхьэр иӀэшъхьэтетэу къыздырихьакӀынэу ыгъэпсыгъэгъэ тхьэлъэӀупӀэ чэтэнгъэӀагъэр ары.

ЧэтэнгъэӀагъэм ишӀыкӀэ зыфэдэщтым ехьылӀагъэу Тхьэм Мосэ къыриӀуагъэр Мосэ иятӀонэрэ тхылъ ит (еплъ 25–27-рэ шъхьэхэр). Ар былымышъохэмрэ шэкӀхэмрэ къызэупхъухыгъэщтыгъэхэ пхъэ гъэӀагъэщтыгъ. ЧӀыпӀэ лъапӀэкӀэ заджэщтыгъэхэ кӀыб унэмрэ лъапӀэм ианахь лъэпӀэжькӀэ заджэщтыгъэхэ кӀоцӀ унэмрэ хъоу ар тӀоу зэпыутыгъагъ. КӀоцӀ унэм пхъонтэ лъапӀэр итыгъ. ЧэтэнгъэӀагъэр псынкӀэу зэпкъырыпхышъунэу щытыгъ. Джурт лъэпкъыр псэупӀэкӀэ нэмыкӀ чӀыпӀэ кощын фаеу хъу къэси чэтэнгъэӀагъэр зэпкъырахти, къыздыращэкӀыщтыгъэ. ЧӀыпӀакӀэм зэрэнэсхэу ар агъэуцущтыгъэ.

ЧэтэнӀабгъу

(1СА 2:18; 2СА 6:14; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – къурмэнышӀым къурмэншӀыгъом ыбг пипхэщтыгъэ чэтэн такъырыр ары. Ижъырэ джуртыбзэм мыр къызэрэщаӀощтыгъэр: афод.

Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых

ГущыӀалъ: 1-2 Самуел

Шъхьэм дагъэр щыфэгъэныр (1СА 9:16; 2СА 2:4; нэмыкӀ чӀыпӀэхэми) – пасэм къыщегъэжьагъэу джуртхэм агъэлъапӀэу, агъэлъэрыхьэ ашӀоигъо цӀыфым мэ ӀашӀу къызпихырэ зэйтын дагъэр ышъхьэ щафэныр яхэбзагъ. А хабзэм тетэу Тхьэм пачъыхьэнэу е къурмэнышӀынэу цӀыфхэм къахихырэмэ ашъхьэхэм а дагъэр ащафэщтыгъ. Зышъхьэ дагъэ щафэгъэ цӀыфым пае джуртыбзэм гущыӀэу Мэшыяхъ, урымыбзэм Христос ащагъэфедэ. Библием мы къэӀуакӀэм мэхьанэу щыриӀэр: Тхьэм къахихыгъэр.

Table of Contents

- Самуел, Саул, Даут: Израилым ицӀыф пэрытых: Тхылъэу «Апэрэ Самуел»

- Пэублэ гущыӀ

- Тхылъэу «Апэрэ Самуел»

- Апэрэ шъхьэр
- ЯтӀонэрэ шъхьэр
- Ящэнэрэ шъхьэр
- ЯплӀэнэрэ шъхьэр
- Ятфэнэрэ шъхьэр
- Яхэнэрэ шъхьэр
- Яблэнэрэ шъхьэр
- Яенэрэ шъхьэр
- Ябгъонэрэ шъхьэр
- ЯпшӀэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀузэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀутӀонэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀущэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀуплӀэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀутфэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀухэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀублэнэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀуенэрэ шъхьэр
- ЯпшӀыкӀубгъонэрэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ зырэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ тӀурэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ щырэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ плӀырэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ тфырэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ хырэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ блырэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ ирэ шъхьэр
- ЯтӀокӀэнэрэ бгъурэ шъхьэр
- ЯщэкӀэнэрэ шъхьэр
- ЯщэкӀэнэрэ зырэ шъхьэр

- ГущыӀалъ

- Астарт
- БэӀал
- Зиусхьан
- Зыуукъэбзын
- Къэрыубхэр
- Къурмэн
- КъурмэншӀыпӀ
- КъурмэнышӀ
- Лэуйхэр
- ЛъэгапӀ
- Мыжъогъозэсын
- Мыжъогъуаз
- Тхьэихэх
- ТхьэлӀыкӀо
- Тхьэм ипхъонтэ лъапӀ
- Тхьэм иун, е Зиусхьаным иун
- Уримыр, туммимыр
- ХьыкумышӀхэр
- ЧэтэнгъэӀэгъэ лъапӀ
- ЧэтэнӀабгъу
- Шъхьэм дагъэр щыфэгъэныр